Shloka 46
Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
वैदूर्यमणिदण्डांश्व पतितांश्वाड्कुशान् भुवि । अश्वानां च युगापीडान् रत्नचित्रानुरश्छदान्
sañjaya uvāca |
vaidūryamaṇidaṇḍāṃś ca patitāṃś cāṅkuśān bhuvi |
aśvānāṃ ca yugāpīḍān ratnacitrān uraśchadān |
Sañjaya nói: “Hãy nhìn—trên mặt đất nằm vương vãi những cán gậy và roi thúc khảm ngọc vaidūrya; cả những tấm đệm ách của ngựa cũng tản mác khắp nơi, cùng với các giáp che ngực nạm châu báu. Vẻ huy hoàng vốn để điều khiển và che chở nay bị bỏ mặc trong bụi—một hình ảnh cho thấy chiến tranh biến của cải vương giả và trật tự kỷ cương thành đổ nát.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the impermanence of worldly power and ornament: objects of control (goads) and protection (breast-guards), once symbols of order and prestige, end up scattered in dust. It implicitly critiques attachment to external splendor when violence overturns stability.
Sañjaya is describing the battlefield aftermath: charioteering implements and horse-gear, along with jewel-adorned protective equipment, have fallen to the ground, indicating disorder, casualties, and the collapse of martial formations.