Shloka 18

Karṇa’s Camp-Council Discourse: Dhṛtarāṣṭra’s Lament, Sañjaya’s Counsel, and Karṇa’s Request for Śalya

Book 8, Chapter 22

Devanagari script

महाराज! इससे कुपित होकर प्रतापी सहदेवने अपने धनुषपर मृत्यु, काल और यमराजके समान भयंकर बाण रखा ।।

Transliteration

sañjaya uvāca |

mahārāja! etena kupitaḥ pratāpī sahadevaḥ svadhanur-mṛtyu-kāla-yamarāja-sadṛśaṃ bhayaṅkaraṃ bāṇam āropayat ||

vikṛṣya balavac cāpaṃ tava putrāya so 'sṛjat |

sa taṃ nirbhidya vegeṇa bhittvā ca kavacaṃ mahat,

bhūmau bilapraveśī sarpa iva samāviśat |

mahārāja! etena tava mahārathī putro mūrcchitaḥ abhavat ||

Translation

Sañjaya nói: “Ôi Đại vương, vì bị chọc giận bởi việc ấy, Sahadeva dũng mãnh đặt lên cung một mũi tên ghê rợn, như Thần Chết, như Thời Gian, như Yama. Kéo căng cây cung bằng sức mạnh lớn, chàng phóng mũi tên ấy về phía con của bệ hạ. Mũi tên lao đi vun vút, xuyên thủng hắn và xé toạc cả áo giáp đồ sộ, rồi cắm sâu vào lòng đất như con rắn chui vào hang. Ôi Đại vương, bởi thế, người con đại chiến xa của bệ hạ đã ngất lịm.”

Word by Word

• विकृष्य: having drawn (back)
• विकृष्य: Karma
• Type: Verb
• Root: वि√कृष्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि

• बलवत्: strongly, with force
• बलवत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: बलवत्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• चापम्: bow
• चापम्: Karma
• Type: Noun
• Root: चाप
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तव: your
• तव: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: षष्ठी, एकवचन

• पुत्राय: to (your) son
• पुत्राय: Sampradana
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उदसृजत्: released, shot forth
• उदसृजत्: Karta
• Type: Verb
• Root: उद्√सृज्
• Form: लङ् (imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन, कर्तरि

• सः: it/he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तम्: him/that (one)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निर्भिद्य: having pierced
• निर्भिद्य: Karma
• Type: Verb
• Root: निर्√भिद्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि

• वेगेन: with speed/force
• वेगेन: Karana
• Type: Noun
• Root: वेग
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• भित्त्वा: having split/pierced
• भित्त्वा: Karma
• Type: Verb
• Root: √भिद्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• कवचम्: armor
• कवचम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कवच
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महत्: great, huge
• महत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Sahadeva
• Duḥśāsana
• bow (dhanuḥ/cāpa)
• arrow (bāṇa)
• armor (kavaca)
• Earth (bhūmi)
• Death (Mṛtyu)
• Time (Kāla)
• Yama (Yamarāja)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse underscores how anger in war can unleash near-unstoppable force, framed through the imagery of Mṛtyu, Kāla, and Yama—reminding that violence, once set in motion, quickly exceeds human control and brings immediate consequences.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that Sahadeva, enraged, draws his bow and shoots a terrifying arrow at Duḥśāsana. The arrow pierces Duḥśāsana and his armor and then disappears into the earth; Duḥśāsana is left unconscious.