Adhyaya 96

Verse 1

फट शा+ (0) अमन +- चतुर्नवतितमो< ध्याय: 80069 उपालम्भ सुनकर द्रोणाचार्यका उसके शरीरमें दिव्य कवच बाँधकर की अर्जुनके साथ युद्धके लिये जना संजय उवाच ततः प्रविष्टे कौन्तेये सिंधुराजजिघांसया । द्रोणानीकं विनिर्भिद्य भोजानीकं च दुस्तरम्‌

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, rồi khi Arjuna, con của Kunti, với ý định giết vua xứ Sindhu (Jayadratha), đã phá thủng đội quân của Droṇa và cả đội quân Bhoja khó bề vượt qua mà xông vào quân Kaurava; khi các đạo quân tan tác, rối loạn và chạy tứ phía; lúc ấy, thấy toàn quân mình náo loạn, con trai ngài là Duryodhana vội vã chỉ với một chiến xa đến gặp Droṇa, rồi nói như sau.

Verse 2

काम्बोजस्य च दायादे हते राजन्‌ सुदक्षिणे । श्रुतायुधे च विक्रान्ते निहते सव्यसाचिना

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, khi Sudakṣiṇa, người thừa tự dòng Kāmboja, đã bị giết, và dũng sĩ Śrutāyudha cũng bị Arjuna, bậc Savyasācī, hạ sát; Duryodhana—thấy quân mình hoảng loạn—vội vã chỉ với một chiến xa đến gặp Droṇa, rồi nói như sau.

Verse 3

विप्रद्रुतेष्वनीकेषु विध्वस्तेषु समन्‍्तत: । प्रभग्नं स्वबलं दृष्ट्‌्वा पुत्रस्ते द्रोणम भ्ययात्‌

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, khi các đội hình chiến trận bị đảo lộn và tan vỡ khắp bốn phía, và khi thấy quân mình bị đánh bật, hoảng loạn tháo chạy, con trai của ngài liền vội vã đến gặp Droṇa. Chỉ với một cỗ chiến xa, chàng lao tới, gặp Droṇa và thưa lời.

Verse 4

गत: स पुरुषव्याप्र: प्रमथ्यैतां महाचमूम्‌

Sañjaya nói: Con hổ giữa loài người ấy, sau khi nghiền nát đại quân này, liền vội vã chỉ với một cỗ chiến xa đến gần Droṇa và thưa lời với ông.

Verse 5

अथ बुद्धया समीक्षस्व किन्नु कार्यमनन्तरम्‌ । अर्जुनस्य विघाताय दारुणे5स्मिन्‌ जनक्षये

Sañjaya nói: “Giờ đây xin hãy dùng trí sáng suốt mà xét xem tiếp theo phải làm gì. Giữa cuộc tàn sát ghê gớm này, để ngăn Arjuna.” Nói vậy, chàng vội vã chỉ với một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa, gặp ông và thưa lời.

Verse 6

यथा स पुरुषव्याप्रो न हन्येत जयद्रथ: । तथा विधत्स्व भद्रे ते त्वं हि न: परमा गति:

Sañjaya nói: “Xin hãy sắp đặt, bậc cao quý, sao cho Jayadratha không bị giết. Ngài thật là nơi nương tựa tối thượng của chúng ta.” Đã quyết như vậy, Duryodhana vội vã một mình trên một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa, gặp ông và nói những lời ấy.

Verse 7

“गुरुदेव! पुरुषसिंह अर्जुन हमारी इस विशाल सेनाको मथकर व्यूहके भीतर चला गया। अब आप अपनी बुद्धिसे यह विचार कीजिये कि इसके बाद अर्जुनके विनाशके लिये क्या करना चाहिये? इस भयंकर नरसंहारमें जिस प्रकार भी पुरुषसिंह जयद्रथ न मारे जायँ

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, Duryodhana thưa rằng: “Bạch Guru, Arjuna—sư tử giữa loài người—đã khuấy nát đại quân này và đã lọt vào trong trận đồ. Nay xin ngài dùng trí mà xét: tiếp theo phải làm gì để diệt Arjuna? Giữa cuộc tàn sát khủng khiếp này, xin hãy tìm mọi cách để Jayadratha—bậc hùng sư—không bị giết. Cầu chúc ngài an lành; ngài là chỗ nương tựa lớn nhất của chúng ta. Vì Dhanañjaya kia, bị cơn gió phẫn nộ thúc đẩy, đang thiêu rụi các tuyến phòng ngự của ta như ngọn lửa rừng bùng lên bất chợt, nuốt trọn cỏ khô và rừng cây.”

Verse 8

अकिक्रान्ते हि कौन्तेये भित्त्वा सैन्यं परंतप । जयद्रथस्य गोप्तार: संशयं परमं गता:

Sañjaya nói: “Tâu bệ hạ Dhṛtarāṣṭra, đấng thiêu đốt quân thù! Khi Arjuna, con của Kuntī, đã xông lên—phá vỡ đội hình quân—thì những kẻ được giao bảo hộ Jayadratha rơi vào nỗi hoài nghi sâu thẳm. Bấy giờ Duryodhana, vội vã chỉ với một cỗ chiến xa, đến gặp Droṇa, yết kiến và cất lời.”

Verse 9

स्थिरा बुद्धिनरिन्द्राणामासीद्‌ ब्रह्म॒विदां वर । नातिक्रमिष्यति द्रोणं जातु जीवं धनंजय:

Sañjaya nói: “Tâu bệ hạ, bậc tối thượng trong những người biết Phạm (Brahman)! Các vua chúa phe ta từng tin chắc rằng: ‘Chừng nào Droṇa còn sống, Dhanañjaya (Arjuna) quyết không thể vượt qua ông mà đột nhập vào quân trận.’ Thế nhưng con trai bệ hạ, trong cơn bấn loạn, đã vội vã một mình trên một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa và thưa lời.”

