Shloka 20
मौसलोत्पत्तिः — The Birth of the Musala and the Sages’ Pronouncement
विमृशन्नेव काल॑ तं॑ परिचिन्त्य जनार्दन: । मेने प्राप्त स षट्त्रिंशं वर्ष वै केशिसूदन:,इस प्रकार समयका विचार करते हुए केशिहन्ता श्रीकृष्णने जब उसका विशेष चिन्तन किया, तब उन्हें मालूम हुआ कि महाभारतयुद्धके बाद यह छत्तीसवाँ वर्ष आ पहुँचा
vimṛśann eva kālaṁ taṁ paricintya janārdanaḥ | mene prāptaṁ sa ṣaṭtriṁśaṁ varṣa vai keśisūdanaḥ ||
Vaiśampāyana nói: Suy ngẫm về dòng chảy của thời gian ấy và cân nhắc thật kỹ, Janārdana—đấng diệt Keśi—hiểu rằng năm thứ ba mươi sáu kể từ sau đại chiến Bhārata nay đã đến. Câu kệ nhấn mạnh bầu không khí đạo lý của điều tất yếu: thời gian làm cho hậu quả chín muồi, và ngay cả hành động của Đấng Chúa trong đời cũng vận hành hòa hợp với trật tự định mệnh.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kāla (time) as a decisive moral force: events mature according to an ordained sequence, and recognition of the right moment is part of wise—and in this context divine—governance of worldly affairs.
Vaiśampāyana narrates that Kṛṣṇa, after carefully reflecting on the passage of time, realizes that the thirty-sixth year since the Mahābhārata war has arrived—an important marker in the Mausala Parva’s unfolding of the Yādavas’ final events.