Shloka 446
Karṇa-parva Adhyāya 58 — Arjuna’s Arrow-Storm and Relief of Bhīmasena
नाशकद् भरतश्रेष्ठ यतमानो महारथ: । भरतश्रेष्ठ! यद्यपि धृष्टद्युम्न रथहीन हो गये थे
na aśakad bharataśreṣṭha yatamāno mahārathaḥ |
Sañjaya thưa: “Hỡi bậc ưu tú của dòng Bharata, dù đại chiến xa Aśvatthāmā gắng sức đến cùng, chàng vẫn không thể giết Dhṛṣṭadyumna. Dẫu Dhṛṣṭadyumna đã mất chiến xa, ngựa bị hạ, cung bị chém gãy, lại liên tiếp bị tên bắn trọng thương, thân thể rã rời vì khí giới, Aśvatthāmā—dù nỗ lực không ngừng—vẫn không thể đoạt mạng chàng.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that sheer prowess and strenuous effort in war do not guarantee success; outcomes can be constrained by circumstance, timing, and the larger flow of destiny. It also reflects the Mahābhārata’s recurring theme that battlefield results are not purely mechanical products of strength, but are shaped by complex moral and cosmic factors.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Aśvatthāmā, despite being a formidable mahāratha, cannot kill Dhṛṣṭadyumna. Dhṛṣṭadyumna is described as severely disadvantaged—without chariot, horses slain, bow cut, and repeatedly wounded—yet he survives Aśvatthāmā’s attempts.