Shloka 76
Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)
तथा माध्यमिकांश्चैव वाटधानान् द्विजानथ । तत्पश्चात् दशार्णदेशपर विजय प्राप्त करके पाण्डुनन्दन नकुलने शिबि, त्रिगर्त, अम्बष्ठ, मालव, पंचकर्पट एवं माध्यमिक देशोंको प्रस्थान किया और उन सबको जीतकर वाटधानदेशीय क्षत्रियोंको भी हराया
tathā mādhyamikāṁś caiva vāṭadhānān dvijān atha | tatpaścāt daśārṇadeśapara vijayaṁ prāpya pāṇḍunandana nakulaḥ śibi-trigarta-ambaṣṭha-mālava-pañcakarpata-mādhyamika-deśān prasthitaḥ, tān sarvān jitvā vāṭadhānadeśīyān kṣatriyān api parājigāya |
Vaiśampāyana nói: “Cũng vậy, chàng khuất phục người Mādhymika rồi đến các Vāṭadhāna. Sau đó, khi đã giành thắng lợi ở xứ Daśārṇa, Nakula—con của Pāṇḍu—tiến quân đến các miền của Śibi, Trigarta, Ambaṣṭha, Mālava, Pañcakarpata và Mādhymika; chinh phục tất cả, chàng còn đánh bại cả hàng Kṣatriya của nước Vāṭadhāna.” Đoạn này khắc họa sự bành trướng có kỷ luật của đại lễ đế vương của Yudhiṣṭhira qua chiến dịch của Nakula: sự quy phục chính trị được đòi hỏi như một phần của chủ quyền có trật tự, chứ không phải chỉ để cướp bóc.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse supports the Mahābhārata’s theme that royal power should be exercised within an ordered framework—here, Nakula’s conquests serve the larger purpose of establishing Yudhiṣṭhira’s legitimate sovereignty (connected with the Rājasūya), emphasizing disciplined statecraft and Kṣatriya responsibility rather than aimless violence.
Vaiśampāyana recounts Nakula’s campaign: after winning in Daśārṇa, he marches through multiple regions—Śibi, Trigarta, Ambaṣṭha, Mālava, Pañcakarpata, and Mādhymika—and defeats them, including the Kṣatriyas of Vāṭadhāna, bringing these territories under submission.