Adhyaya 80

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २३ “लोक मिलाकर कुल ४६३ *लोक हैं।) भीस्नआ+ज (2) आसमान एकोनाशीतितमो< ध्याय: श्रीकृष्णका अर्जुनकी विजयके लिये रात्रिमें भगवान शिवका किया करवाना

Sañjaya nói: Bấy giờ, Đấng hùng vĩ, rực rỡ không ai sánh, bước vào nơi ở của Arjuna. Kṛṣṇa mắt như hoa sen, sau khi chạm nước để tẩy tịnh, ngồi xuống trên một chỗ đất có điềm lành—điềm tĩnh và chuyên chú, như người chuẩn bị cử hành một nghi lễ thiêng giữa sức ép của chiến tranh.

Verse 3

संतस्तार शुभां शय्यां दर्भवैदूर्यसंनिभै: । ततो माल्येन विधिवल्लाजैर्गन्धै: सुमज्रलै: २ ।। अलंचकार तां शय्यां परिवार्यायुधोत्तमै: । ततः स्पृष्टोदके पार्थे विनीता: परिचारका:

Sañjaya nói: Họ trải một chiếc sàng nằm rực rỡ, trông như cỏ darbha và ánh lên như vaidūrya (ngọc mắt mèo). Rồi theo đúng nghi lễ, họ trang hoàng chiếc sàng ấy bằng vòng hoa và những hương liệu tuyển chọn, được bày thành từng nắm nhỏ tinh tế. Bao quanh bằng những vũ khí thượng hạng, họ hoàn tất việc trang trí. Sau đó, khi Pārtha (Arjuna) đã được thanh tịnh theo nghi thức bằng cách chạm nước, các thị giả thuần phục, kỷ luật đứng sẵn để hầu—một hình ảnh của trật tự và kính cẩn vẫn được giữ gìn giữa sự khắc nghiệt của chiến tranh.

Verse 4

दर्शयन्तो$न्तिके चक्रुर्नैंशं त्रैयम्बक॑ बलिम्‌ । संजय कहते हैं--राजन्‌! तदनन्तर कमलनयन भगवान्‌ श्रीकृष्णने अर्जुनके अनुपम भवनमें प्रवेश करके जलका स्पर्श किया और शुभ लक्षणोंसे युक्त वेदीपर वैदूर्यमणिके सदृश कुशोंकी सुन्दर शय्या बिछायी। तत्पश्चात्‌ विधिपूर्वक परम मंगलकारी अक्षत

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, ngay gần bên và trước mắt mọi người, họ đã cử hành lễ dâng vật cúng ban đêm (bali) lên Tryambaka (Śiva).” Giữa chiến địa, hành vi ấy cho thấy sự nghiêm cẩn giữ lễ và nương nhờ sự hộ trì của thần linh—tìm điềm lành và sự vững vàng đạo nghĩa trước khi bước vào hiểm nguy.

Verse 5

अलंकृत्योपहारं त॑ नैशं तस्मै न्यवेदयत्‌ । स्मयमानस्तु गोविन्द: फाल्गुन॑ प्रत्यभाषत

Sañjaya nói: Sau khi trang sức cho Kṛṣṇa bằng hương liệu và vòng hoa—những lễ vật của đêm—Arjuna dâng trọn món quà ấy lên Ngài. Rồi Govinda mỉm cười và cất lời với Phālguna (Arjuna). Cảnh ấy nêu bật sự khiêm cung và lòng sùng kính của một chiến sĩ: trước lời chỉ dạy và hành động, là sự tôn kính và tự hiến.

Verse 6

सुप्यतां पार्थ भद्रें ते कल्याणाय व्रजाम्पहम्‌ | स्थापयित्वा ततो द्वाःस्थान्‌ 8 श्चात्तायुधान्‌ नरान्‌

Sañjaya nói: “Hãy ngủ đi, hỡi Pārtha; cầu điều lành đến với ngươi. Ta sẽ ra đi vì phúc lợi của ngươi.” Rồi, sau khi bố trí những người mang vũ khí canh giữ nơi cửa, Ngài liền lên đường.

Verse 7

शिश्ये च शयने शुभ्रे बहुकृत्यं विचिन्तयन्‌

Sañjaya nói: Nghĩ ngợi về bao việc còn phải làm, ông nằm xuống trên chiếc sàng trắng sáng, cát tường. Bấy giờ, đức Śrī Kṛṣṇa mắt như hoa sen—đấng tối thượng ngay cả trên các bậc chúa tể muôn loài, danh tiếng lẫy lừng—Govinda trong hình tướng Viṣṇu, luôn được Arjuna yêu kính và hằng mong điều lành cho chàng, với tâm ý điều phục và nương tựa nơi Yoga tối thượng, đã chu toàn cho Arjuna trọn vẹn các nghi thức và sắp đặt: những điều xua tan sầu khổ và làm tăng thêm uy quang, rạng rỡ.