Verse 10

योअसौ पार्थो व्यतिक्रान्तो मिषतस्ते महाद्युते । सर्व हाद्यातुरं मन्‍्ये नेदमस्ति बल॑ मम

Sañjaya nói: “Tâu bệ hạ, bậc rực rỡ đại quang! Pārtha (Arjuna) đã vượt qua ngay trước mắt ngài. Thần cho rằng toàn quân đã chấn động và rối loạn; sức lực của thần dường như không còn nữa.” Rồi ông vội vã chỉ với một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa và thưa lời.

Verse 11

जानामि त्वां महाभाग पाण्डवानां हिते रतम्‌ । तथा मुह्यामि च ब्रह्मन्‌ कार्यवत्तां विचिन्तयन्‌

Sañjaya nói: “Tâu bệ hạ! Hỡi bậc đại phúc! Thần biết ngài tận tâm vì lợi ích của các Pāṇḍava. Nhưng, ô Brāhmaṇa, khi nghĩ đến sự hệ trọng của việc phải làm, thần bối rối mịt mờ.” Rồi ông vội vã chỉ với một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa và nói như vậy.

Verse 12

यथाशक्ति च ते ब्रह्मन्‌ वर्तये वृत्तिमुत्तमाम्‌ । प्रीणामि च यथाशक्ति तच्च त्वं नावबुध्यसे

Sañjaya nói: “Tâu bệ hạ! Rồi con trai bệ hạ, trong cơn bấn loạn, một mình trên một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa và thưa: ‘Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn! Theo khả năng của ta, ta vẫn chu cấp cho thầy một đời sống xứng đáng và hết sức làm thầy hài lòng; vậy mà thầy dường như chẳng nhận biết hay ghi nhớ điều ấy.’”

Verse 13

अस्मान्न त्वं सदा भक्तानिच्छस्यमितविक्रम । पाण्डवान्‌ सततं प्रीणास्यस्माकं विप्रिये रतान्‌

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, bậc thầy có dũng lực vô lượng! Dẫu chúng thần hằng một lòng sùng kính, thầy dường như vẫn không đoái thương chúng thần; trái lại, thầy luôn làm vừa lòng các Pāṇḍava—những kẻ chỉ chăm chăm làm điều trái ý chúng thần.” Rồi vội vã chỉ với một cỗ xe, hắn đến gặp Droṇa và nói những lời ấy.

Verse 14

अस्मानेवोपजीवंस्त्वमस्माकं विप्रिये रत: । न हायं त्वां विजानामि मधुदिग्धमिव क्षुरम्‌

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, khi ấy con trai ngài vội vã chỉ với một cỗ xe đến gặp Droṇa và nói: ‘Dẫu thầy sống nhờ sự nâng đỡ của chúng ta, thầy vẫn chăm chăm làm điều trái ý chúng ta. Ta nào ngờ thầy như lưỡi dao cạo bôi mật—ngọt ở bề ngoài, nhưng cắt rách ở tác dụng.’”

Verse 15

नादास्यच्चेद्‌ वरं महां भवान्‌ पाण्डवनिग्रहे । नावारयिष्यं गच्छन्तमहं सिन्धुपतिं गृहान्‌

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương! ‘Nếu thầy đã không ban cho ta ân huệ lớn ấy—tức việc ngăn giữ các Pāṇḍava—thì ta đã chẳng bao giờ cản chúa xứ Sindhu (Jayadratha) khi hắn đang trở về nhà.’” Thấy toàn quân mình tan tác, con trai ngài vội vã chỉ với một cỗ xe đến gặp Droṇa, yết kiến và nói những lời ấy.

Verse 16

मया त्वाशंसमानेन त्वत्तस्त्राणमबुद्धिना । आश्वासित: सिन्धुपतिमोहाद दत्तश्न मृत्यवे

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, ‘Trong cơn ngu muội, ta trông cậy vào sự che chở từ thầy, nên đã trấn an chúa xứ Sindhu (Jayadratha) và giữ hắn lại đây; vì mê lầm, ta khác nào tự tay trao hắn cho tử thần.’” Rồi trong cơn bấn loạn, con trai ngài vội vã một mình trên một cỗ xe đến gặp Droṇa, yết kiến và nói tiếp.

Verse 17

यमदंष्टान्तरं प्राप्तो मुच्येतापि हि मानव: । नार्जुनस्य वशं प्राप्तो मुच्येताजी जयद्रथ:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, một người có lẽ còn thoát được dù rơi vào giữa nanh vuốt của thần Yama; nhưng Jayadratha, một khi đã lọt vào tay Arjuna trên chiến địa, sẽ không thể giữ được mạng sống.” Rồi vội vã, Duryodhana một mình trên một cỗ xe đến gặp Droṇa, yết kiến và nói những lời ấy.

Verse 18

स तथा कुरु शोणाश्व यथा मुच्येत सैन्धव: । मम चार्तप्रलापानां मा क्रुध: पाहि सैन्धवम्‌

Sañjaya nói: “Hỡi Śoṇāśva (bậc thầy có những con ngựa đỏ), xin hãy hành động sao cho Saindhava (Jayadratha) được thoát khỏi cái chết. Xin đừng giận những lời kêu than trong cơn khốn quẫn của ta; hãy bảo hộ Saindhava.” Nói vậy, Duryodhana vội vã chỉ với một cỗ xe đến gặp Droṇa và thưa cùng ông—cho thấy nỗi sợ về số phận của một đồng minh có thể khiến một vị vua phải khẩn cầu gấp gáp, dù vẫn cố biện bạch cho những lời gay gắt lỡ thốt ra trong cơn hoảng loạn.

