Adhyaya 169

Verse 1

/ अपर बक। है २ >> सप्तषष्ट्याधिेकशततमो< ध्याय: कर्णके द्वारा सहदेवकी पराजय

Sanjaya nói: Hỡi chúa tể loài người, hỡi hậu duệ Bharata—khi Sahadeva tiến lên, quyết tâm tìm đến Drona, thì Karna, Vaikartana, con của người đánh xe, đã chặn lại trên chiến địa. Giữa cơn dồn dập của chiến tranh, mục tiêu mà một dũng sĩ chọn lấy liền gặp bổn phận đối nghịch: ngăn chặn, che chở, và tranh đoạt con đường của kẻ đang tìm một đòn quyết định.

Verse 2

सहदेवस्तु राधेयं विद्ध्वा नवभिराशुगै: । पुनर्विव्याध दशभिर्विशिखैर्नतपर्वभि:

Sanjaya nói: Sahadeva bắn trúng Rādheya bằng chín mũi tên bay vút, rồi lại đâm xuyên thêm mười mũi nữa—những mũi tên có khớp không cong—một đòn phản kích liền lạc, không ngơi nghỉ giữa bổn phận khốc liệt của chiến trường.

Verse 3

सहदेवने राधापुत्र कर्णको नौ बाणोंसे बींधकर झुकी हुई गाँठवाले दस बाणोंद्वारा पुनः घायल कर दिया ।। त॑ं कर्ण: प्रतिविव्याध शतेन नतपर्वणाम्‌ । सज्यं चास्य धनु: शीघ्र चिच्छेद लघुहस्तवत्‌

Sanjaya nói: Sahadeva bắn Karna, con của Radha, bằng chín mũi tên, rồi lại làm hắn bị thương thêm bằng mười mũi tên có khớp cong. Karna liền đáp trả, đâm Sahadeva bằng một trăm mũi tên có khớp cong, và nhanh như chớp chém đứt cây cung đang căng dây của chàng, như thể chỉ là một động tác nhẹ tay. Cảnh ấy nêu rõ sự tương báo không dứt của bạo lực chiến trường—tài nghệ đáp lại tài nghệ—nơi dũng khí cá nhân được phô bày, nhưng cái giá đạo lý của chiến tranh cứ chồng chất mãi.

Verse 4

कर्णने बदलेमें झुकी हुई गाँठवाले सौ बाण मारे और शीघ्रतापूर्वक हाथ चलानेवाले वीर योद्धाकी भाँति उसने उनके प्रत्यंचासहित धनुषको भी शीघ्र ही काट दिया ।।

Sanjaya nói: Karna đáp trả bằng một trăm mũi tên khớp cong, cứng rắn và dữ dội; với sự chuẩn xác mau lẹ của bậc cung thủ lão luyện, hắn chém phăng cây cung của Sahadeva cùng cả dây cung. Rồi người con dũng mãnh của Madri cầm lấy một cây cung khác và bắn xuyên Karna bằng hai mươi mũi tên; trông gần như một kỳ công. Đoạn này nêu bật đà tiến không ngừng của chiến trận và bổn phận của chiến sĩ: phải đáp lại bằng kỹ nghệ và quyết tâm, dù bạo lực cứ leo thang.

Verse 5

तस्य कर्णो हयान्‌ हत्वा शरै: संनतपर्वभि: । सारथिं चास्य भल्‍्लेन द्रुतं निन्‍ये यमक्षयम्‌

Sanjaya nói: Karṇa giết những con ngựa của chàng bằng các mũi tên khớp cong, rồi chỉ với một mũi bhalla đã mau chóng đưa người đánh xe của chàng đến cõi bất diệt của Yama. Cảnh ấy phơi bày sự hiệu quả lạnh lùng của kỹ nghệ chiến trường: quyền năng binh khí lấn át những mối ràng buộc thường tình của phục dịch và che chở, khi trật tự chiến xa sụp đổ.

Verse 6

विरथ: सहदेवस्तु खड््‌गं चर्म समाददे । तदप्यस्य शरै: कर्णो व्यधमत्‌ प्रहसन्निव

Sañjaya nói: Khi Sahadeva bị bỏ lại không còn chiến xa, chàng liền cầm lấy kiếm và khiên. Nhưng Karṇa, như thể đang bật cười, bắn tên làm vỡ nát cả những vũ khí ấy—cho thấy trong lẽ tàn khốc của chiến trận, lòng can đảm và ý chí vẫn có thể bị áp đảo bởi sức mạnh và kỹ nghệ vượt trội.

Verse 7

अथ गुर्वी महाघोरां हेमचित्रां महागदाम्‌ । प्रेषयामास संक्रुद्धों वैकर्तनरथं प्रति

Sañjaya nói: Rồi trong cơn thịnh nộ, chàng phóng một cây chùy lớn khủng khiếp, khảm vàng, về phía chiến xa của Vaikartana. Khoảnh khắc ấy cho thấy cơn giận nơi chiến địa thúc kẻ dũng sĩ tung ra những vũ khí nặng nề chết chóc, làm vòng xoáy bạo lực và hiểm nguy càng thêm dữ dội.

Verse 8

तब सहदेवने अत्यन्त कुपित होकर एक सुवर्णजटित अत्यन्त भयंकर विशाल गदा सूर्यपुत्र कर्णके रथपर दे मारी ।।

Sañjaya nói: Bấy giờ Sahadeva, bừng bừng phẫn nộ, phóng một cây chùy khổng lồ ghê rợn, khảm vàng, vào chiến xa của Karṇa, con trai Thần Mặt Trời. Thấy cây chùy lao tới, Karṇa dùng mưa tên chặn đứng sức mạnh của nó và quật nó rơi xuống đất. Cảnh ấy nhắc rằng bổn phận của dũng sĩ là đối diện bạo lực bằng kỹ nghệ kỷ luật, chứ không phải bằng cơn giận mất kiểm soát, dù giữa hỗn mang chiến trận.

Verse 9

गदां विनिहतां दृष्टवा सहदेवस्त्वरान्वित: । शक्ति चिक्षेप कर्णाय तामप्यस्याच्छिनच्छरै:

Sañjaya nói: Thấy cây chùy của mình bị đánh rơi, nằm vô dụng, Sahadeva vội vã phóng một vũ khí śakti về phía Karṇa. Nhưng Karṇa, không hề nao núng giữa sức ép chiến trường, lại dùng tên chém đứt cả vũ khí ấy—cho thấy trong chiến tranh, dũng khí phải đi cùng kỹ nghệ, và ngay cả nỗ lực của một dũng sĩ chính nghĩa cũng có thể bị bẻ gãy bởi đòn phản kích vượt trội.

Verse 10

ससम्भ्रमं ततस्तूर्णमवप्लुत्य रथोत्तमात्‌ । सहदेवो महाराज दृष्ट्वा कर्ण व्यवस्थितम्‌

Sañjaya nói: Rồi trong cơn gấp gáp bất chợt, Sahadeva nhanh chóng nhảy xuống khỏi chiến xa tuyệt hảo của mình. Tâu Đại vương, thấy Karṇa, con của Adhiratha, đứng vững trên chiến địa, chàng chộp lấy một bánh xe và ném thẳng về phía ấy. Khoảnh khắc ấy cho thấy sự ứng biến dữ dội của chiến tranh: khi ý chí và hành động mau lẹ thay cho binh khí quy củ, và dũng khí cá nhân bị thử thách giữa bạo lực đang leo thang.

Verse 11

|| तदापतद्‌ वै सहसा कालचक्रमिवोद्यतम्‌

Sañjaya nói: Khi ấy, trong chớp mắt, nó ập xuống—như bánh xe Thời Gian đang giương cao—nhanh, không thể cưỡng, và rờn rợn điềm gở, tựa như số mệnh đã xoay mình để giáng đòn không chậm trễ.

Verse 12

तस्मिंस्तु निहते चक्रे सूतजेन महात्मना

Sañjaya nói: Khi bánh xe ấy bị hạ gục bởi người con của kẻ đánh xe, bậc đại tâm, thế trận liền đổi chiều—một biểu tượng rằng trong chiến tranh, chỉ một hành động quyết đoán cũng đủ làm chao đảo kẻ mạnh nhất và phơi bày sự mong manh của quyền lực vốn nương tựa vào khí cụ của mình.

Verse 13

ईषादण्डकयोक्त्रांश्व युगानि विविधानि च | हस्त्यज्ञानि तथाश्रांश्व मृतांश्व॒ पुरुषान्‌ बहुन्‌

Sañjaya nói: “Người ta thấy các trục và cột xe, ách và dây cương, cùng đủ loại đồ buộc; lại thấy cả những kẻ điều khiển voi, và nhiều người—bị thương và đã chết.”

Verse 14

चिक्षेप कर्णमुद्दिश्य कर्णस्तान्‌ व्यधमच्छरै: । महामनस्वी सूतपुत्र कर्णके द्वारा उस रथचक्रके नष्ट कर दिये जानेपर ईषादण्ड, जोते, नाना प्रकारके जूए, हाथीके कटे हुए अंग, मरे घोड़े और बहुत-सी मृत मनुष्योंकी लाशें कर्णको लक्ष्य करके चलायीं; परंतु कर्णने अपने बाणोंद्वारा उन सबकी धज्जियाँ उड़ा दीं ।।

Sañjaya nói: Một vũ khí được phóng tới nhắm vào Karṇa, nhưng Karṇa đã dùng tên của mình bắn tan nó. Rồi người con của Mādravatī, nhận ra mình đã không còn vũ khí, liền rơi vào thế hiểm giữa vòng vây dồn dập của chiến trận.

Verse 15

तमभिद्रुत्य राधेयो मुहूर्तादू भरतर्षभ

Sañjaya nói: Rādheya (Karṇa) lao thẳng tới hắn, hỡi bậc trượng phu kiệt xuất của dòng Bharata, và chỉ trong khoảnh khắc đã áp sát.

Verse 16

मा युध्यस्व रणेडथीर विशिष्टे रथिभि: सह

Sañjaya nói: “Hỡi người kiên định, chớ lao vào giao chiến trong trận này—nhất là chớ cùng xông trận với những dũng tướng xa chiến lẫy lừng ấy.”

Verse 17

अथैनं धनुषो5ग्रेण तुदन्‌ भूयो5ब्रवीद्‌ वच:

Sañjaya nói: Rồi ông lại dùng đầu cung thúc giục người ấy, và nói thêm lần nữa—nhấn mạnh lời mình giữa cơn gấp gáp khốc liệt của chiến trận.

Verse 18

एषोअर्जुनो रणे तूर्ण युध्यते कुरुभि: सह । तत्र गच्छस्व माद्रेय गृहं वा यदि मन्यसे

Sañjaya nói: “Kìa là Arjuna—chàng đang giao chiến mau lẹ trên chiến địa, cùng với quân Kuru. Hãy đến đó, hỡi con của Mādrī; hoặc nếu ngươi cho là hơn, thì hãy trở về nhà.”

Verse 19

तदनन्तर धनुषकी नोकसे उन्हें पीड़ा देते हुए कर्णने पुनः: इस प्रकार कहा--'माद्रीपुत्र! ये अर्जुन कौरवोंके साथ रणभूमिमें शीघ्रतापूर्वक युद्ध कर रहे हैं। तू उन्हींके पास चला जा अथवा तेरा मन हो तो घरको लौट जा! ।।

Sañjaya nói: Sau đó, Karṇa lại dồn ép người ấy và nói lần nữa như vầy: “Hỡi con của Mādrī! Arjuna đang giao chiến mau lẹ với quân Kaurava trên chiến địa. Hãy đến với chàng ngay; hoặc nếu ngươi muốn, thì trở về nhà!” Nói vậy với Sahadeva, Karṇa—bậc nhất trong hàng xa chiến—liền thúc xe lao đi với tốc lực lớn, như thể thiêu đốt các đạo quân Panchāla và Pāṇḍava khi tiến tới.

Verse 20

वध प्राप्तं तु माद्रेयं नावधीत्‌ समरेडरिहा । कुन्त्या: स्मृत्वा वचो राजन्‌ सत्यसंधो महायशा:

Sañjaya nói: Dẫu con của Mādrī (Sahadeva) đã lâm vào thế đáng bị giết, Karṇa—kẻ diệt thù—vẫn không hạ sát chàng trên chiến địa, tâu Đại vương. Nhớ lời đã hứa với Kuntī, vị dũng sĩ giữ trọn chân ngôn, lẫy lừng danh tiếng ấy đã tự kiềm chế—đặt sự trung tín với lời thề lên trên lợi thế tức thời của chiến tranh.

Verse 21

सहदेवस्ततो राजन्‌ विमना: शरपीडित: । कर्णवाक्छरतप्तक्ष जीवितान्निरविद्यत,राजन्‌! तदनन्तर सहदेव कर्णके बाणोंसे पीड़ित और उसके वचनरूपी बाणोंसे संतप्त एवं खिन्नचित्त हो अपने जीवनसे विरक्त हो गये

Sañjaya thưa: Rồi sau đó, tâu Đại vương, Sahadeva—lòng buồn bã, thân bị tên đâm đau—đôi mắt như bốc cháy vì những lời của Karṇa sắc như mũi tên; chàng chán nản đến mức ngán cả sự sống.

Verse 22

आरुरोह रथं चापि पाञज्वाल्यस्य महात्मन: । जनमेजयस्य समरे त्वरायुक्तो महारथ:

Sañjaya thưa: Vị đại chiến xa ấy, bị thúc giục bởi sự gấp gáp, liền bước lên chiến xa của bậc cao quý Pāñjvālya, lao vào trận chiến chống Janamejaya.

Verse 23

फिर वे महारथी सहदेव बड़ी उतावलीके साथ महामना पांचालराजकुमार जनमेजयके रथपर आरूढ़ हो गये ।।

Sañjaya thưa: Rồi vị đại chiến xa Sahadeva, với sự vội vã, đã bước lên chiến xa của hoàng tử xứ Pañcāla là Janamejaya. Còn Virāṭa, cùng quân sĩ, lao nhanh về phía Droṇa; nhưng Śalya, vua xứ Madra, đã phủ kín cung thủ Virāṭa bằng một trận mưa tên dày đặc, chặn đứng đà xông tới của chàng.

Verse 24

तयो: समभवद्‌ युद्ध समरे दृढ्धन्विनो: । यादृशं हाभवद्‌ राजन्‌ जम्भवासवयो: पुरा

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, rồi trên chiến địa bùng lên một trận thư hùng dữ dội giữa hai cung thủ kiên cường—tựa cuộc giao tranh kinh thiên thuở xưa giữa Indra (Vāsava) và ác quỷ Jambha.

Verse 25

मद्रराजो महाराज विराटं वाहिनीपतिम्‌ । आजमलछेने त्वरितस्तूर्ण शतेन नतपर्वणाम्‌,महाराज! मद्रराज शल्यने सेनापति राजा विराटको बड़ी उतावलीके साथ झुकी हुई गाँठवाले सौ बाण मारकर तुरंत घायल कर दिया

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, Śalya, vua xứ Madra, đã áp sát thật nhanh, đánh trúng Virāṭa—vị thống lĩnh quân đoàn—và lập tức làm chàng trọng thương bằng một trăm mũi tên có đốt cong, sắc hiểm.

Verse 26

प्रतिविव्याध तं राजन्‌ नवभिर्निशितै: शरै: । पुनश्चैनं त्रिसप्तत्या भूयश्चैव शतेन तु

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, ông ta bắn trả bằng chín mũi tên sắc; rồi lại đâm thêm bảy mươi ba mũi nữa; và lại một lần nữa, tròn một trăm mũi.