Verse 8

पार्थाय सर्व भगवान्‌ शोकदुःखापहं विधिम्‌ । व्यदधात्‌ पुण्डरीकाक्षस्तेजोद्युतिविवर्धनम्‌

Sañjaya nói: Vì Pārtha (Arjuna), Đấng Thế Tôn—Kṛṣṇa mắt như hoa sen—đã sắp đặt trọn vẹn nghi lễ và kỷ luật theo pháp định, có năng lực xua tan sầu khổ và ưu phiền, đồng thời làm tăng sức mạnh, hào quang và vẻ rạng ngời. Giữa sức ép của chiến tranh, sự chăm nom của Ngài không chỉ ở mưu lược, mà còn ở việc phục hồi sự vững chãi nội tâm của người chiến sĩ bằng nghi thức thiêng, để gánh vác bổn phận mà không bị nỗi đau nghiền nát.

Verse 9

योगमास्थाय युक्तात्मा सर्वेषामीश्ररेश्वर: । श्रेयस्काम: पृथुयशा विष्णुर्जिष्णुप्रियंकर:

Sañjaya nói: Nương tựa sự định tĩnh của yoga, Đấng tự chế—bậc Chúa tể trên mọi chúa tể—luôn hướng đến điều chân thiện, danh tiếng vang xa, Viṣṇu (Govinda), đấng làm vui lòng Jiṣṇu (Arjuna), đã vì Arjuna mà cử hành đúng phép nghi thức thiêng, nhằm xua tan sầu khổ và ưu phiền, đồng thời tăng trưởng hào quang và sức mạnh nội tâm.

Verse 10

न पाण्डवानां शिबिरे कश्ित्‌ सुष्वाप तां निशाम्‌ । प्रजागर: सर्वजनं हााविवेश विशाम्पते,राजन्‌! उस रातमें पाण्डवोंके शिविरमें कोई नहीं सोया। सब लोगोंमें जागरणका आवेश हो गया था

Sañjaya nói: Trong doanh trại của nhà Pāṇḍava, đêm ấy không ai ngủ. Một làn sóng cảnh giác thức canh chụp lấy mọi người, hỡi bậc chúa của muôn dân, hỡi Đại vương—lo âu, tỉnh táo, tự gồng mình trước sức nặng đạo lý và hiểm họa của chiến tranh.

Verse 11

पुत्रशोकाभिततप्तेन प्रतिज्ञातो महात्मना । सहसा सिन्धुराजस्य वधो गाण्डीवधन्चना

Sañjaya nói: Bừng cháy vì nỗi đau mất con, Arjuna đại hồn, người cầm cung Gāṇḍīva, bỗng thề sẽ giết vua xứ Sindhu là Jayadratha. Tất cả đều bị cuốn vào một mối lo ấy: làm sao vị dũng sĩ tay mạnh, con của Indra—kẻ diệt các anh hùng địch thủ—có thể khiến lời thề của mình thành tựu?

Verse 12

तत्‌ कथं नु महाबाहुर्वासवि: परवीरहा । प्रतिज्ञां सफलां कुर्यादेति ते समचिन्तयन्‌

Sañjaya nói: “Vậy thì, vị dũng sĩ tay mạnh, con của Indra—kẻ sát phạt các anh hùng địch thủ—sẽ làm sao khiến lời thề thành sự thật?” Thế là tất cả cùng suy nghĩ như vậy, bởi Arjuna đại hồn, người cầm cung Gāṇḍīva, đang bừng cháy vì nỗi đau mất con, đã bất ngờ thề giết Jayadratha, vua xứ Sindhu. Họ bị cuốn vào nỗi lo: giữa sức ép chiến trận, ông sẽ hoàn thành lời thệ ấy bằng cách nào.

Verse 13

कष्ट हीदं व्यवसितं पाण्डवेन महात्मना । पुत्रशोकाभिततप्तेन प्रतिज्ञा महती कृता

Sañjaya nói: “Quả thật đây là một quyết tâm đau đớn mà vị Pandava đại tâm đã gánh lấy. Bị thiêu đốt bởi nỗi thống khổ trước cái chết của con trai, chàng đã lập một lời thệ nguyện hùng vĩ.”

