Shloka 15
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
तस्य भीमस्तदा55चख्यौ धर्मराजचिकीर्षितम् । सचतं प्रतिगृहौव तथा चक्रे नराधिप:,महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।। वृतो भरतशार्टूलो द्विषच्छोकविवर्द्धन: । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इसी समय शत्रुओंका शोक बढ़ानेवाले भरतवंशशिरोमणि महाप्रतापी एवं पराक्रमी भीमसेन भी धर्मराजकी आज्ञा ले, शत्रुके राज्यको कुचल देनेवाली और हाथी, घोड़े एवं रथसे भरी हुई, कवच आदिसे सुसज्जित विशाल सेनाके साथ पूर्व दिशाको जीतनेके लिये चले तब भीमने उससे धर्मराज जो कुछ करना चाहते थे, वह सब कह सुनाया। तदनन्तर राजा शिशुपालने उनकी बात मानकर कर देना स्वीकार कर लिया
tasya bhīmas tadā cākhyau dharmarāja-cikīrṣitam | sa ca tat pratigṛhyaiva tathā cakre narādhipaḥ || mahatā bala-cakreṇa para-rāṣṭrāvamardinā | hastyaśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān || vṛto bharata-śārdūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
Vaiśampāyana nói: “Bấy giờ Bhīma bày tỏ với ông mọi điều Dharmarāja muốn thực hiện. Nhà vua chấp thuận kế hoạch ấy và làm theo. Rồi Bhīma—hổ trong dòng Bharata, kẻ làm tăng nỗi sầu của địch—rực rỡ lên đường, được vây quanh bởi một đạo quân lớn trang bị đầy đủ, như bánh xe binh lực nghiền nát các vương quốc thù địch; đầy voi, ngựa, chiến xa, và giáp trụ nghiêm chỉnh.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes disciplined action aligned with rightful authority: Bhīma acts not from private impulse but after understanding and accepting Dharmarāja’s intended course, illustrating duty-bound execution of a king’s policy through organized means.
Bhīma communicates Dharmarāja’s plan; the king accepts it and proceeds. Bhīma is depicted setting out with a massive, well-armed force—elephants, horses, and chariots—capable of subduing enemy kingdoms, heightening the enemies’ fear and sorrow.