Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira

अर्जुन बोले--भगवन्‌! बलाक नामक व्याध और नदियोंके संगमपर रहनेवाले कौशिक मुनिकी कथा कहिये, जिससे मैं इस विषयको अच्छी तरह समझ सकूँ ।।

Arjuna uvāca—bhagavan! balāka-nāmaka-vyādhaḥ nadīnāṃ saṅgame vasatā kauśikena muninā saha yā kathā, tāṃ kathaya, yayāham etad viṣayaṃ samyag avagaccheyam. Vāyudeva uvāca—purā vyādho 'bhavat kaścid balāko nāma, bhārata; yātrārthaṃ putra-dārasya mṛgān hanti na kāmataḥ.

Arjuna thưa: “Bạch Đấng Phúc Lành, xin kể cho con câu chuyện về người thợ săn tên Balāka và về hiền triết Kauśika sống nơi hợp lưu các dòng sông, để con hiểu việc này cho tường tận.” Vāyu đáp: “Thuở xưa, hỡi Bhārata, có một thợ săn tên Balāka. Vì mưu sinh và để gìn giữ vợ con, ông giết thú rừng—không phải do dục vọng hay lòng tàn bạo.”

वायुदेवःVāyu-deva (the Wind-god)
वायुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootवायुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
पुराformerly, long ago
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
व्याधःa hunter
व्याधः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याध
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्was, existed
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Lan), Third, Singular, Parasmaipada
कश्चित्a certain (someone)
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चित्
FormMasculine, Nominative, Singular
बलाकःBalāka (name)
बलाकः:
Karta
TypeNoun
Rootबलाक
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
यात्रार्थम्for the sake of livelihood/maintenance
यात्रार्थम्:
Prayojana (Karma-pravacaniya sense)
TypeNoun
Rootयात्रा-अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
पुत्रदारस्यof (his) son(s) and wife
पुत्रदारस्य:
TypeNoun
Rootपुत्र-दार
FormMasculine, Genitive, Singular
मृगान्animals/deer (game)
मृगान्:
Karma
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Accusative, Plural
हन्तिkills
हन्ति:
TypeVerb
Rootहन्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
कामतःout of desire/for pleasure
कामतः:
TypeIndeclinable
Rootकामतस्

वायुदेव उवाच

A
Arjuna
V
Vāyudeva
B
Balāka (hunter)
K
Kauśika (sage)
C
confluence of rivers (nadī-saṅgama)

Educational Q&A

The verse frames an ethical distinction between harmful action done from desire (kāma) and the same action done under necessity for sustaining dependents (yātrārtha). It prepares a dharma-discussion where intention, motive, and context are crucial for moral evaluation.

Arjuna requests a clarifying exemplum: the story of the hunter Balāka and the sage Kauśika at a river-confluence. Vāyu begins the account by introducing Balāka as a hunter who kills game only to support his wife and children, not for pleasure.