Verse 14

सच राजा महावीर्य: पारयत्वर्जुन: स ताम्‌ । भ्रातरश्चापि विक्रान्ता बहुलानि बलानि च

Sañjaya nói: “Vị vua ấy (Jayadratha) quả là có dũng lực lớn; nhưng Arjuna sẽ hoàn thành lời thệ ấy. Bởi các huynh đệ của chàng cũng dũng mãnh, và chàng có nhiều đạo quân ở bên.”

Verse 15

धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सर्व तस्मै निवेदितम्‌ । स हत्वा सैन्धवं संख्ये पुनरेतु धनंजय:

Sañjaya nói: “Tất cả điều ấy đã được con trai của Dhṛtarāṣṭra tâu trình với hắn. Nguyện cho Dhanañjaya (Arjuna), sau khi hạ sát vua xứ Sindhu (Jayadratha) giữa chiến địa, lại trở về bình an.”

Verse 16

जित्वा रिपुगणांश्वैव पारयत्वर्जुनो व्रतम्‌ । श्वो5हत्वा सिन्धुराजं वै धूमकेतु प्रवेक्ष्यति

Sañjaya nói: “Nguyện Arjuna, sau khi khuất phục đoàn quân địch, sẽ hoàn thành lời thệ của mình. Nếu ngày mai chàng không giết được vua xứ Sindhu, chàng ắt sẽ bước vào ngọn lửa rực cháy. Dhanañjaya, con của Kuntī, không thể để lời đã nói hóa thành dối trá; và nếu Arjuna phải chết, làm sao Dharmaputra Yudhiṣṭhira có thể trở thành vua?”

Verse 17

न हासावनृतं कर्तुमलं पार्थो धनंजय: । धर्मपुत्र: कथं राजा भविष्यति मृते$र्जुने

Sañjaya nói: “Pārtha, Dhanañjaya, không thể khiến lời mình đã nói trở thành giả dối. Nếu Arjuna chết đi, làm sao Dharmaputra (Yudhiṣṭhira) có thể trở thành vua?”

Verse 18

तस्मिन्‌ हि विजय: कृत्स्न: पाण्डवेन समाहित: । यदि नोड<स्ति कृतं किज्चिद्‌ यदि दत्त हुतं यदि

Sañjaya nói: “Quả thật, nơi vị Pāṇḍava ấy, toàn thể thắng lợi đã được quy tụ và giữ vững. Dẫu chẳng làm gì cả, dẫu chẳng bố thí gì, dẫu chẳng dâng một lễ hiến cúng nào…”

Verse 19

एवं कथयतां तेषां जयमाशंसतां प्रभो

Sañjaya nói: “Muôn tâu chúa thượng, khi họ còn đang nói như thế—vững dạ mong cầu thắng lợi—(thì biến sự vẫn tiếp tục diễn tiến).”

Verse 20

तस्यां रजन्यां मध्ये तु प्रतिबुद्धो जनार्दन:

Sañjaya nói: “Giữa đêm ấy, Janārdana (Kṛṣṇa) chợt tỉnh giấc—một sự tỉnh thức báo hiệu lòng cảnh giác và hành động đúng lúc giữa bóng tối đạo lý của chiến tranh, nơi sự tỉnh táo và lời khuyên chính trực trở nên thiết yếu để gìn giữ dharma.”

Verse 21

अर्जुनेन प्रतिज्ञातमार्तेन हतबन्धुना

Sañjaya nói: “Đó là lời thệ nguyện của Arjuna—thốt ra trong đau đớn, sau khi thân tộc của chàng bị sát hại—ràng buộc chàng vào một con đường hành động do bi thương và bổn phận thúc đẩy giữa sức ép đạo lý của chiến tranh.”

Verse 22

तत्तु दुर्योधन: श्रुत्वा मन्सत्रिभिर्मन्त्रयिष्यति

Sañjaya nói: “Nghe điều ấy, Duryodhana sẽ bàn nghị với các đại thần—tìm một đường lối hành động giữa áp lực chiến tranh và bổn phận của bậc quân vương.”

Verse 23

अक्षौहिण्यो हि ता: सर्वा रक्षिष्यन्ति जयद्रथम्‌

Sañjaya nói: “Quả thật, tất cả những đội hình chiến trận (akṣauhiṇī) ấy sẽ canh giữ Jayadratha.”

Verse 24

द्रोणश्न॒ सह पुत्रेण सर्वास्त्रविधिपारग: । “वे सारी अक्षौहिणी सेनाएँ जयद्रथकी रक्षा करेंगी तथा सम्पूर्ण अस्त्र-विधिके पारंगत विद्वान्‌ द्रोणाचार्य भी अपने पुत्र अश्वत्थामाके साथ उसकी रक्षामें रहेंगे ।।

Sañjaya nói: “Droṇa cũng vậy, cùng với con trai mình—bậc tinh thông mọi phép tắc và kỷ luật về binh khí—sẽ đứng ra hộ vệ. Và còn có một dũng sĩ đơn độc—mạnh mẽ như Indra ngàn mắt—kẻ nghiền nát lòng kiêu hãnh của bọn Daitya và Dānava.”

Verse 25

सो हं श्वस्तत्‌ करिष्यामि यथा कुन्तीसुतो<र्जुन:

Sañjaya nói: “Quả thật, ngày mai ta sẽ hành động sao cho giống như Arjuna, con của Kuntī, vẫn hành động.”

Verse 26

न हि दारा न मित्राणि ज्ञातयो न च बान्धवा:

Sañjaya nói: “Trong cơn nguy biến này, không phải vợ, không phải bạn bè—không phải bà con, cũng chẳng phải thân thuộc gần gũi—có thể thật sự làm nơi nương tựa chắc chắn.”

Verse 27

अनर्जुनमिमं लोकं मुहूर्तमपि दारुक

Sañjaya nói: “Hỡi Dāruka, dù chỉ trong khoảnh khắc, thế gian này cũng như vắng bóng Arjuna.”

Verse 28

अहं विजित्य तान्‌ सर्वान्‌ सहसा सहयद्विपान्‌

Sañjaya nói: “Ta đã mau chóng đánh bại tất cả bọn họ—cùng cả voi chiến của họ—ta…”

Verse 29

श्वो निरीक्षन्तु मे वीर्य त्रयो लोका महाहवे

Sañjaya nói: “Ngày mai, trong đại chiến, hãy để ba cõi chứng kiến uy lực của ta!”

Verse 30

श्वो नरेन्द्रसहस्राणि राजपुत्रशतानि च

Sañjaya nói: “Ngày mai, hàng ngàn vua chúa và hàng trăm vương tử cũng sẽ…”

Verse 31

श्वेस्तां चक्रप्रमथितां द्रक्ष्य्से नूपवाहिनीम्‌

Sañjaya nói: “Ngươi sẽ thấy đạo quân trắng rực ấy bị bánh xe chiến xa nghiền nát, quăng vào hỗn loạn—một lực lượng bị dồn đến bất lực trước đà xung sát không ngừng của chiến trận.”

Verse 32

श्र: सदेवा: सगन्धर्वा: पिशाचोरगराक्षसा:

Sañjaya nói: “Ngay cả các thiên binh—cùng các Gandharva, rồi Piśāca, loài rắn Nāga và Rākṣasa—cũng bị cuốn vào/ảnh hưởng bởi việc ấy.”

Verse 33

यस्तं द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्तं चानु स मामनु

Sañjaya nói: “Ai căm ghét người ấy là căm ghét ta; ai theo người ấy cũng theo ta.”

Verse 34

यथा त्वं मे प्रभातायामस्यां निशि रथोत्तमम्‌

Sañjaya nói: “Đúng như ngài đã kể cho ta, ngay trong đêm này—nay đã chạm rạng đông—về cỗ chiến xa tuyệt hảo ấy…”

Verse 35

कल्पयित्वा यथाशास्त्रमादाय व्रज संयत: । “कल प्रातःकाल तुम शास्त्रविधिके अनुसार मेरे उत्तम रथको सुसज्जित करके सावधानीके साथ लेकर युद्धस्थलमें चलना ।।

Sañjaya nói: “Hãy sắp đặt mọi sự đúng theo phép tắc của binh thư, rồi đem chiến xa đi, với tâm thế tự chế và cẩn trọng. Hãy đặt lên đó chùy thần Kaumodakī, giáo, luân xa, cung, tên và mọi khí giới cần thiết; lại chừa chỗ phía sau cho lá cờ mang phù hiệu Vainateya (Garuḍa), để chiến xa của dũng sĩ rực sáng giữa chiến trường.”

Verse 36

आरोप्य वै रथे सूत सर्वोपकरणानि च । स्थानं च कल्पयित्वाथ रथोपस्थे ध्वजस्य मे

Sañjaya nói: “Bảo người đánh xe đặt lên chiến xa mọi khí giới cần thiết, rồi sắp xếp một chỗ thích đáng cho ta trên sàn xe, gần bên kỳ hiệu…”

Verse 37

छत्र॑ जाम्बूनदैजलैरकींज्वलनसप्रभै:

Sañjaya nói: “Hỡi Dāruka, hãy gắn lọng che và giăng lưới vàng Jāmbūnada thần diệu, rực cháy như lửa và như mặt trời. Hãy thắng vào xe bốn tuấn mã của ta—Balāhaka, Meghapuṣpa, Śaibya và Sugrīva—và chính ngươi cũng hãy mặc giáp, đứng sẵn.”

Verse 38

विश्वकर्मकृतर्दिव्यैरश्वानपि विभूषितान्‌ बलाहकं मेघपुष्पं शैब्यं सुग्रीवमेव च

Sañjaya nói: “Chàng còn có cả những tuấn mã thần diệu do Viśvakarman tạo tác, được trang sức và thắng vào xe: Balāhaka, Meghapuṣpa, Śaibya, và cả Sugrīva nữa.”

Verse 39

पाञ्चजन्यस्य निर्घोषमार्षभेणैव पूरितम्‌

Sañjaya nói: “Tiếng tù và Pāñcajanya vang rền như sấm, tràn ngập không trung, tựa tiếng rống của một con bò mộng hùng cường.”

Verse 40

एकाह्वाहममर्ष च सर्वदु:खानि चैव ह

Sañjaya nói: “Ta đã nhẫn chịu sự khiêu khích và uất hận suốt cả ngày, và quả thật cả mọi nỗi sầu khổ nữa.”

Verse 41

सर्वोपायैर्यतिष्यामि यथा बीभत्सुराहवे

Sañjaya nói: “Ta sẽ gắng sức bằng mọi phương kế, để Bībhatsu (Arjuna) trong chiến trận phải chịu đúng như điều đã định.”

Verse 42

पश्यतां धार्तराष्ट्राणां हनिष्यति जयद्रथम्‌ । “सभी उपायोंसे ऐसा प्रयत्न करूँगा, जिससे अर्जुन युद्धमें धृतराष्ट्रपुत्रोंक देखते-देखते जयद्रथको मार डालें ।।

Sañjaya nói: “Ngay trước mắt các con của Dhritarashtra, chàng sẽ giết Jayadratha. Và bất cứ dũng sĩ nào Arjuna (Bībhatsu) dốc sức hạ sát, hỡi người đánh xe, ta tin rằng ở đó chiến thắng của chàng ắt sẽ chắc chắn.”

Verse 43

दारुक उवाच जय एव ध्रुवस्तस्य कुत एव पराजय: । यस्य त्वं पुरुषव्याप्र सारथ्यमुपजग्मिवान्‌,दारुक बोला--पुरुषसिंह! आप जिनके सारथि बने हुए हैं, उनकी विजय तो निश्चित है ही। उनकी पराजय कैसे हो सकती है?

Dāruka nói: “Chiến thắng của người ấy ắt đã định; làm sao có thể có thất bại? Hỡi bậc hùng dũng như hổ giữa loài người—người mà ngài nhận làm xa phu cho, thì vinh quang tất được bảo chứng.”

Verse 44

एवं चैतत्‌ करिष्यामि यथा मामनुशाससि । सुप्रभातामिमां रात्रिं जयाय विजयस्य हि,अर्जुनकी विजयके लिये कल सबेरे जो कुछ करनेकी आप मुझे आज्ञा देते हैं, उसे उसी रूपमें मैं अवश्य पूर्ण करूँगा

Dāruka nói: “Thần sẽ làm đúng như lời ngài chỉ dạy. Xin cho đêm này trôi qua để đến một bình minh cát tường—vì chiến thắng, quả thật, vì vinh thắng của Arjuna.”

Verse 66

दारुकानुगत: श्रीमान्‌ विवेश शिबिरं स्वकम्‌ | “कुन्तीकुमार! तुम्हारा कल्याण हो। अब शयन करो। मैं तुम्हारे कल्याण-साधनके लिये ही जा रहा हूँ" ऐसा कहकर वहाँ अस्त्र-शस्त्र लिये हुए मनुष्योंको द्वारपाल एवं रक्षक नियुक्त करके भगवान्‌ श्रीकृष्ण दारुकके साथ अपने शिविरमें चले गये

Sañjaya nói: Cùng với Dāruka, đấng rạng ngời đã bước vào doanh trại của mình. Ngài bảo con trai của Kuntī: “Nguyện điều lành đến với con. Nay hãy an nghỉ; ta đi chỉ để lo liệu điều lợi ích cho con.” Nói xong, Ngài đặt những người mang vũ khí làm lính gác cổng và hộ vệ; rồi Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, cùng Dāruka, trở về doanh trại của Ngài.

