Shloka 51
कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira
बहुवृक्षलतागुल्ममेतद् वनमुपाश्रिता: । इति तान् ख्यापयामास तेभ्यस्तत्त्वंस कौशिक:
bahuvṛkṣalatāgulmam etad vanam upāśritāḥ | iti tān khyāpayāmāsa tebhyaḥ tattvaṃ sa kauśikaḥ ||
“Khu rừng này, rậm rạp với nhiều cây lớn, dây leo và bụi rậm, đã được họ nương náu.” Nói vậy, Kauśika đã cho họ biết, trình bày rõ ràng sự tình đúng như thật. Trong mạch truyện, câu này nhấn mạnh rằng người dẫn đường hay kẻ am tường dharma phải nói thẳng về hoàn cảnh—nhất là khi có người đang tìm chỗ ẩn thân—để hành động đúng được chọn lựa với nhận thức đầy đủ, chứ không do mơ hồ hay che giấu.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical value of stating the truth (tattva) clearly: when people have taken refuge or are dependent on guidance, a responsible speaker should disclose the real situation so that decisions align with dharma rather than ignorance or misapprehension.
Within Vāyudeva’s speech, Kauśika addresses others who have resorted to a forest described as dense with trees, vines, and shrubs, and he informs them of the factual state of affairs—making the situation explicit rather than leaving it ambiguous.