Shloka 38
यशक्षु दर्पक्ष तथा प्रियाणि सर्वाणि कार्याणि च तेन केतुना । साकं कुरूणां हृदयानि चापतन् बभूव हाहेति च नि:स्वनो महान्
sañjaya uvāca | yaśaś ca darpaś ca tathā priyāṇi sarvāṇi kāryāṇi ca tena ketunā | sākaṃ kurūṇāṃ hṛdayāni cāpatann babhūva hāheti ca niḥsvano mahān ||
Sañjaya nói: Cùng với lá cờ vừa ngã xuống ấy, vinh quang và kiêu hãnh của nhà Kuru cũng sụp đổ; mọi hy vọng và mọi việc họ hằng trân quý đều bị đánh gục, đến cả trái tim họ dường như cũng rơi theo. Rồi khắp bốn phía dậy lên tiếng kêu “Than ôi! Than ôi!”—một âm vang điềm gở của nỗi tuyệt vọng tập thể giữa chiến trường.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how external symbols (like a banner) embody collective identity and resolve; when such a symbol falls, it can precipitate inner collapse—pride, confidence, and purpose—showing the ethical fragility of power grounded in arrogance rather than steadiness of dharma.
Sañjaya reports that a prominent banner has fallen; with it the Kaurava host feels its honor, pride, cherished aims, and courage collapsing, and a widespread cry of lamentation erupts across the battlefield.