Shloka 40
दुर्योधनस्य बलिवर्णनम् — Duryodhana’s Description of Tribute at the Rājasūya
Devanagari script
स मामभ्यनुजानीहि मातुलाद्य सुदुःखितम् | अमर्ष च समाविष्टं धृतराष्ट्रे निवेदय,मामाजी! अब मुझे (मरनेके लिये) आज्ञा दीजिये, क्योंकि मैं बहुत दुःखी हूँ और ईर्ष्यकी आगमें जल रहा हूँ। महाराज धृतराष्ट्रको मेरी यह अवस्था सूचित कर दीजियेगा
Transliteration
sā mām abhyanujānīhi mātulādya suduḥkhitam | amarṣaṁ ca samāviṣṭaṁ dhṛtarāṣṭre nivedaya ||
Translation
Duryodhana nói: “Hỡi cậu, xin hãy cho ta lui ngay bây giờ. Ta bị nỗi sầu khổ dữ dội phủ lấp, và bị ngọn lửa oán hờn không sao chịu nổi thiêu đốt. Xin hãy tâu lại tình trạng của ta với vua Dhṛtarāṣṭra.”
Word by Word
सःhe (I, in context)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Singular
अभ्यनुजानीहिpermit/allow (me)
अभ्यनुजानीहि:
TypeVerb
Rootअनु-ज्ञा (अभि+अनु+√ज्ञा)
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
मातुलO maternal uncle
मातुल:
Sampradana
TypeNoun
Rootमातुल
FormMasculine, Vocative, Singular
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
सुदुःखितम्very sorrowful
सुदुःखितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुदुःखित
FormMasculine, Accusative, Singular
अमर्षेin intolerance/resentment
अमर्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअमर्ष
FormMasculine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
समाविष्टम्entered/possessed (by it)
समाविष्टम्:
Karma
TypeVerb
Rootसम्-आ-√विश्
FormPast passive participle, Masculine, Accusative, Singular
धृतराष्ट्रेto/with Dhṛtarāṣṭra (in his presence)
धृतराष्ट्रे:
Adhikarana
TypeProperNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Locative, Singular
निवेदयinform/announce
निवेदय:
TypeVerb
Rootनि-√विद्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
दुर्योधन उवाच
Characters & Entities
D
DuryodhanaD
DhṛtarāṣṭraM
Mātula (maternal uncle; in context, Śakuni)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes