Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Karṇa’s advance against the Pāṇḍava host; Arjuna’s clash with the Saṃśaptakas (कर्णस्य पाण्डवसेनाप्रवेशः—अर्जुनस्य संशप्तकसंप्रहारः)

बभूव प्रथमो राजन्‌ संग्रामस्तारकामय: । राजन! देवताओं और असुरोंमें परस्पर विजय पानेकी इच्छासे सर्वप्रथम तारकामय संग्राम हुआ था ।। निर्जिताश्व तदा दैत्या दैवतैरिति न: श्रुतम्‌,निबोध मनसा चात्र न ते कार्या विचारणा । दुर्योधन बोला--मद्रराज! मैं पुन: आपसे जो कुछ कह रहा हूँ, उसे सुनिये। प्रभो! पूर्वकालमें देवासुर-संग्रामके अवसरपर जो घटना घटित हुई थी तथा जिसे महर्षि मार्कण्डेयने मेरे पिताजीको सुनाया था, वह सब मैं पूर्णरूपसे बता रहा हूँ। राजर्षिप्रवर! आप मन लगाकर इसे सुनिये, इसके विषयमें आपको कोई अन्यथा विचार नहीं करना चाहिये तप उग्र॑ समास्थाय नियमे परमे स्थिता: । उस समय देवताओंने दैत्योंको परास्त कर दिया था, यह हमारे सुननेमें आया है। राजन! दैत्योंके परास्त हो जानेपर तारकासुरके तीन पुत्र ताराक्ष, कमलाक्ष और विद्युन्माली उग्र तपस्याका आश्रय ले उत्तम नियमोंका पालन करने लगे

duryodhana uvāca | babhūva prathamo rājan saṅgrāmas tārakāmayaḥ | nirjitāśva tadā daityā daivatair iti naḥ śrutam | nibodha manasā cātra na te kāryā vicāraṇā |

Duryodhana nói: “Tâu Đại vương, trận đại chiến đầu tiên chính là cuộc chiến Tārakāmaya, phát khởi từ khát vọng của chư thiên và loài asura muốn giành thắng lợi lẫn nhau. Chúng ta từng nghe rằng trong cuộc chiến ấy, bọn Daitya đã bị chư thiên đánh bại. Vậy xin hãy lắng nghe với tâm trí vững vàng; không cần nghi hoặc hay suy xét quá nhiều.”

बभूवbecame/was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
प्रथमःfirst
प्रथमः:
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
संग्रामःbattle
संग्रामः:
Karta
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तारकामयःinvolving Tāraka / of Tāraka
तारकामयः:
TypeAdjective
Rootतारकामय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
Ś
Śalya (Madra-rāja, implied addressee)
D
Devas (gods)
A
Asuras/Daityas
T
Tārakāmaya Saṅgrāma (Tārakā war)