Shloka 293
कर्णवधोत्तरं शल्य-दुर्योधनसंवादः
Aftermath of Karṇa’s Fall: Śalya’s Address to Duryodhana
तत् ते श्रेयो राजपुत्राभविष्य- न्न चेत् संग्रामादपयानं दुरात्मन् । “दुरात्मा राजपुत्र! यदि तुम पाँचवें महीनेमें माताके गर्भसे गिर गये होते अथवा माता कुन्तीके अत्यन्त कष्टदायक गर्भमें आये ही नहीं होते तो वह तुम्हारे लिये अच्छा होता; क्योंकि उस दशामें तुम्हें युद्धलोे भाग आनेका कलंक तो नहीं प्राप्त होता
tat te śreyo rājaputrābhaviṣyan na cet saṅgrāmād apayānaṁ durātman
Sañjaya nói: “Hỡi vương tử, nếu ngươi không chọn điều thật sự tốt lành, thì—kẻ lòng dạ đen tối—đừng rút lui khỏi chiến trận. Sự tháo chạy không phải là một mưu lược trung tính mà là vết nhơ đạo nghĩa: trong cuộc chiến chính nghĩa, bổn phận của chiến binh được đo bằng sự kiên định, và bỏ chạy bị kết án là ô nhục.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts śreyas (the truly beneficial, morally right course) with apayāna (retreat). In the epic’s kṣatriya-ethic, abandoning the fight—especially when duty calls—is treated as dishonor and a lapse in dharma.
Sañjaya reports a harsh admonition directed at a prince on the battlefield, warning him that if he will not choose the better path, he must not turn away from combat; the speech functions to shame and restrain any impulse to flee.