Shloka 8

उत्पातदर्शनम् — Portents and Kāla among the Vṛṣṇis

Devanagari script

ततो भोज्यं च भक्ष्यं च पेयं चान्धकवृष्णय: । बहु नानाविध॑ चक्कुर्मद्य मांसमनेकश:,तब अन्धकों और वृष्णियोंने नाना प्रकारके भनक्ष्य, भोज्य, पेय, मद्य और भाँति- भाँतिके मांस तैयार कराये

Transliteration

tato bhojyaṃ ca bhakṣyaṃ ca peyaṃ cāndhakavṛṣṇayaḥ | bahu nānāvidhaṃ cakrur madyaṃ māṃsam anekaśaḥ ||

Translation

Bấy giờ, người Andhaka và Vṛṣṇi cho chuẩn bị vô số món ăn chín, đồ nhắm và thức uống—đặc biệt là rượu dồi dào cùng các thứ thịt đủ loại.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय

• भोज्यम्: food to be eaten (meal)
• भोज्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भोज्य (भुज् धातु + यत् प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: अव्यय

• भक्ष्यम्: edibles, things to be eaten
• भक्ष्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भक्ष्य (भक्ष् धातु + यत् प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: अव्यय

• पेयम्: drink, beverage
• पेयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पेय (पा धातु + यत् प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: अव्यय

• अन्धकवृष्णयः: the Andhakas and the Vrishnis
• अन्धकवृष्णयः: Karta
• Type: Noun
• Root: अन्धक + वृष्णि (प्रातिपदिके; समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्व)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• बहु: much, in abundance
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (क्रियाविशेषणवत्)

• नानाविधम्: of many kinds, various
• नानाविधम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: नाना + विध (कर्मधारय-समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• चक्रुः: they made, they prepared
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• मद्यम्: liquor, intoxicating drink
• मद्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मांसम्: meat
• मांसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अनेकशः: in many ways, repeatedly, in abundance
• Type: Indeclinable
• Root: अनेकशस् (अव्यय; अनेक + शस्)
• Form: अव्यय

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Andhakas
• Vṛṣṇis
• food (bhojya/bhakṣya)
• drink (peya)
• liquor (madya)
• meat (māṃsa)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights a setting of excess—especially liquor and indulgent fare—which, in the Mausala Parva, functions as an ethical warning: loss of restraint (dama) and heedlessness (pramāda) can precipitate collective ruin even for powerful lineages.

What is happening in the narrative?

Vaiśaṃpāyana describes the Andhakas and Vṛṣṇis arranging a large feast with many foods, drinks, liquor, and meats. This prepares the scene for the ensuing disorder and the tragic events that overtake the Yādavas.