Verse 19

द्रोण उदाच नाभ्यासूयामि ते वाक्यमश्चत्थाम्नासि मे सम: । सत्यं तु ते प्रवक्ष्यामि तज्जुषस्व विशाम्पते

Droṇa nói: “Tâu Đại vương, ta không chấp lời ngươi; bởi với ta, ngươi thân thiết như Aśvatthāman. Nhưng ta sẽ nói điều chân thật—hãy tiếp nhận với sự chú tâm, hỡi bậc chúa của muôn dân.” Trong cơn gấp gáp, người ấy đến gặp Droṇa chỉ với một cỗ xe và thưa chuyện cùng ông.

Verse 20

सारथि: प्रवर: कृष्ण: शीघ्राश्नास्य हयोत्तमा: । अल्पं च विवरं कृत्वा तूर्ण याति धनंजय:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, Kṛṣṇa—người đánh xe bậc nhất—điều khiển những tuấn mã bằng sự khống chế mau lẹ. Dhanañjaya (Arjuna) chỉ mở một khe hở nhỏ trong trận thế địch rồi lao vút về phía trước; và trong cơn gấp gáp, Duryodhana một mình trên một cỗ xe đến gặp Droṇa và thưa với ông.”

Verse 21

श्रीकृष्ण अर्जुनके श्रेष्ठ सारथि हैं तथा उनके उत्तम घोड़े भी तेज चलनेवाले हैं। इसलिये थोड़ा-सा भी अवकाश बनाकर अर्जुन तत्काल सेनामें घुस जाते हैं ।।

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, chẳng lẽ ngài không thấy sao: những loạt tên do chúng ta bắn ra đang rơi cách sau cỗ xe của Arjuna đội mũ miện đến trọn một krośa, khi chàng lao đi như gió?” Trong cơn gấp gáp, Duryodhana một mình trên một cỗ xe đến gặp Droṇa, gặp ông rồi nói như vậy.

Verse 22

नचाहं शीघ्रयाने5द्य समर्थो वयसान्वित: । सेनामुखे च पार्थानामेतद्‌ बलमुपस्थितम्‌

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, hôm nay ta không còn đủ sức đánh xe thật nhanh nữa, vì tuổi già đè nặng. Và ngay trước mặt đây, đạo quân hùng mạnh của các Pārtha đang bày trận.”

Verse 23

युधिष्ठिरश्न मे ग्राह्मो मिषतां सर्वधन्विनाम्‌ । एवं मया प्रतिज्ञातं क्षत्रमध्ये महाभुज

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương! ‘Yudhiṣṭhira nhất định phải bị ta bắt giữ, ngay trước mắt toàn thể các cung thủ.’ Ấy là lời thệ ta đã tuyên giữa hàng chiến sĩ.” Thấy quân mình rối loạn tan tác, Duryodhana—con của bệ hạ—vội vã một mình trên một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa; gặp rồi, chàng nói những lời ấy—lấy lời thệ riêng làm danh dự kṣatriya, trong cơn căng thẳng đạo lý của một chiến địa đang sụp đổ.

Verse 24

धनंजयेन चोत्सृष्टो वर्तते प्रमुखे नूप । तस्माद्‌ व्यूहमुखं हित्वा नाहं योत्स्यामि फाल्गुनम्‌

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, nay Dhanañjaya (Arjuna) đã được điều ra tuyến trước và đang giao chiến ở đó. Vì vậy ta sẽ không rời ‘cửa miệng’ của trận thế để đi đánh Phālguna (Arjuna).” Nói vậy, Duryodhana vội vã một mình trên một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa và bày tỏ. Lời ấy vừa là thế cờ vừa là lập trường đạo lý: chàng tự nhận bổn phận trước mắt là giữ ‘cổng’ của trận hình, đối diện với hàng lãnh đạo Pāṇḍava đang ở ngay trước mình, chứ không chạy theo cuộc quyết đấu riêng với Arjuna lúc ấy.

Verse 25

तुल्याभिजनकर्माणं शत्रुमेक॑ सहायवान्‌ । गत्वा योधय मा भैस्त्व॑ त्वं हुस्य जगत: पति:

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương! Kẻ địch—Arjuna—có dòng dõi và võ công ngang bậc, nhưng nay đứng một mình; còn ngài thì có người trợ lực.” Vì thế Duryodhana vội vã một mình trên một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa và nói: “Hãy đi đánh hắn, chớ sợ. Ngài là chúa tể của cõi này—quyền thế đứng về phía ta.”

Verse 26

राजा शूर: कृती दक्षो वैरमुत्पाद्य पाण्डवै: । वीर स्वयं प्रयाह्वात्र यत्र पार्थो धनंजय:

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, Duryodhana—dũng mãnh, có tài và tinh thông chiến trận—một mình vội vã trên một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa. Đến nơi, chàng nói: “Ngài là bậc vương giả, anh hùng, minh triết và lão luyện binh đao; chính ngài đã kết mối thù này với nhà Pāṇḍava. Vậy xin hãy lập tức tự thân đi đến nơi Pārtha Dhanañjaya (Arjuna) đã tới, để giao chiến.”

Verse 27

दुर्योधन उवाच कथं त्वामप्यतिक्रान्त: सर्वशस्त्रभूृतां बरम्‌ । धनंजयो मया शक्‍्य आचार्य प्रतिबाधितुम्‌

Sañjaya thưa: Duryodhana nói: “Bằng cách nào Dhanañjaya (Arjuna) lại có thể vượt qua cả ngài, thưa Đạo sư—bậc nhất trong hàng người mang vũ khí? Ta làm sao có thể ngăn hắn?” Trong cơn gấp gáp, chàng một mình trên một cỗ chiến xa đến gần Droṇa và thưa như vậy.

