Shloka 57
Adhyāya 31: Rājasūya-samāgama — The Gathering of Kings and the Ordering of Hospitality
Devanagari script
तत उत्थाय ह्ृष्टात्मा प्राज्जलि: शिरसा नतः । पूजयामास माद्रेय: पावकं भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठी जनमेजय! यह सुनकर माद्रीकुमार सहदेव प्रसन्नचित्त हो वहाँसे उठे और हाथ जोड़कर एवं सिर झुकाकर उन्होंने अग्निदेवका पूजन किया
Transliteration
tata utthāya hṛṣṭātmā prāñjaliḥ śirasā nataḥ | pūjayāmāsa mādreyaḥ pāvakaṃ bharatarṣabha ||
Translation
Nghe vậy, Sahadeva—con trai của Mādrī—lòng hân hoan liền đứng dậy. Chắp tay cung kính, cúi đầu đảnh lễ, chàng phụng thờ Pāvaka (Agni), hỡi bậc tráng kiện như hùng ngưu trong dòng Bharata.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
FormAvyaya
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Karta
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु: √स्था)
FormAbsolutive (क्त्वा-प्रत्यय), indeclinable
हृष्टात्माglad-minded, delighted
हृष्टात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट-आत्मन्
FormMasculine, nominative, singular
प्राञ्जलिःwith joined palms
प्राञ्जलिः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि
FormMasculine, nominative, singular
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, instrumental, singular
नतःbowed
नतः:
Karta
TypeAdjective
Rootनत (from √नम्)
FormMasculine, nominative, singular (past passive participle)
पूजयामासworshipped, paid homage
पूजयामास:
TypeVerb
Rootपूज् (धातु: √पूज्)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, singular, parasmaipada
माद्रेयःthe son of Madri (Sahadeva)
माद्रेयः:
Karta
TypeNoun
Rootमाद्रेय
FormMasculine, nominative, singular
पावकम्Agni, the Fire-god
पावकम्:
Karma
TypeNoun
Rootपावक
FormMasculine, accusative, singular
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, vocative, singular
Speaker
सहदेव उवाच
Characters & Entities
S
SahadevaM
MādrīA
Agni (Pāvaka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes