Shloka 42
कृष्णेन अर्जुनस्य प्रोत्साहनम् — Kṛṣṇa’s Exhortation to Arjuna
Prelude to Karṇa’s Slaying
भारत! प्रभो! रणभूमिमें कितने ही योद्धा एक-दूसरेको अपने और पिताके नाम तथा गोत्र सुनाते थे। प्रजानाथ! नाम और गोत्र सुनाते हुए बहुतेरे योद्धा शक्ति, तोमर और पट्टिशोंद्वारा एक-दूसरेको धूलमें मिला रहे थे ।।
bhārata prabho raṇabhūmau katineha yoddhā anyonyam ātmanaḥ pituś ca nāma gotraṃ ca śrāvayantaḥ | prajānātha nāmagotraṃ śrāvayantaḥ bahavo yoddhāḥ śaktyā tomaraiḥ paṭṭiśaiś ca anyonyam dhūliṣu nyapatan || vartamāne tu yuddhe ghora-rūpe sudāruṇe | vyaṣīdat kauravī senā bhinnā naur iva sāgare ||
Sañjaya nói: “Hỡi Bhārata, hỡi chúa công! Trên chiến địa, nhiều chiến binh gọi nhau, xướng lên tên mình, tên cha mình và dòng tộc. Hỡi bậc trị vì loài người, ngay khi còn hô vang tên và thị tộc, vô số kẻ giao tranh đã dùng giáo, lao và rìu chiến đánh gục nhau, quăng nhau xuống bụi đất. Khi cuộc chiến ghê rợn, tàn khốc ấy vẫn tiếp diễn không ngừng, đạo quân Kaurava—tan tác, vỡ vụn—đã nhụt chí, như con thuyền bị đánh nát giữa biển khơi.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the tragic irony of war: even while warriors assert identity through name, father, and lineage—markers of social order and dharma—the battle reduces them to dust. It underscores how unchecked violence fractures not only bodies and armies but also morale, leading to collective despair.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the fighting has become extremely fierce. Warriors shout their names and clans as they engage, striking each other with spears, javelins, and axes. As the dreadful combat continues, the Kaurava forces become shattered and demoralized, compared to a boat broken apart at sea.