Verse 28

दुर्योधन बोला--आचार्य! आप सम्पूर्ण शस्त्र-धारियोंमें श्रेष्ठ हैं। जो आपको भी लाँघकर आगे बढ़ गया, वह अर्जुन मेरे द्वारा कैसे रोका जा सकता है? ।।

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, khi ấy con trai ngài là Duryodhana—vội vã trên một cỗ chiến xa—đến gặp Droṇa và thưa: ‘Ngay cả Purandara (Indra), kẻ cầm lôi chùy, cũng có thể bị khuất phục trong chiến trận; nhưng Arjuna, người chinh phục thành lũy của địch, thì không thể bị đánh bại nơi sa trường.’”

Verse 29

येन भोज श्र हार्दिक्यो भवांक्ष त्रिदशोपम: । अस्त्रप्रतापेन जितौ श्रुतायुश्न निबर्हित:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, sau đó—khi Arjuna, con của Kunti, quyết giết Jayadratha, đã phá vỡ trận thế khó xuyên thủng do Droṇa và Kritavarman trấn giữ mà xông vào quân ngài; khi nhờ uy lực tên đạn, chàng đã khuất phục cả dũng sĩ Bhoja là Kritavarman và cả chính ngài, bậc rực rỡ như chư thiên; lại còn hạ sát Śrutāyu—thì Duryodhana, thấy nỗi hoảng loạn lan khắp toàn quân, vội vã một mình trên chiến xa đến gặp Droṇa, yết kiến rồi thưa lời.”

Verse 30

सुदक्षिणश्व निहत: स च राजा श्रुतायुध: । श्रुतायुश्नाच्युतायुश्न म्लेच्छाश्वायुतशो हता:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, Sudakṣiṇaśva đã bị giết, và vua Śrutāyudha cũng tử trận; Śrutāyu và Acyutāyu cũng ngã xuống, còn vô số chiến binh Mleccha bị hạ sát đến hàng vạn. Thấy toàn quân rơi vào hoảng loạn và tan chạy, Duryodhana vội vã trên một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa, yết kiến rồi nói.”

Verse 31

त॑ं कथं पाण्डवं युद्धे दहन्‍्तमिव पावकम्‌ | प्रतियोत्स्यामि दुर्धर्ष तमहं शस्त्रकोविदम्‌

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, làm sao ta có thể đối địch trên chiến trường với vị Pāṇḍava ấy—Arjuna—kẻ bừng cháy như lửa, không thể cưỡng lại, lại tinh thông binh khí?” Nói vậy, Duryodhana vội vã trên một cỗ chiến xa đến gần Droṇa và thưa lời.

Verse 32

क्षमं च मन्यसे युद्ध मम तेनाद्य संयुगे । परवानस्मि भवति प्रेष्यवद्‌ रक्ष मद्यशः:

Sañjaya nói: “Nếu hôm nay, giữa chiến địa, thầy cho rằng việc con giao chiến với chàng là điều thích đáng, thì con xin thuận phục dưới mệnh lệnh của thầy—như một kẻ hầu. Xin gìn giữ danh dự và thanh danh của con trong ngày này.” Nói vậy, Duryodhana vội vã trên một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa và thưa như thế.

Verse 33

द्रोण उदाच सत्यं वदसि कौरव्य दुराधर्षो धनंजय: । अहं तु तत्‌ करिष्यामि यथैनं प्रसहिष्यसि

Droṇa nói: “Hỡi Kauravya, ngươi nói đúng—Dhanañjaya (Arjuna) quả thật khó bề chống đỡ. Nhưng ta sẽ làm điều cần làm để ngươi có thể chịu nổi đợt xung kích của chàng.” Rồi y vội vã chỉ với một cỗ chiến xa đến gặp Droṇa và thưa với ông như vậy.

Verse 34

अद्भुतं चाद्य पश्यन्तु लोके सर्वधनुर्धरा: । विषक्तं त्वयि कौन्तेयं वासुदेवस्य पश्यत:

“Hãy để mọi cung thủ trong thiên hạ hôm nay chứng kiến cảnh tượng kỳ diệu này: con của Kuntī, Arjuna, bị cuốn chặt trong cuộc giao chiến với ngươi—ngay trước mắt Vāsudeva (Kṛṣṇa) đang dõi nhìn.”

Verse 35

एष ते कवचं राजंस्तथा बध्नामि काउ्चनम्‌ । यथा न बाणा नास्त्राणि प्रहरिष्यन्ति ते रणे

Duryodhana nói: “Tâu Đại vương, nay thần sẽ buộc giáp vàng này lên thân ngài sao cho trên chiến địa, dù là mũi tên hay bất kỳ vũ khí nào phóng ra trong giao tranh cũng không thể chạm tới và làm ngài bị thương.”

Verse 36

यदि त्वां सासुरसुरा: सयक्षोरगराक्षसा: | योधयन्ति त्रयो लोका: सनरा नास्ति ते भयम्‌

Duryodhana nói: “Dẫu cho ba cõi—cùng loài người—và cả chư thiên, asura, yakṣa, nāga, rākṣasa đều kéo đến giao chiến với ngài, thì hôm nay ngài cũng chẳng có gì phải sợ.”

Verse 37

न कृष्णो न च कौन्तेयो न चान्य: शस्त्रभृद्‌ रणे | शरानर्पयितुं कश्चित्‌ कवचे तव शक्ष्यति

Duryodhana nói: “Chừng nào ngài còn mang giáp này, thì dù là Kṛṣṇa, hay con của Kuntī (Arjuna), hay bất cứ chiến binh cầm vũ khí nào trên chiến trường cũng không thể ghim mũi tên vào ngài.”

Verse 38

स त्वं कवचमास्थाय क्ुद्धमद्य रणेडर्जुनम्‌ । त्वरमाण: स्वयं याहि न त्वासौ विसहिष्यति

Vì vậy, ngươi—sau khi khoác giáp—hãy tự mình lập tức đi đối mặt với Arjuna, kẻ hôm nay đang phẫn nộ trên chiến địa. Hắn sẽ không thể chịu nổi đà xung kích của ngươi; bởi thế, chớ chần chừ.

Verse 39

संजय उवाच एवमुकक्‍्त्वा त्वरन्‌ द्रोण: स्पृष्टवाम्भा वर्म भास्वरम्‌ । आबबन्धाद्भुततमं जपन्‌ मन्त्र यथाविधि

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, nói xong như vậy, Droṇa liền vội vã; sau khi làm lễ ācamana (nhấp nước theo nghi thức), ông buộc lên (Duryodhana) một áo giáp rực sáng, kỳ diệu bậc nhất, vừa tụng các thần chú đúng phép—mong khiến mọi người kinh ngạc trước uy lực của thánh học mình và để bảo đảm chiến thắng cho con trai của ngài trong trận đại chiến ấy.”

Verse 40

रणे तस्मिन्‌ सुमहति विजयाय सुतस्य ते । विसिस्मापयिषुलोंकानू्‌ विद्यया ब्रह्मवित्तम:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, trong trận chiến vô cùng vĩ đại ấy, mong con trai ngài được chiến thắng và muốn dùng uy lực của thánh học khiến muôn người kinh ngạc, Droṇa—bậc nhất trong hàng người thông Veda—liền làm lễ ācamana và, theo đúng nghi thức cùng lời tụng thần chú, buộc lên thân Duryodhana một áo giáp kỳ diệu, rực sáng tột bậc.”

Verse 41

द्रोण उदाच करोतु स्वस्ति ते ब्रह्म ब्रह्मा चापि द्विजातय: । सरीसूपाश्र ये श्रेष्ठास्तेभ्यस्ते स्वस्ति भारत

Droṇa nói: “Hỡi Bhārata, nguyện Đấng Phạm Thiên Tối Thượng (Supreme Brahman) ban phúc lành cho ngươi. Nguyện Brahmā và hàng nhị sinh (dvija—các Bà-la-môn) cũng ban điềm cát tường. Và nguyện những bậc tối thượng trong loài rắn—các Nāga—cũng đem an lành đến cho ngươi, hỡi Bhārata.”

Verse 42

ययातिर्नाहुषश्वैव धुन्धुमारो भगीरथ: । तुभ्यं राजर्षय: सर्वे स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा,नहुषपुत्र ययाति, धुन्धुमार और भगीरथ आदि सभी राजर्षि सदा तुम्हारी भलाई करें

Sañjaya nói: “Nguyện tất cả các vương thánh—Yayāti, con của Nahuṣa, cùng Dhundhumāra và Bhagīratha—luôn ban phúc lành cho ngươi.”

Verse 43

स्वस्ति ते<स्त्वेकपादेभ्यो बहुपादेभ्य एव च । स्वस्त्यस्त्वपादकेभ्यश्व नित्यं तव महारणे,इस महायुद्धमें एक पैरवाले, अनेक पैरवाले तथा पैरोंसे रहित प्राणियोंसे तुम्हारा नित्य मंगल हो

Sañjaya nói: “Trong đại chiến này, nguyện điềm lành ở cùng bệ hạ—nguyện bệ hạ luôn được an toàn, không bị tổn hại bởi loài một chân, bởi loài nhiều chân, và cả bởi loài không chân.”

Verse 44

स्वाहा स्वधा शची चैव स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा । लक्ष्मीररुन्धती चैव कुरुतां स्वस्ति तेडनघ

Sañjaya nói: “Nguyện Svāhā, Svadhā và Śacī luôn ban an lành cho bệ hạ. Nguyện Lakṣmī và Arundhatī cũng ban điềm cát tường cho bệ hạ, ôi đức vua vô tội lỗi.”

Verse 45

असितो देवलश्चैव विश्वामित्रस्तथाड्रिरा: । वसिष्ठ: कश्यपश्चैव स्वस्ति कुर्वन्तु ते नूप,नरेश्वरर असित, देवल, विश्वामित्र, अंगिरा, वसिष्ठ तथा कश्यप तुम्हारा भला करें

Sañjaya nói: “Nguyện Asita và Devala, cùng Viśvāmitra và các bậc Aṅgirasa, lại thêm Vasiṣṭha và Kaśyapa, ban an lành cho bệ hạ, ô đức vua.”

Verse 46

धाता विधाता लोकेशो दिशश्च सदिगी श्वरा: । स्वस्ति तेडद्य प्रयच्छन्तु कार्तिकेयश्व॒ षण्मुख:,धाता, विधाता, लोकनाथ ब्रह्मा, दिशाएँ, दिक्पाल तथा षडानन कार्तिकेय भी आज तुम्हें कल्याण प्रदान करें

Sañjaya nói: “Nguyện Dhātā và Vidhātā, Đấng Chúa tể các cõi, cùng các phương và các vị hộ phương, ban an lành cho bệ hạ hôm nay; và nguyện Kārtikeya nữa—vị thống soái sáu mặt của chư thiên—cũng ban điềm cát tường cho bệ hạ.”

Verse 47

विवस्वान्‌ भगवान्‌ स्वस्ति करोतु तव सर्वश: । दिग्गजाश्वैव चत्वार: क्षितिश्व गगन ग्रहा:

Sañjaya nói: “Nguyện đấng Vivasvān (Mặt Trời) ban an lành cho bệ hạ mọi bề. Và nguyện bốn voi trấn phương, chính Đất Mẹ, cùng các quyền lực thiên giới vận hành giữa trời cao, cũng đều cát tường với bệ hạ.”

Verse 48

भगवान्‌ सूर्य सब प्रकारसे तुम्हारा मंगल करें। चारों दिग्गज

Sañjaya nói: “Nguyện Thái Dương chí thánh ban cho ngài mọi điều cát tường. Nguyện bốn voi hộ phương, đất, trời và các tinh tú đều vì phúc lợi của ngài. Và nguyện Śeṣa, bậc tối thượng trong loài rắn—kẻ hằng ở dưới lòng đất và đội cả địa cầu trên đầu—ban cho ngài an lành, hỡi Đại vương.”

