Shloka 523
वराड़मुर्व्यामपतच्चमूमुखे दिवाकरो<स्तादिव रक्तमण्डल: | अंजलिकसे कटा हुआ कर्णका वह मस्तक पृथ्वीपर गिर पड़ा। उसके बाद उसका शरीर भी धराशायी हो गया। जैसे लाल मण्डलवाला सूर्य अस्ताचलसे नीचे गिरता है
varāḍam urvyām apatat camūmukhe divākaro 'stād iva raktamaṇḍalaḥ |
Sañjaya thưa: Ngay nơi tiền tuyến của đại quân, cái đầu của chàng—bị mũi tên chém lìa—rơi xuống đất, như mặt trời đỏ rực lặn khuất sau chân trời tây. Rồi thân thể chàng cũng đổ gục. Hình ảnh ấy làm nổi bật sức nặng đạo lý của khoảnh khắc: một chiến sĩ rạng ngời, đáng sợ, bị khuất phục bởi luật chiến trận không thể cưỡng; nơi tài lực và định mệnh gặp nhau, thì ngay cả ánh huy hoàng chói lọi nhất cũng phải tắt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights impermanence and the moral weight of war: even the most radiant and powerful must ‘set’ in time. The sun-simile frames a warrior’s fall as both inevitable and solemn, reminding the listener that glory in battle is transient and subject to destiny and the larger order (dharma).
Sañjaya describes a decisive battlefield moment: a severed head falls to the ground at the army’s forefront, and the body collapses afterward. The event is poetically compared to the red-disc sun descending at sunset, emphasizing the dramatic, irreversible end of a mighty presence in the fight.