Shloka 5
कर्णवधोत्तरं शल्य-दुर्योधनसंवादः
Aftermath of Karṇa’s Fall: Śalya’s Address to Duryodhana
“तुमने द्वैतववनमें जो यह सत्य वचन कहा था कि “मैं एकमात्र रथके द्वारा युद्ध करके कर्णको मार डालूँगा' उस प्रतिज्ञाको तोड़कर कर्णसे भयभीत हो भीमसेनको छोड़कर आज तुम रणभूमिसे लौट कैसे आये? ।।
sañjaya uvāca | tvayā dvaitavane yad idaṁ satyavacanaṁ proktaṁ—“aham ekamātrena rathena yuddhvā karṇaṁ mārayiṣyāmi” iti—tāṁ pratijñāṁ bhittvā karṇāt bhayabhītaḥ bhīmasenaṁ vihāya adya tvaṁ raṇabhūmeḥ kathaṁ nivṛttaḥ? | idaṁ yadi dvaitavane ’py acakṣaḥ—“karṇaṁ yoddhuṁ na praśakṣye” iti—vayaṁ tataḥ prāptakālaṁ ca sarve kṛtyāny upaiṣyāma tathāiva pārtha |
Sañjaya nói: “Ở Dvaitavana, ngươi từng thề lời chân thật: ‘Chỉ với một cỗ xe, ta sẽ giao chiến và giết Karṇa.’ Vậy mà nay, phá bỏ lời thề ấy, vì sợ Karṇa, sao ngươi lại trở về khỏi chiến địa, bỏ Bhīmasena lại? Hỡi Pārtha, nếu ngay tại Dvaitavana ngươi đã thú nhận: ‘Ta không thể giao chiến với Karṇa,’ thì tất cả chúng ta đã cân nhắc điều cần làm cho hợp thời và hành động đúng như thế.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse stresses ethical accountability to one’s spoken vow (pratijñā) and the duty to be truthful about one’s capacity. If a warrior-leader cannot fulfill a pledge, honesty at the outset enables timely collective decision-making; breaking a vow under fear is portrayed as a moral and strategic failure.
Sanjaya rebukes Arjuna for returning from the battlefield after abandoning Bhima, reminding him of an earlier vow made in the Dvaitavana to fight Karna alone and kill him. Sanjaya argues that had Arjuna confessed earlier that he could not face Karna, the group would have planned their necessary actions accordingly.