Verse 49

गान्धारे युधि विक्रम्य निर्जिता: सुरसत्तमा: | पुरा वृत्रेण देत्येन भिन्नदेहा: सहस्रश:

Sañjaya nói: “Hỡi con của Gāndhārī, trong chiến trận, ngay cả bậc tối thượng giữa chư thiên cũng đã từng bị khuất phục. Thuở xa xưa, daitya Vṛtra chiến đấu đầy dũng lực, xé nát thân thể của hàng ngàn thiên thần ưu tú và đánh bại họ.”

Verse 50

हृततेजोबला: सर्वे तदा सेन्द्रा दिवौकस: । ब्रह्माणं शरणं जम्मुर्वत्राद्‌ भीता महासुरात्‌,उस समय तेज और बलसे हीन हुए इन्द्र आदि सम्पूर्ण देवता महान्‌ असुर वृत्रसे भयभीत हो ब्रह्माजीकी शरणमें गये

Sañjaya nói: “Bấy giờ, toàn thể chư thiên trên trời, do Indra dẫn đầu, bị tước mất hào quang và sức lực, kinh hãi đại asura Vṛtra, liền đến nương tựa nơi Brahmā.”

Verse 51

देवा ऊचु: प्रमर्दितानां वृत्रेण देवानां देवसत्तम | गतिर्भव सुरश्रेष्ठ त्राहि नो महतो भयात्‌

Chư thiên thưa: “Ôi bậc tối thượng giữa các thần! Chư thiên đã bị Vṛtra nghiền nát. Xin hãy làm nơi nương tựa cho chúng tôi, hỡi đấng đứng đầu các Sura; cứu chúng tôi khỏi nỗi kinh hoàng lớn lao này.”

Verse 52

देवता बोले--देवप्रवर! सुरश्रेष्ठ! वृत्रासुरने जिन्हें सब प्रकारसे कुचल दिया है, उन देवताओंके लिये आप आश्रयदाता हों। महान्‌ भयसे हमारी रक्षा करें ।।

Chư thiên thưa: “Ôi đấng tối thượng trong hàng thần thánh, ôi bậc đứng đầu các Sura! Xin hãy làm nơi nương tựa cho chư thiên đã bị Vṛtrāsura nghiền nát mọi bề. Xin che chở chúng tôi khỏi nỗi sợ hãi tràn ngập này.” Rồi Brahmā, thấy Viṣṇu đứng gần đó và Indra cùng các vị thiên thần ưu tú khác đang chìm trong u sầu, liền nói với những bậc tối thượng ấy một lời chân thật và thích đáng.

Verse 53

रक्ष्या मे सततं देवा: सहेन्द्रा: सद्विजातय:ः । त्वष्ट: सुदुर्धरं तेजो येन वृत्रो विनिर्मितः

Sañjaya nói: “Các chư thiên—cùng với Indra—và hàng ‘nhị sinh’ (Bà-la-môn) luôn là những bậc ta phải bảo hộ. Thế nhưng Tvaṣṭṛ, kẻ có quang lực cực kỳ bất khả xâm phạm, chính nhờ uy quang ấy mà tạo ra Vṛtra, lại nắm giữ một sức mạnh ghê gớm.”

Verse 54

त्वष्टा पुरा तपस्तप्त्वा वर्षायुतशतं तदा । वृत्रो विनिर्मितो देवा: प्राप्यानुज्ञां महेश्वरात्‌

Sañjaya nói: “Thuở xưa, Tvaṣṭṛ đã tu khổ hạnh nghiêm khắc suốt một trăm vạn năm. Rồi, sau khi được Maheśvara (Śiva) cho phép, ông đã tạo ra Vṛtra.”

Verse 55

स तस्यैव प्रसादाद्‌ वो हन्यादेव रिपुर्बली । नागत्वा शंकरस्थानं भगवान्‌ दृश्यते हर:

Sañjaya nói: “Kẻ thù hùng mạnh ấy, chỉ nhờ ân huệ của Śaṅkara, quả có thể giết hết các ngươi. Vì vậy, nếu không đến chính nơi ngự của Śaṅkara, thì không thể diện kiến Đấng Hara chí tôn.”

Verse 56

दृष्टवा जेष्यथ वृत्र तं क्षिप्रं गच्छत मन्दरम्‌ | यत्रास्ते तपसां योनिर्दक्षयज्ञविनाशन:

Sañjaya nói: “Một khi đã được diện kiến Ngài, các ngươi ắt sẽ thắng Vṛtra. Hãy mau đến Mandara, nơi ngự của cội nguồn mọi khổ hạnh—đấng đã phá hủy tế lễ của Dakṣa.”

Verse 57

ते गत्वा सहिता देवा ब्रह्म॒णा सह मन्दरम्‌

Sañjaya nói: “Các chư thiên đồng lòng cùng đi đến Mandara, có Brahmā tháp tùng.”

Verse 58

सो<ब्रवीत्‌ स्वागत देवा ब्रुत किं करवाण्यहम्‌

Sañjaya nói: “Ngài cất lời: ‘Hoan nghênh, hỡi chư thiên. Hãy nói cho ta biết—ta phải làm gì?’”

