Shloka 41
Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
रथांश्व बहुधा भग्नान् हेमकिड्किणिन: शुभान्
sañjaya uvāca | rathān aśvān bahudhā bhagnān hemakiṅkiṇinaḥ śubhān |
Sañjaya nói: “Hãy nhìn kìa—bao cỗ chiến xa lộng lẫy, điểm những chiếc chuông vàng nhỏ leng keng, đã bị đập vỡ thành muôn mảnh; và những con ngựa đủ loại nằm gục, đẫm máu. Dây kéo và đồ phụ kiện, cờ phướn và muôn thứ kỳ hiệu rải tứ phía; những vỏ ốc tù và trắng lớn của các chiến binh cũng vương vãi khắp nơi; và bao voi to như núi, thè lưỡi, nằm im như đang ngủ.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the stark impermanence of martial glory: splendid war-gear and mighty beings are reduced to ruin. Through Sañjaya’s witness, the epic invites reflection on the cost of violence and the fragility of worldly power.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the battlefield aftermath: chariots with golden bells are shattered, horses lie bloodied, military equipment and banners are strewn everywhere, conches are scattered, and huge elephants lie dead or dying, described as if asleep.