Shloka 92
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
कच्चिन्न लोभान्मोहाद् वा मानादू् वापि विशाम्पते । अर्थिप्रित्यर्थिन: प्राप्तानू न पश्यसि कथंचन,नरेश्वर! कहीं ऐसा तो नहीं होता कि तुम अपने यहाँ आये हुए अर्थी (याचक) और प्रत्यर्थी (राजाकी ओरसे मिली हुई वृत्ति बंद हो जानेसे दुःखी हो पुनः उसीको पानेके लिये प्रार्थी)-की ओर लोभ, मोह अथवा अभिमानवश किसी प्रकार आँख उठाकर देखतेतक नहीं?
kaccin na lobhān mohād vā mānād vāpi viśāmpate | arthipratyarthinaḥ prāptān na paśyasi kathaṃcana, nareśvara |
Nārada nói: “Hỡi chúa tể của muôn dân, hỡi đấng quân vương—có khi nào vì lòng tham, vì mê muội, hay vì kiêu mạn mà ngài đến cả việc ngước mắt nhìn cũng không, đối với những kẻ đến cầu xin, hoặc những người trở lại xin được phục hồi bổng lộc sinh nhai vốn do nhà vua ban trước đó? Khi họ đứng trước mặt ngài, ngài có từng bỏ mặc họ chăng?”
नारद उवाच
Educational Q&A
A king must not let greed, delusion, or pride block access to justice and support. Ethical governance includes personally acknowledging and hearing petitioners—especially the vulnerable who depend on royal patronage—rather than neglecting them.
Nārada continues a traditional ‘kaccit’ series of welfare-questions to a ruler, probing whether the king is fulfilling royal duties. Here he asks whether the king ever ignores those who come seeking help or those who return seeking restoration of previously granted support.