Verse 59

अमोघं दर्शन मह्ूं कामप्राप्तिरतो<स्तु व: । उस समय भगवान्‌ शिवने कहा--“'देवताओ! तुम्हारा स्वागत है। बोलो, मैं तुम्हारे लिये क्या करूँ? मेरा दर्शन अमोघ है। अतः तुम्हें अपने अभीष्ट मनोरथोंकी प्राप्ति हो' ।।

Sañjaya nói: “(Ngài phán:) ‘Thị kiến của ta không bao giờ sai lạc; vậy hãy để những điều các ngươi mong cầu được thành tựu.’” Khi Ngài nói xong, hết thảy chư thiên cư ngụ cõi trời thưa đáp: “Bạch Chúa Tể! Vṛtrāsura đã cướp mất quang huy và sức lực của chúng con. Ngài là nơi nương tựa của chư thiên. Ôi Maheśvara, xin nhìn thân thể chúng con—tan nát bởi những đòn của Vṛtra. Vì thế chúng con đến cầu sự che chở; xin ban cho chúng con chỗ trú ẩn.”

Verse 60

तेजो हूतं नो वृत्रेण गतिर्भव दिवौकसाम्‌ | मूर्तीरी क्षस्व नो देव प्रहारैर्जर्जरीकृता: । शरणं त्वां प्रपन्ना: सम गतिर्भव महेश्वर

Khi nói vậy, chư thiên đồng thưa: “Bạch Thần! Vṛtra đã đoạt lấy hào quang của chúng con; xin Ngài làm nơi nương tựa và con đường chắc chắn cho chúng con, những kẻ ở cõi trời. Xin nhìn thân thể chúng con, hỡi Deva—đã rã rời vì những đòn đánh. Chúng con đã quy phục nơi Ngài để cầu che chở; ôi Maheśvara, xin làm mái ẩn và lối đưa đến an toàn.”

Verse 61

शर्व उवाच विदितं वो यथा देवा: कृत्येयं सुमहाबला । त्वष्टस्तेजो भवा घोरा दुर्निवार्याकृतात्मभि:

Śarva (Śiva) phán: “Hỡi chư thiên, các ngươi đã biết: đây là một kṛtyā vô cùng hùng mạnh. Sinh từ hỏa lực của Tvaṣṭṛ, nàng thật đáng sợ; với kẻ chưa tự chế—tâm và các căn chưa điều phục—thì nàng cực khó ngăn cản.”

Verse 62

अवश्यं तु मया कार्य साहां सर्वदिवौकसाम्‌ । ममेदं गात्रजं शक्र कवचं गृह भास्वरम्‌,तथापि मुझे सम्पूर्ण देवताओंकी सहायता अवश्य करनी चाहिये। अतः इन्द्र! मेरे शरीरसे उत्पन्न हुए इस तेजस्वी कवचको ग्रहण करो

“Dẫu vậy, ta nhất định phải trợ giúp hết thảy chư thiên. Vì thế, hỡi Śakra (Indra), hãy nhận lấy bộ giáp rực sáng này, phát sinh từ chính thân thể ta.”

Verse 63

बधानानेन मन्त्रेण मानसेन सुरेश्वर । वधायासुरमुख्यस्य वृत्रस्य सुरघातिन:,सुरेश्वर! मेरे बताये हुए इस मन्त्रका मानसिक जप करके असुरमुख्य देवशत्रु वृत्रका वध करनेके लिये इसे अपने शरीरमें बाँध लो

Śarva nói: “Hỡi Chúa tể chư thiên, hãy tự ràng buộc lên thân mình thần chú hộ thân này bằng cách trì tụng trong tâm. Hãy làm vậy để giết Vṛtra—kẻ đứng đầu loài A-tu-la, kẻ thù của chư thiên, kẻ sát hại chư thiên.”

Verse 64

द्रोण उदाच इत्युक्त्वा वरद: प्रादाद्‌ वर्म तन्मन्त्रमेव च । स तेन वर्मणा गुप्त: प्रायाद्‌ वृत्रचमूं प्रति

Drona nói: “Nói xong như vậy, đấng ban ân Śaṅkara đã trao cho ngài áo giáp cùng chính thần chú để kết giáp ấy. Được áo giáp che chở, ngài liền lên đường đối mặt với đạo quân của Vṛtra.”

Verse 65

नानाविधैश्न शस्त्रौधै: पात्यमानैर्महारणे । न संधि: शक्‍्यते भेत्तुं वर्मबन्धस्य तस्य तु

Śarva nói: “Trong trận chiến lớn ấy, dẫu muôn thứ binh khí dồn dập trút xuống, người ta vẫn không thể phá vỡ mối nối—khe hở yếu nhất—của sự kết buộc áo giáp nơi người ấy.”

Verse 66

उस महान्‌ युद्धमें नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंक समुदाय उनके ऊपर चलाये गये; परंतु उनके द्वारा इन्द्रके उस कवच-बन्धनकी सन्धि भी नहीं काटी जा सकी ।।

Trong trận chiến lớn ấy, muôn thứ khí giới phóng dồn lên Indra; nhưng vẫn không thể chém đứt mối nối của sự kết giáp nơi ngài. Rồi chính Indra, chúa tể chư thiên, đã tự tay hạ sát Vṛtra giữa chiến địa. Sau đó, ngài trao cho Aṅgiras cả áo giáp ấy lẫn phép kết buộc thấm nhuần thần chú.

Verse 67

अड्विराः प्राह पुत्रस्य मन्त्रज्ञस्थ बृहस्पते: । बृहस्पतिरथोवाच आग्निवेश्याय धीमते

Śarva nói: “Aṅgiras, bậc thông tỏ thần chú, đã truyền dạy cho con trai mình là Bṛhaspati. Rồi Bṛhaspati lại trao cùng tri thức ấy cho Āgniveśya, người trí tuệ bậc nhất.”

Verse 68

आनिनिवेश्यो मम प्रादात्‌ तेन बध्नामि वर्म ते । तवाद्य देहरक्षार्थ मन्त्रेण नृपसत्तम

Śarva nói: “Ānini-veśya xưa kia đã ban cho ta thần chú này; nhờ thần chú ấy, nay ta buộc giáp hộ thân lên người ngươi. Hôm nay, hỡi bậc vương giả tối thượng, ta làm điều đó bằng thần chú để gìn giữ thân thể ngươi.”

