Shloka 24
सभा-पर्व, अध्याय ६१ — द्रौपदी-प्रश्नः, सभाधर्मः, सत्यवचन-नियमः
युधिष्ठिरने कहा--मेरे यहाँ तीतर पक्षीके समान विचित्र वर्णवाले गन्धर्वदेशके घोड़े हैं
yudhiṣṭhira uvāca—mamaite tittirapakṣisadṛśavicitravarṇā gandharvadeśajā aśvāḥ suvarṇahārasamalaṅkṛtāḥ santi. śatrudamanaś citraratho gandharvaḥ saṅgrāme parājitaḥ tiraskṛtaś ca san tuṣṭaḥ san gāṇḍīvadhāriṇam arjunaṃ prītyā tān aśvān upājahāra. rājan, etad mama dhanaṃ yad aham dyūte tvayā saha paṇīkṛtya krīḍāmi.
Yudhiṣṭhira nói: “Ta có những con ngựa từ xứ Gandharva, sắc lông loang lổ như chim gà gô, lại được trang sức bằng vòng hoa vàng. Sau khi bị đánh bại và làm nhục trong chiến trận, Gandharva Citraratha—bậc hàng phục địch nhân—đã thỏa lòng và vì mến thương mà dâng tặng những con ngựa ấy cho Arjuna, người mang cung Gāṇḍīva. Ôi Đại vương, đó là tài sản của ta; ta đem nó làm cược để chơi với ngài trong ván này.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical peril of gambling: even prestigious, honor-laden wealth—received through past deeds and relationships—can be reduced to a mere stake. It implicitly contrasts the dignity of gifts and martial merit with the self-destructive compulsion of wagering.
During the dice match, Yudhiṣṭhira identifies a valuable stake: rare, ornamented horses originally gifted by the Gandharva king Citraratha to Arjuna after Citraratha’s defeat. Yudhiṣṭhira declares this wealth and puts it up in the game against the opposing king.