Verse 27

राजन्‌! तब विराटने मद्रराजको पहले नौ, फिर तिहत्तर और पुनः सौ तीखे बाणोंसे घायल करके बदला चुकाया ।।

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, rồi Virāṭa trả đũa vua xứ Madra—trước làm hắn bị thương bằng chín mũi tên sắc, rồi bằng bảy mươi ba mũi, và lại bằng tròn một trăm. Đáp lại, chúa Madra giết bốn con ngựa kéo xe của Virāṭa và, chỉ với hai mũi tên, hạ gục giữa chiến địa cả người đánh xe lẫn lá cờ hiệu.

Verse 28

हताश्चात्‌ तु रथात्‌ तूर्णमवप्लुत्य महारथ: । तस्थौ विस्फारयंश्वापं विमुछ्चंश्व शिताउ्छरान्‌

Sañjaya thưa: Khi ngựa đã bị giết, vị đại chiến xa ấy liền nhảy phắt xuống xe. Ông đứng vững trên mặt đất, làm dây cung vang rền và không ngừng phóng những mũi tên sắc bén.

Verse 29

शतानीकस्ततो दृष्टवा भ्रातरं हतवाहनम्‌ | रथेनाभ्यपतत्‌ तूर्ण सर्वलोकस्य पश्यत:,तत्पश्चात्‌ शतानीक अपने भाईके वाहनको नष्ट हुआ देख सब लोगोंके देखते-देखते शीघ्र ही रथके द्वारा उनके पास आ पहुँचे

Sañjaya thưa: Rồi Śatānīka, thấy xe và chiến mã của anh mình đã bị phá hủy, liền thúc xe của mình lao tới thật nhanh—ngay trước mắt toàn thể chiến binh.

Verse 30

शतानीकमथायान्तं मद्रराजो महामृथे । विशिखेैर्बहुभिरविद्ध्वा ततो निन्‍ये यमक्षयम्‌,उस महासमरमें वहाँ आते हुए शतानीकको बहुत-से बाणोंद्वारा घायल करके मद्रराज शल्यने उन्हें यमलोक पहुँचा दिया

Sañjaya thưa: Trong cuộc giao tranh lớn ấy, vua xứ Madra là Śalya bắn Śatānīka đang xông tới bằng vô số mũi tên; và sau khi làm ông trọng thương như vậy, đã đưa ông đến cõi bất diệt của thần Yama.

Verse 31

तस्मिंस्तु निहते वीरे विराटो रथसत्तम: । आरुरोह रथं तूर्ण तमेव ध्वजमालिनम्‌

Sañjaya nói: Khi dũng sĩ ấy đã bị hạ sát, Virāṭa—bậc nhất trong hàng chiến xa—lập tức nhảy lên chính cỗ xe ấy, cỗ xe được trang hoàng bằng lá cờ chiến thắng.

Verse 32

वीर शतानीकके मारे जानेपर रथियोंमें श्रेष्ठ विराट तुरंत ही ध्वज-मालासे विभूषित उसी रथपर आरूढ़ हो गये ।।

Sañjaya nói: Rồi Virāṭa, mắt trợn lớn vì phẫn nộ, dũng lực như tăng gấp đôi, liền mau chóng trút xuống chiến xa của vua xứ Madra một trận mưa tên dày đặc.

Verse 33

ततो मद्राधिप: क्रुद्ध/ शरेणानतपर्वणा । आजपघानोरसि दृढं विराट वाहिनीपतिम्‌

Sañjaya nói: Bấy giờ chúa tể xứ Madra nổi giận, dùng một mũi tên có các khớp không gãy, đánh mạnh vào ngực vị thống soái của quân Virāṭa giữa cơn giao chiến.

Verse 34

इससे कुपित हुए मद्रराज शल्यने झुकी हुई गाँठवाले एक बाणसे सेनापति विराटकी छातीमें गहरी चोट पहुँचायी ।।

Sañjaya nói: Phẫn nộ, Śalya, vua xứ Madra, bắn một mũi tên có mấu gồ và cong chúi xuống, gây một vết thương sâu vào ngực Virāṭa. Bị xuyên trọng thương, tâu Đại vương, Virāṭa gục xuống ở phía sau chỗ ngồi trên chiến xa; một cơn choáng váng và mê mờ dữ dội trùm lấy ông, hỡi bậc tráng sĩ trong dòng Bharata.

