Shloka 16

कर्णपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः | Karṇa Parva, Chapter 15: Pāṇḍya’s Advance and Aśvatthāmā’s Counterstroke

Devanagari script

विस्मापयन्‌ प्रेक्षणीयं द्विषतां भयवर्धनम्‌ । महारथसहस््रस्य सम॑ कर्माकरोज्जय:,इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि अश्वत्थामार्जुनसंवादे षोडशो5ध्याय:

Transliteration

vismāpayan prekṣaṇīyaṃ dviṣatāṃ bhayavardhanam | mahāratha-sahasrasya samaṃ karmākaroj jayaḥ ||

Translation

Sañjaya nói: “Một cảnh tượng khiến mọi kẻ chứng kiến đều kinh ngạc—và làm nỗi sợ của quân thù tăng thêm—Jaya đã lập nên những chiến công sánh với một nghìn đại xa chiến.”

Word by Word

• विस्मापयन्: astonishing (causing wonder)
• विस्मापयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: विस्मापय् (विस्मि + णिच्)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), परस्मैपद-कर्तरि, पुं, प्रथमा, एकवचन

• प्रेक्षणीयम्: worthy to be seen; splendid
• प्रेक्षणीयम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रेक्षणीय
• Form: अनीयर् (भाव्य/योग्य), नपुं, द्वितीया, एकवचन

• द्विषताम्: of the enemies
• द्विषताम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: द्विषत्
• Form: पुं, षष्ठी, बहुवचन

• भयवर्धनम्: fear-increasing (thing/deed)
• भयवर्धनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भयवर्धन
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• महारथसहस्रस्य: of a thousand great chariot-warriors
• महारथसहस्रस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महारथसहस्र
• Form: नपुं, षष्ठी, एकवचन

• समम्: equally; all at once
• समम्: Karma
• Type: Indeclinable
• Root: सम

• कर्म: deed; action
• कर्म: Karma
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• अकरोत्: did; performed
• अकरोत्: Karta
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: लङ् (अनद्यतन भूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• जयः: Jaya (Arjuna)
• जयः: Karta
• Type: Noun
• Root: जय
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Jaya
• mahārathas (great chariot-warriors)
• enemies (dviṣat)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how extraordinary prowess and resolve can decisively affect the battlefield’s moral psychology: a single warrior’s visible excellence can inspire awe among allies and intensify fear among opponents, shaping outcomes beyond mere numbers.

What is happening in the narrative?

Sañjaya, as narrator, describes a warrior (called ‘Jaya’ here) performing astonishing, battle-worthy feats—so formidable that they seemed equal to the combined actions of a thousand elite chariot-fighters—thereby terrifying the enemy side.