Shloka 1
मायासभायां दुर्योधनस्य अवमान-प्रसङ्गः
Duryodhana’s Humiliation in the Hall of Māyā
भीकम (2 अमान त्रिचत्वारिशो 5 ध्याय: भीष्मजीके द्वारा शिशुपालके जन्मके वृत्तान्तका वर्णन भीष्म उवाच चेदिराजकुले जातस्त्र्यक्ष एष चतुर्भुज: । रासभारावसदृशं ररास च ननाद च,भीष्मजी बोले--भीमसेन! सुनो, चेदिराज दमघोषके कुलमें जब यह शिशुपाल उत्पन्न हुआ, उस समय इसके तीन आँखें और चार भुजाएँ थीं। इसने रोनेकी जगह गदहेके रेंकनेकी भाँति शब्द किया और जोर-जोरसे गर्जना भी की
bhīṣma uvāca | cedirājakule jātas tryakṣa eṣa caturbhujaḥ | rāsabhārāvasadṛśaṃ rarāsa ca nanāda ca ||
Bhīṣma nói: “Hỡi Bhīmasena, hãy nghe đây. Trong hoàng tộc Cedi, thuộc dòng của vua Damaghosha, khi Śiśupāla này chào đời, hắn có ba mắt và bốn tay. Thay vì tiếng khóc trẻ thơ thường tình, hắn rống lên như lừa và còn gầm vang dữ dội.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames extraordinary birth-signs as narrative markers of destiny and moral consequence: unusual bodily features and inauspicious sounds function as omens, preparing the listener to judge later conduct within a dharmic and karmic horizon rather than as isolated events.
Bhishma begins recounting Shishupala’s birth to Bhimasena: he is born in the Cedi royal family (of Damaghosha) with three eyes and four arms, and he makes a donkey-like bray and a loud roar instead of a normal infant cry—setting up the subsequent explanation of these signs.