Shloka 1
Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
है ० बक। हक २ एकोनविशो< ध्याय: अर्जुनके द्वारा संशप्तक-सेनाका संहार
sañjaya uvāca | pratyāgatya punar jiṣṇur jaghne saṁśaptakān bahūn | vakrātivakragamanād aṅgāraka iva grahaḥ ||
Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, Arjuna—bậc luôn chiến thắng—lại quay trở về và bắt đầu hạ sát vô số quân Saṁśaptaka. Như sao Hỏa, khi đi nghịch hành và vận động thất thường, bị xem là điềm dữ gây tai họa cho thế gian, Arjuna cũng vậy: bằng những bước chuyển thần tốc, khó lường, chàng trở thành sức hủy diệt đáng kinh hãi đối với đạo quân đã thề nguyền ấy.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, a warrior’s prowess can become an impersonal force—likened to a baleful celestial influence—suggesting that once dharma-driven conflict escalates, its destructive momentum can feel inevitable and ominous. It also reflects the epic’s habit of reading ethical and historical events through cosmic imagery, reminding the listener of the grave consequences of battle.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Arjuna has returned to the fight and is again slaughtering many Saṁśaptaka warriors—those who had taken a vow to confront him. Arjuna’s movements and impact are compared to Mars moving in a retrograde/irregular manner, traditionally viewed as bringing misfortune, emphasizing the terror he inspires in that contingent.