Verse 78

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत प्रतिज्ञापर्वमें सुभद्रा-विलापविषयक अठहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy kết thúc chương thứ bảy mươi tám của Pratijñā-parvan, thuộc Droṇa-parvan trong Śrī Mahābhārata, nói về tiếng than khóc của Subhadrā.

Verse 79

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि प्रतिज्ञापर्वणि कृष्णदारुकसम्भाषणे एकोनाशीतितमो<ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Droṇa-parvan—cụ thể là Pratijñā-parvan—kết thúc chương thứ tám mươi chín, thuật lại cuộc đối thoại giữa Kṛṣṇa và Dāruka.

Verse 183

फलेन तस्य सर्वस्य सव्यसाची जयत्वरीन्‌ । पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरने अर्जुनपर ही सारा विजयका भार रख दिया। यदि हमलोगोंका किया हुआ कुछ भी सत्कर्म शेष हो

Nhờ quả báo của tất cả công đức ấy, xin Savya-sācī Arjuna giành thắng lợi trước mọi kẻ thù. Yudhiṣṭhira, con của Pāṇḍu, đã đặt trọn gánh nặng chiến thắng lên vai Arjuna. Nếu còn sót lại chút thiện nghiệp nào chúng ta từng làm, nếu chúng ta đã bố thí và cử hành lễ hỏa tế, thì nhờ phước quả của mọi việc lành ấy, xin Savya-sācī Arjuna chiến thắng các địch thủ.

Verse 193

कृच्छेण महता राजन्‌ रजनी व्यत्यवर्तत । राजन! प्रभो! इस प्रकार बातें करते और अर्जुनकी विजय चाहते हुए उन सभी सैनिकोंकी वह रात्रि महान्‌ कष्टसे बीती थी

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, đêm ấy trôi qua trong khổ nhọc vô cùng. Các chiến sĩ vừa trò chuyện với nhau vừa khắc khoải mong Arjuna chiến thắng—gắng chịu sức ép và nỗi bất định mà chiến tranh gieo xuống, ngay cả trong những giờ lẽ ra dành cho nghỉ ngơi.

Verse 203

स्मृत्वा प्रतिज्ञां पार्थस्य दारुक॑ प्रत्यभाषत । भगवान्‌ श्रीकृष्ण उस रात्रिके मध्यकालमें जाग उठे और अर्जुनकी प्रतिज्ञाको स्मरण करके दारुकसे बोले--

Sañjaya thưa: Giữa đêm ấy, Đấng Thế Tôn Śrī Kṛṣṇa chợt tỉnh giấc. Nhớ lại lời thệ nguyện của Arjuna, Người cất lời với Dāruka—như báo rằng lời hứa của một chiến binh, một khi đã thốt ra, phải được canh giữ bằng sự tỉnh thức, dẫu giữa mệt mỏi và hiểm nguy.

Verse 216

जयद्रथं वधिष्यामि श्वोभूत इति दारुक । “दारुक! अपने पुत्र अभिमन्युके मारे जानेसे शोकार्त होकर अर्जुनने यह प्रतिज्ञा कर ली है कि मैं कल जयद्रथका वध कर डालूँगा'

Sañjaya thưa: “Hỡi Dāruka, ‘Ngày mai, khi bình minh ló rạng, ta sẽ giết Jayadratha.’” Arjuna, đau đớn vì con trai Abhimanyu bị sát hại, đã lập lời thệ nguyện như thế.

Verse 243

सो<पि त॑ नोत्सहेताजौ हन्तुं द्रोणेन रक्षितम्‌ “त्रिलोकीके एकमात्र वीर हैं सहसखनेत्रधारी इन्द्र

Sañjaya thưa: Ngay cả người ấy cũng không thể, giữa chiến trận, giết kẻ được Droṇa che chở. Trong ba cõi, chỉ Indra—chúa tể ngàn mắt, bậc anh hùng vô song, kẻ nghiền nát kiêu mạn của Daitya và Dānava—được tôn xưng như thế; vậy mà ngay cả Indra cũng không thể hạ sát Jayadratha trong chiến tranh khi Jayadratha còn được Droṇācārya bảo hộ.

