Shloka 496
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
अशवनुवन् प्रमुखत:ः स्थातुं कर्णस्य दुर्मना: । युधिष्ठिरका पृष्ठरक्षक पहले ही मार दिया गया था। उनका मन बहुत दुःखी था, इसलिये वे कर्णके सामने ठहर न सके और युद्धस्थलसे हट गये
aśvanuvan pramukhataḥ sthātuṃ karṇasya durmanāḥ | yudhiṣṭhirakāḥ pṛṣṭharakṣakaḥ pūrvam eva māritaḥ | tasya manaḥ bahu duḥkhitaṃ tasmāt sa karṇasya sammukhe sthātuṃ na śaśāka yuddhasthalāt apasasarja ||
Sañjaya nói: Tinh thần tan vỡ, ông không thể đứng vững để đối diện Karṇa. Đội hậu vệ của Yudhiṣṭhira đã bị giết từ trước; nỗi bi thương đè nặng trong lòng ông. Vì thế, ông không thể giữ vững vị trí trước Karṇa và rút khỏi chiến địa—cho thấy rằng trong chiến tranh, mất đi những người che chở và bạn chiến đấu có thể làm lung lay cả quyết tâm của một vị vua chính nghĩa.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical and psychological dimension of warfare: even a dharmic ruler can falter when protective support is lost and grief overwhelms the mind. It suggests that steadfastness in duty depends not only on personal virtue but also on circumstances, companions, and mental resilience.
Sanjaya reports that Yudhishthira, distressed because his rear-guard/protector had already been killed, could not stand directly against Karna. Overcome with sorrow, he withdrew from the battlefield instead of facing Karna in that moment.