Shloka 566
Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
न्यहनद् द्विषतां पूगान् गतासूनन्तको यथा । जैसे यमराज आयुरहित प्राणियोंके प्राण हर लेते हैं, उसी प्रकार धनुर्धरोंमें श्रेष्ठ पाण्ड्य युद्धस्थलमें नाना प्रकारके बाणोंद्वारा शत्रुसमूहोंका नाश कर रहे थे
nyahanad dviṣatāṃ pūgān gatāsūn antako yathā |
Sañjaya nói: Như Antaka—Tử thần hiện thân—cướp đi mạng sống của kẻ đã đến kỳ tận số, vua Pāṇḍya, bậc nhất trong hàng cung thủ, đang quét ngã từng đám quân thù trên chiến địa bằng những loạt tên muôn dạng. Hình ảnh ấy nhấn mạnh sự tất yếu lạnh lùng của cái chết trong chiến tranh và sự đáng sợ của một chiến binh khi dharma đã hóa thành bổn phận nơi trận mạc.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses the simile of Antaka (Death) to highlight the inevitability of death in war and the relentless momentum of battle once it is joined. It also reflects the Mahābhārata’s ethical tension: even when fighting is framed as kṣatriya-duty, its outcome resembles impersonal fate—life is taken swiftly, as if by Death itself.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Pāṇḍya warrior, famed for archery, is devastating enemy formations on the battlefield, felling groups of foes with many kinds of arrows, comparable to Death taking away lives.