Verse 253

अप्राप्ते5स्तं दिनकरे हनिष्यति जयद्रथम्‌ । “अतः मैं कल वह उद्योग करूँगा, जिससे कुन्तीपुत्र अर्जुन सूर्यदेवके अस्त होनेसे पहले जयद्रथको मार डालेंगे

Sañjaya nói: “Trước khi mặt trời lặn, chàng sẽ giết Jayadratha.” Lời ấy nhấn mạnh tính cấp bách của lời thệ nguyện của Arjuna nơi chiến địa: phần thời gian còn lại trong ngày trở thành ranh giới vừa đạo lý vừa chiến lược, nơi ý chí, trách nhiệm với đồng đội và hậu quả của thất bại cùng hội tụ.

Verse 266

कश्चिदन्य: प्रियतर: कुन्तीपुत्रान्ममार्जुनात्‌ | “मुझे स्त्री, मित्र, कुटुम्बीजन, भाई-बन्धु तथा दूसरा कोई भी कुन्तीपुत्र अर्जुनसे अधिक प्रिय नहीं है

Sañjaya nói: “Trong các con trai của Kuntī, có ai đối với ta lại thân yêu hơn Arjuna chăng?” Câu ấy nêu bật một trật tự tình cảm và trung thành: ngay giữa gánh nặng đạo lý của chiến tranh, Arjuna vẫn là người được yêu quý nhất, lấn át mọi ràng buộc và quyến luyến khác.

Verse 276

उदीक्षितुं न शक्तो5हं भविता न च तत्‌ तथा । “दारुक! मैं अर्जुनसे रहित इस संसारको दो घड़ी भी नहीं देख सकता। ऐसा हो ही नहीं सकता (कि मेरे रहते अर्जुनका कोई अनिष्ट हो)

Sañjaya nói: “Ta không thể chịu nổi khi phải chứng kiến điều này; và cũng không thể nào đúng được—rằng tai ương nào lại giáng xuống Arjuna khi ta còn sống.” Lời ấy bộc lộ một lòng trung thành che chở mãnh liệt và sự khước từ về đạo lý trước khả năng người chiến sĩ chính nghĩa bị hại giữa cơn hỗn loạn của chiến tranh.

Verse 283

अर्जुनार्थे हनिष्पामि सकर्णान्‌ ससुयोधनान्‌ । “मैं अर्जुनके लिये हाथी, घोड़े, कर्ण और दुर्योधनसहित उन समस्त शत्रुओंको जीतकर सहसा उनका संहार कर डालूँगा

Sañjaya nói: “Vì Arjuna, ta sẽ mau chóng đánh gục và tiêu diệt hết thảy những kẻ thù ấy—cả Karṇa lẫn Suyodhana.” Câu này là một lời thề bạo liệt mang tính quyết đoán, được đặt trong khuôn khổ lòng tận trung với Arjuna, cho thấy sự sùng mộ cá nhân và bổn phận chiến địa có thể nung thêm ý chí hủy diệt đối phương.

Verse 296

धनंजयार्थे समरे पराक्रान्तस्य दारुक । “दारुक! कलके महासमरमें तीनों लोक धनंजयके लिये युद्धमें पराक्रम प्रकट करते हुए मेरे बल और प्रभावको देखें

Sañjaya nói: “Hỡi Dāruka! Trong trận đại chiến ghê rợn ngày mai, hãy nhìn sức mạnh và uy quang của ta khi ta phô bày dũng lực, chiến đấu vì Dhanañjaya (Arjuna)—tựa như ba cõi đều được triệu tập vì chàng.”

Verse 303

साश्रृद्धिपरथान्याजौ विद्रविष्यामि दारुक । “दारुक! कल युद्धमें मैं सहस्नों राजाओं तथा सैकड़ों राजकुमारोंको उनके घोड़े, हाथी एवं रथोंसहित मार भगाऊँगा

Sañjaya nói: “Hỡi Dāruka, hôm nay giữa chiến địa, ta sẽ đánh cho chúng tan tác—hàng nghìn vua chúa và hàng trăm vương tử—cùng với ngựa, voi và chiến xa của họ.”

Verse 313

मया क्ुद्धेन समरे पाण्डवार्थे निपातिताम्‌ । “तुम कल देखोगे कि मैंने समरांगणमें कुपित होकर पाण्डुपुत्र अर्जुनके लिये सारी राजसेनाको चक्रसे चूर-चूर करके धरतीपर मार गिराया है

Sañjaya nói: “Trong trận chiến, ta—khi cơn giận bùng lên—đã đánh gục đạo quân ấy vì lợi ích của nhà Pāṇḍava.”

