Shloka 55
Karṇa’s advance against the Pāṇḍava host; Arjuna’s clash with the Saṃśaptakas (कर्णस्य पाण्डवसेनाप्रवेशः—अर्जुनस्य संशप्तकसंप्रहारः)
नमो देवाधिदेवाय धन्विने वनमालिने,“आप देवताओंके अधिदेवता, धनुर्थधर और वनमालाधारी हैं। आपको नमस्कार है। आप दक्षप्रजापतिके यज्ञका विध्वंस करनेवाले हैं, प्रजापति भी आपकी स्तुति करते हैं, सबके द्वारा आपकी ही स्तुति की गयी है, आप ही स्तुतिके योग्य हैं तथा सब लोग आपकी ही स्तुति करते हैं। आप कल्याणस्वरूप शम्भुको नमस्कार है
namo devādhidevāya dhanvine vanamāline | dakṣaprajāpateḥ yajña-vidhvaṃsine namaḥ | prajāpatiḥ api yasya stutiṃ karoti | sarvaiḥ stutaḥ sa eva stutyaḥ sarve ca tam eva stuvanti | kalyāṇasvarūpāya śambhave namaḥ ||
Duryodhana kính cẩn đảnh lễ Śiva, tán dương Ngài là bậc Tối thượng giữa chư thiên, người cầm cung và mang vòng hoa rừng. Ông nhắc đến uy lực đáng sợ của Śiva—đấng từng phá tan lễ tế của Dakṣa Prajāpati—nhưng cũng nhấn mạnh rằng ngay cả Prajāpati cũng ca tụng Ngài. Tuyên rằng muôn loài đều tôn vinh Śiva và chỉ Ngài thật sự xứng đáng được tôn vinh, Duryodhana cúi mình trước Śambhu, hiện thân của cát tường, để cầu ân sủng giữa hiểm nguy và gánh nặng đạo lý của chiến tranh.
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the supremacy and paradoxical nature of the divine: Śiva is both terrifyingly capable of overturning ritual pride (destroying Dakṣa’s sacrifice) and yet the very embodiment of auspiciousness (kalyāṇa). Ethically, it warns that status and ritual do not guarantee righteousness; humility before a higher moral-divine order is essential, especially in crisis.
In the midst of the Karṇa Parva war setting, Duryodhana turns to a devotional hymn, saluting Śiva with exalted epithets and mythic references. The praise functions as a plea for protection and success, revealing Duryodhana’s reliance on divine support even as the conflict intensifies.