Verse 69

संजय उवाच एवमुकक्‍्त्वा ततो द्रोणस्तव पुत्र॑ महाद्युतिम्‌ । पुनरेव वच: प्राह शनैराचार्यपुजड्रव:

Sañjaya nói: Nói xong như vậy, Droṇa—bậc đạo sư được tôn kính—lại cất lời với con trai của ngài, vị vương tử rạng ngời, bằng giọng trầm và chừng mực.

Verse 70

ब्रह्मसूत्रेण बध्नामि कवचं तव भारत । हिरण्यगर्भेण यथा बद्धं विष्णो: पुरा रणे

Sañjaya nói: “Hỡi Bhārata, ta buộc giáp của ngươi bằng Brahma-sūtra, như thuở xưa trên chiến địa, Hiraṇyagarbha (Brahmā) đã buộc giáp lên thân Viṣṇu.”

Verse 71

“तारकामय संग्राममें ब्रह्माजीने इन्द्रके शरीरमें जिस प्रकार दिव्य कवच बाँधा था, उसी प्रकार मैं भी तुम्हारे शरीरमें बाँध रहा हूँ

Sañjaya nói: “Như trong cuộc chiến Tārakāmaya, Brahmā đã cài giáp thần lên thân Indra, thì nay ta cũng cài sự hộ trì ấy lên thân ngươi.”

Verse 72

बद्ध्वा तु कवचं तस्य मन्त्रेण विधिपूर्वकम्‌ | प्रेषयामास राजानं युद्धाय महते द्विज:

Sañjaya nói: Sau khi buộc giáp cho vị vua ấy (Duryodhana) đúng theo nghi lễ, lại ấn chứng bằng thần chú, vị Bà-la-môn Droṇācārya đã sai nhà vua tiến ra cho trận chiến lớn.

Verse 73

यथा च ब्रह्माणा बद्धं संग्रामे तारकामये । शक्रस्य कवचं दिव्यं तथा बध्नाम्यहं तव

Sañjaya nói: “Như trong cuộc chiến rực sao, Phạm Thiên đã tự tay buộc lên Śakra (Indra) áo giáp thần diệu, thì nay ta cũng buộc áo giáp ấy cho ngươi. Được vị Đạo sư đại hồn trang bị như vậy, vị vua cánh tay hùng mạnh đứng sẵn sàng, chung quanh là một nghìn chiến xa Trigarta thiện nghệ trong đòn đánh.”

Verse 74

तथा दन्तिसहस्रेण मत्तानां वीर्यशालिनाम्‌ । अश्वानां नियुतेनैव तथान्यैश्व महारथै:

Sañjaya nói: “Cũng như thế, được vây quanh bởi một nghìn voi chiến lực lưỡng đang vào kỳ hăng, bởi một niyuta ngựa, và bởi các đại xa chiến khác nữa, (Duryodhana) tiến về phía chiến xa của Arjuna giữa tiếng kèn trống rền vang muôn loại. Tựa như vua Bali lên đường giao chiến với Indra.”

Verse 75

वृतः प्रायान्महाबाहुरर्जुनस्य रथं प्रति । नानावादित्रघोषेण यथा वैरोचनिस्तथा

Được vây quanh bởi tùy tùng, dũng sĩ cánh tay hùng mạnh tiến về phía chiến xa của Arjuna, giữa tiếng ầm vang của muôn loại nhạc khí—như tiếng gầm sấm của mây giông.

Verse 76

ततः शब्दो महानासीत्‌ सैन्यानां तव भारत । अगाध॑ प्रस्थितं दृष्टवा समुद्रमिव कौरवम्‌

Bấy giờ, một tiếng gầm lớn nổi lên trong quân đội của ngài, hỡi Bhārata. Thấy người Kaurava (Duryodhana) xuất trận—sâu thẳm và đáng sợ như biển cả—đại quân bùng lên náo động ầm vang.

Verse 94

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि दुर्योधनकवचबन्धने चतुर्नवतितमो<ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva—ở phần nói về việc giết Jayadratha—kết thúc chương thứ chín mươi bốn, thuật việc buộc áo giáp cho Duryodhana.

Verse 573

अपश्यंस्तेजसां राशिं सूर्यकोटिसमप्रभम्‌ । “तब एकत्र हुए उन सब देवताओंने ब्रह्माजीके साथ मन्दराचलपर जाकर करोड़ों सूर्योके समान कान्तिमान्‌ तेजोराशि भगवान्‌ शिवका दर्शन किया

Sañjaya thưa: Họ trông thấy một khối hào quang thần thánh, rực cháy với vẻ huy hoàng như mười triệu mặt trời. Trong khung truyện, các chư thiên—cùng với Phạm Thiên (Brahmā)—đến núi Mandarācala và được chiêm bái Bhagavān Śiva; ánh sáng áp đảo của Ngài biểu thị quyền năng tối thượng được tiết chế bởi trật tự vũ trụ, nhắc rằng ngay cả những lực lượng hùng mạnh nhất cũng phải được tiếp cận bằng lòng tôn kính và ý hướng chính trực.

Verse 5636

पिनाकी सर्वभूतेशो भगनेत्रनिपातन: । “उनका दर्शन पाकर तुमलोग वृत्रासुरको जीत सकोगे। अतः शीघ्र ही मन्दराचलको चलो

Sañjaya thưa: “Ở đó ngự Đức Śiva, Đấng cầm cung Pināka—Chúa tể muôn loài—người từng quật đổ lễ tế của Dakṣa và làm hỏng đôi mắt của Bhaga. Nhờ được chiêm bái Ngài, các ngươi sẽ có thể chiến thắng Vṛtrāsura. Vậy hãy mau đến núi Mandara, nơi lừng danh là chốn phát sinh khổ hạnh (tapas).”