Verse 323

ज्ञास्यन्ति लोका: सर्वे मां सुहृंदे सव्यसाचिन: । “कल देवता, गन्धर्व, पिशाच, नाग तथा राक्षस आदि समस्त लोक यह अच्छी तरह जान लेंगे कि मैं सव्यसाची अर्जुनका हितैषी मित्र हूँ

Sañjaya nói: “Muôn loài trong các cõi sẽ biết rõ ta là người bạn chí tình, kẻ luôn cầu điều lành cho Savyasācin (Arjuna).”

Verse 333

इति संकल्प्यतां बुद्धया शरीरार्द्ध ममार्जुन: । “जो अर्जुनसे द्वेष करता है

Sañjaya nói: “Hãy tự lấy trí mà quyết cho vững: Arjuna là nửa thân thể của ta. Ai mang thù với Arjuna là mang thù với ta; ai theo Arjuna là theo ta. Hãy khắc ghi rõ trong tâm—Arjuna chính là phần còn lại của ta.”

Verse 363

वैनतेयस्य वीरस्यथ समरे रथशोभिन: । 'सूत! कौमोदकी गदा

Sañjaya nói: “Hỡi người đánh xe, hãy đặt lên chiến xa chùy Kaumodakī, ngọn lao thần, đĩa luân, cung, tên và mọi vật dụng cần thiết; và ở phía sau chiến xa cũng hãy chừa chỗ cho lá cờ mang dấu Garuḍa—biểu tượng của con trai Vinatā—để vị dũng sĩ rực rỡ giữa chiến trường.”

Verse 383

युक्तान्‌ वाजिवरान्‌ यत्त: कवची तिष्ठ दारुक । “दारुक! साथ ही उसमें छत्र लगाकर अग्नि और सूर्यके समान प्रकाशित होनेवाले तथा विश्वकर्माके बनाये हुए दिव्य सुवर्णमय जालोंसे विभूषित मेरे चारों श्रेष्ठ घोड़ों--बलाहक

Sañjaya nói: “Hỡi Dāruka, hãy lập tức thắng ách những tuấn mã ấy và đứng sẵn, khoác giáp.” Mệnh lệnh ấy gợi lên sự chuẩn bị nghiêm cẩn giữa chiến trường—hành động mau lẹ nhưng không liều lĩnh, bảo toàn sinh mạng bằng trang bị đúng phép, và bước vào trận với tỉnh thức cùng trách nhiệm đạo lý.

Verse 393

श्रुत्वा च भैरवं नादमुपेयास्त्वं जवेन माम्‌ | “पाज्चजन्य शंखका ऋषभ स्वरसे बजाया हुआ शब्द और भयंकर कोलाहल सुनते ही तुम बड़े वेगसे मेरे पास पहुँच जाना

Sañjaya nói: “Vừa nghe tiếng gầm rền ghê rợn ấy, ngươi hãy lập tức lao đến bên ta với tất cả tốc lực.” Câu này nhấn mạnh tính khẩn cấp và kỷ luật giữa cơn hỗn loạn của chiến tranh, nơi phản ứng đúng lúc và tín hiệu rõ ràng có thể giữ vững trật tự và ngăn tai họa lớn hơn.

Verse 406

भ्रातुः पैतृष्वसेयस्य व्यपनेष्यामि दारुक | “दारुक! मैं अपनी बुआजीके पुत्र भाई अर्जुनके सारे दुःख और अमर्षको एक ही दिनमें दूर कर दूँगा

Sañjaya nói: “Hỡi Dāruka, ta sẽ xua tan trong một ngày nỗi sầu và mối uất hận âm ỉ của người anh em họ bên nội của ta—Arjuna.”

Verse 2236

यथा जयद्रथं पार्थो न हन्यादिति संयुगे । “यह सब सुनकर दुर्योधन अपने मन्त्रियोंक साथ ऐसी मन्त्रणा करेगा” जिससे अर्जुन समरभूमिमें जयद्रथको मार न सकें

Sañjaya nói: “Để Pārtha (Arjuna) không thể giết Jayadratha giữa trận tiền.” Nghe hết thảy điều ấy, Duryodhana cùng các mưu thần sẽ bày ra kế sách nhằm ngăn Arjuna hạ sát Jayadratha trên chiến địa—một trường hợp dùng mưu lược để cản trở việc thực hiện lời thệ nguyện và che chở đồng minh, bất chấp lẽ công bằng thuộc về ai.