Shloka 3

Arjuna’s Northern Conquests: Kimpuruṣa-lands, Hāṭaka, Mānasasaras, and the Harivarṣa Boundary

Devanagari script

तत्र कृत्यमहं मनन्‍्ये कोशस्य परिवर्धनम्‌ | करमाहारयिष्यामि राज्ञ: सर्वान्‌ नृपोत्तम,नृपश्रेष्ठ अब मैं अपने कोषको बढ़ाना ही आवश्यक कार्य समझता हूँ। मेरी इच्छा है कि समस्त राजाओंको जीतकर उनसे कर वसूल करूँ

Transliteration

tatra kṛtyam ahaṃ manye kośasya parivardhanam | karam āhārayiṣyāmi rājñaḥ sarvān nṛpottama ||

Translation

Arjuna thưa: Trong việc này, thần cho rằng điều cần kíp là làm tăng quốc khố. Muôn tâu bậc vương thượng, thần sẽ chinh phục các vua chư hầu và thu cống nạp từ họ, để nguồn lực của vương quốc được củng cố.

Word by Word

• तत्र: there/therein
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• कृत्यम्: duty; what is to be done
• कृत्यम्: Karta
• Type: Noun
• Root: कृत्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Noun
• Root: अहम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• मन्ये: I think/consider
• Type: Verb
• Root: मन् (मन्यते)
• Form: Present, 1st, Singular, Atmanepada

• कोशस्य: of the treasury
• कोशस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: कोश
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• परिवर्धनम्: increase; augmentation
• परिवर्धनम्: Karta
• Type: Noun
• Root: परिवर्धन
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• करम्: tax/tribute
• करम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कर
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• आहारयिष्यामि: I will collect/bring in
• Type: Verb
• Root: आ-हृ (आहरति)
• Form: Simple Future (Luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada

• राज्ञः: from the king(s); of the king(s)
• राज्ञः: Apadana
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Ablative/Genitive, Singular

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• नृप-उत्तम: O best of kings
• Type: Noun
• Root: नृप + उत्तम
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

अर्जुन उवाच

Characters & Entities

• Arjuna
• kings/rulers (rājñaḥ, nṛpāḥ)
• royal treasury (kośa)
• tax/tribute (kara)