Shloka 29
सभा पर्व, अध्याय ३७ — युधिष्ठिरस्य भीष्मोपदेशः
Yudhiṣṭhira’s Consultation and Bhīṣma’s Counsel in the Assembly
क्लीबे दारक्रिया यादृगन्धे वा रूपदर्शनम् । अराज्ञो राजवत् पूजा तथा ते मधुसूदन,मधुसूदन! जैसे नपुंसकका ब्याह रचाना और अंधेको रूप दिखाना उनका उपहास ही करना है, उसी प्रकार तुम-जैसे राज्यहीनकी यह राजाओंके समान पूजा भी विडम्बनामात्र ही है
klībe dārakriyā yādṛg andhe vā rūpadarśanam | arājño rājavat pūjā tathā te madhusūdana ||
Śiśupāla nói: “Như việc sắp đặt hôn lễ cho kẻ hoạn, hay đem hình sắc mà chỉ cho người mù—đều chỉ là trò nhạo báng; cũng vậy, hỡi Madhusūdana, sự tôn thờ dành cho ngươi—kẻ không có vương quốc—mà lại như dành cho một bậc quân vương, chẳng qua chỉ là một trò hề.”
शिशुपाल उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates how ethical language can be weaponized: Śiśupāla frames an act of reverence as ‘mockery’ by arguing the recipient is unqualified. It highlights the Mahābhārata’s concern with fitness (adhikāra) for honor and how public honor can become a site of moral and political contest.
During Yudhiṣṭhira’s Rājasūya in the royal assembly, Śiśupāla publicly denounces the decision to give Kṛṣṇa the foremost honor (agra-pūjā). This verse is part of his escalating insult, comparing the honor to pointless acts meant only to ridicule.