Verse 35

सारथिस्तमपोवाह समरे शरविक्षतम्‌ | ततः सा महती सेना प्राद्रवन्निशि भारत

Sañjaya nói: Người đánh xe liền đưa ông rời khỏi chiến trường, thân đầy vết thương do tên. Sau đó, hỡi Bhārata, đạo quân mênh mông ấy tan vỡ và bỏ chạy trong đêm.

Verse 36

तां दृष्टवा विद्रुतां सेनां वासुदेवधनंजयौ

Sañjaya nói: Thấy đạo quân ấy tháo chạy tan tác, Vāsudeva và Dhanañjaya liền nhận ra cuộc vỡ trận—một điềm gở trên chiến địa, nơi lòng dũng cảm và bổn phận được thử thách giữa những hàng ngũ đang sụp đổ.

Verse 37

प्रयातौ तत्र राजेन्द्र यत्र शल्यो व्यवस्थित: । राजेन्द्र! उस सेनाको भागती देख श्रीकृष्ण और अर्जुन उसी ओर चल दिये, जहाँ राजा शल्य खड़े थे ।। तौतु प्रत्युद्ययौ राजन्‌ राक्षसेन्द्रो हालम्बुष:

Sañjaya nói: Tâu đại vương, Kṛṣṇa và Arjuna tiến thẳng đến nơi vua Śalya đang đứng giữ trận. Nhưng khi họ vừa tiến lên, chúa tể loài Rākṣasa là Hālampuṣa đã xuất hiện để nghênh chiến. Giữa cảnh quân ngũ tháo chạy hỗn loạn, những bậc quyết đoán vẫn ép sát đối thủ then chốt, còn hiểm họa mới lại trỗi dậy để thử thách ý chí và chính đạo trong chiến tranh.

Verse 38

तुरड्रममुखैर्युक्ते पिशाचै्घोरदर्शनि:

Sañjaya nói: Cỗ chiến xa ấy được thắng bằng những piśāca ghê rợn, mặt giống như mặt ngựa. Trên xe, một lá cờ đỏ thẫm còn ướt phấp phới, và thân xe được trang sức bằng những vòng hoa đỏ. Chiếc xe đáng sợ ấy đúc bằng sắt đen, lại phủ da gấu—một màn phô trương điềm dữ nhằm gieo kinh hãi và tuyên lộ ý chí tàn bạo giữa cơn hỗn loạn chiến trường.

Verse 39

लोहितार्द्रपताक॑ त॑ रक्तमाल्यविभूषितम्‌ | कार्ष्णायसमयं घोरमृक्षचर्मसमावृतम्‌

Sañjaya nói: Cỗ xe ấy treo cao lá cờ đỏ thẫm còn ướt, và được trang sức bằng những vòng hoa đỏ. Hình dạng ghê rợn, nó đúc bằng sắt đen và phủ da gấu—một chiến xa điềm dữ mà chỉ riêng dáng vẻ cũng đủ tuyên cáo sự hung bạo và nỗi kinh hoàng trên chiến địa.

Verse 40

रौद्रेण चित्रपक्षेण विवृताक्षेण कूजता । ध्वजेनोच्छितदण्डेन गृध्रराजेन राजता

Sañjaya nói: “Nó rực lên với một điềm dữ: chúa tể loài kền kền, cánh loang sắc, mắt mở trừng, kêu rền—làm hiệu kỳ trên cán cờ dựng cao; một biểu tượng hung hiểm khiến nỗi kinh hãi trên chiến địa càng thêm dày đặc.”

Verse 41

रुरोधार्जुनमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट्‌

Sañjaya nói: Vua của núi non đứng vững, chặn Arjuna đang xông tới, như một ngọn núi lớn ngăn cơn bão dữ tràn qua.

Verse 42

अतितीव्रं महद्‌ युद्ध नरराक्षसयोस्तदा

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, khi ấy tại đó bùng lên một trận chiến dữ dội và lớn lao giữa người và rākṣasa—cuộc giao tranh làm đám đông xem trận càng phấn khích, đồng thời khiến lũ ăn xác thối vui mừng: kền kền, quạ, cò, cú, chim kanka và chó rừng.

