Shloka 120
“भरतनन्दन! जिन्होंने अपने मन और इन्द्रियोंको वशमें नहीं कर रखा है, उनके लिये कर्णके अस्त्रको रोकना अत्यन्त कठिन है। समरांगणमें इसकी चोट खाकर ये पांचाल- सैनिक सम्पूर्ण दिशाओंमें भाग रहे हैं ।।
bharatanandana! yeṣāṁ mana indriyāṇi ca vaśe na sthāpitāni, teṣāṁ karṇāstrasya nivāraṇaṁ paramaduṣkaram. samaraṅgaṇe tasya prahāraṁ prāpyaite pāñcālāḥ sainikāḥ sarvāsu diśāsu palāyante. eṣa bhīmo dṛḍhakrodho vṛtaḥ pārtha samantataḥ; sṛñjayair yodhayann karṇaḥ pīḍyate niśitaiḥ śaraiḥ.
Sañjaya nói: “Hỡi hậu duệ Bharata, với kẻ chưa chế ngự được tâm và các giác quan, việc chống đỡ vũ khí của Karṇa quả là vô cùng khó. Bị sức đánh của nó giáng xuống giữa chiến trường, quân Pāñcāla đang chạy trốn về mọi hướng. Và kìa Bhīma—giữ cơn thịnh nộ không lay chuyển—bị vây bọc tứ phía, trong khi các Sṛñjaya giao chiến với Karṇa; nhưng chính Karṇa cũng đang bị những mũi tên sắc bén của họ quấy nhiễu và làm đau đớn.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse links inner discipline to outer resilience: those who have not mastered mind and senses are easily overwhelmed by fear and force in crisis. In the ethical frame of the Mahabharata, self-control (indriya-nigraha) is portrayed as a prerequisite for steadiness and right action amid the chaos of war.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that Karna’s weaponry is causing the Panchala troops to scatter. At the same time, Bhima stands surrounded, and the Sṛñjaya fighters are engaging Karna; despite Karna’s ferocity, he is being pressed and hurt by their sharp arrows.