Verse 43

द्रष्टणां प्रीतिजनन सर्वेषां तत्र भारत । गृध्रकाकबलोलूककड़्कगोमायुहर्षणम्‌

Hỡi Bhārata, trận chiến ấy làm vui lòng mọi kẻ đứng xem tại đó, và khiến bầy ăn xác thối—kền kền, quạ, cò, cú, chim kanka và chó rừng—hớn hở.

Verse 44

तमर्जुन: शतेनैव पत्रिणां समताडयत्‌ | नवभिश्ष शितैर्बाणैर्थ्वजं चिच्छेद भारत

Sañjaya nói: Arjuna bắn trúng hắn bằng đúng một trăm mũi tên có lông vũ; rồi, hỡi Bhārata, với chín mũi tên sắc bén, chàng chém đứt lá cờ của hắn.

Verse 45

भरतनन्दन! अर्जुनने सौ बाणोंसे उस राक्षसको घायल कर दिया और नौ तीखे बाणोंसे उसकी ध्वजा काट डाली ।।

Sañjaya nói: Hỡi hậu duệ Bharata, Arjuna bắn rākṣasa ấy bằng một trăm mũi tên và với chín mũi tên sắc bén chém đổ lá cờ của hắn. Rồi bằng ba mũi tên, chàng hạ người đánh xe; bằng ba mũi nữa, chàng chặt triveṇuka của cỗ xe; bằng một mũi tên, chàng cắt đứt cây cung; và bằng bốn mũi tên, chàng hạ cả bốn con ngựa.

Verse 46

पुन: सज्यं कृतं चापं तदप्यस्य द्विधाच्छिनत्‌ । विरथस्योद्यतं खड््‌ग॑ं शरेणास्य द्विधाकरोत्‌

Rồi hắn lại giương dây vào cung, nhưng Arjuna cũng chém nát cây cung ấy làm đôi. Khi Alambusha đã mất xe chiến, liền giơ kiếm lên, Arjuna bắn một mũi tên, bổ thanh kiếm ấy thành hai mảnh.

Verse 47

अथीैनं निशितैरबणिश्षतुर्भिर्भरतर्षभ | पार्थोड्विध्यद्‌ राक्षसेन्द्रं स विद्ध: प्राद्रवद्‌ भयात्‌

Sanjaya nói: Bấy giờ, hỡi bậc tráng sĩ trong dòng Bharata, Partha (Arjuna) dùng bốn mũi tên sắc nhọn đâm xuyên chúa tể loài Rakshasa. Bị thương bởi những mũi tên ấy, lòng dạ chấn động, vua quỷ hoảng sợ mà bỏ chạy, hỡi bậc ưu tú nhất của Bharata.

Verse 48

त॑ विजित्यार्जुनस्तूर्ण द्रोणान्तिकमुपाययौ । किरजञज्शरगणान्‌ राजन्‌ नरवारणवाजिषु

Tâu Đại vương! Đánh bại hắn xong, Arjuna lập tức lao nhanh về phía gần Drona. Trên đường tiến, chàng trút mưa tên thành từng loạt xuống quân sĩ—cả người, voi và ngựa.

Verse 49

वध्यमाना महाराज पाण्डवेन यशस्विना । सैनिका न्यपतन्नुर्व्या वातनुन्ना इव द्रुमा:

Tâu Đại vương! Bị người con Pandu lẫy lừng ấy chém giết, quân sĩ của bệ hạ ngã rạp xuống đất liên hồi, như cây rừng bị cuồng phong quật đổ.

Verse 50

तेषु तूत्साद्यमानेषु फाल्गुनेन महात्मना । सम्प्राद्रवद्‌ बल॑ सर्व पुत्राणां ते विशाम्पते,प्रजानाथ! जब इस प्रकार महात्मा अर्जुनके द्वारा उनका संहार होने लगा, तब आपके पुत्रोंकी सारी सेना भाग चली

Hỡi chúa tể muôn dân! Khi các chiến binh ấy bị Phalguna (Arjuna) đại hồn chém giết như vậy, toàn bộ quân lực của các hoàng tử nhà ngài tan vỡ và hoảng loạn bỏ chạy.

Verse 113

शरैरनेकसाहसैराच्छिनत्‌ सूतनन्दन: । उठे हुए कालचक्रके समान सहसा अपने ऊपर गिरते हुए उस रथचक्रको सूतनन्दन कर्णने कई हजार बाणोंसे काट गिराया

Sañjaya nói: Với hàng ngàn mũi tên, Karṇa—con của người đánh xe—đã mau lẹ chém rơi bánh xe chiến xa đang đổ ập xuống mình, vươn lên như chính bánh xe của Thời Gian. Hình ảnh ấy nhấn mạnh đà tàn khốc của chiến tranh: ngay khi số mệnh tưởng như giáng xuống, thì tài nghệ binh khí và ý chí không nao núng lại trở thành con đường sinh tồn và tiếp tục bổn phận nơi chiến địa.

Verse 143

वार्यमाणस्तु विशिखै: सहदेवो रणं जहौ । तत्पश्चात्‌ माद्रीकुमार सहदेवने अपने-आपको आयुधोंसे रहित समझकर कर्णके बाणोंसे अवरुद्ध हो उस रणभूमिको त्याग दिया

Sahadeva, dẫu cố gắng trụ lại, vẫn bị những loạt tên dồn dập chặn đứng và phải rút khỏi cuộc chiến. Rồi đó, người con của Mādrī—Sahadeva—tự xét mình không còn vũ khí hữu hiệu, lại bị tên của Karṇa vây bủa, bèn bỏ chiến địa ấy. Câu chuyện nêu bật đạo lý khắc nghiệt của chiến tranh: lòng dũng cảm được tôn vinh, nhưng khi bị tước khí giới và áp đảo, sinh tồn và rút lui theo kế sách trở thành điều không thể tránh.

Verse 153

अब्रवीत्‌ प्रहसन्‌ वाक्‍्यं सहदेवं विशाम्पते । भरतश्रेष्ठ! प्रजानाथ! तदनन्तर राधापुत्र कर्णने दो घड़ीतक सहदेवका पीछा करके उनसे हँसते हुए इस प्रकार कहा--

Sañjaya nói: Mỉm cười, Karṇa cất lời chế nhạo Sahadeva. Ôi chúa tể muôn dân, ôi bậc ưu tú trong dòng Bharata—sau đó, người con của Rādhā đuổi theo Sahadeva một quãng ngắn, rồi vừa cười vừa nói như sau. Cảnh ấy đặt ra sự căng thẳng đạo lý của chiến tranh: dũng khí và truy kích hòa lẫn với khinh miệt, cho thấy kiêu mạn và coi thường có thể đi kèm thắng thế nơi chiến địa.

Verse 166

इस प्रकार श्रीमह्याभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत घटोत्कचवधपर्वमें रात्रियुद्धके प्रसंगमें दुर्योधनका पलायनविषयक एक सौ छाछठवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya nói: «Hỡi con của Mādrī, hãy chỉ giao chiến với những kẻ ngang sức; chớ đối đầu các chiến xa dũng tướng vượt trội. Đừng nghi ngờ lời ta.» Trong cảnh chiến đấu ban đêm thuộc phần “Ghaṭotkaca bị sát hại” của Droṇa Parva, chương này khép lại bằng lời khuyên nhằm kiềm chế lòng dũng cảm liều lĩnh, giữ trật tự và sự thận trọng giữa cơn hỗn loạn của chiến tranh.

Verse 167

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धे अलम्बुषपराभवे सप्तषष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:

Vậy là, trong Thánh sử Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva—đặc biệt trong phần nói về việc sát hại Ghaṭotkaca—chương thuật lại trận chiến ban đêm và sự bại trận của Alambuṣa đến đây kết thúc. (Hết chương 167.)

Verse 356

वध्यमाना शरशतै: शल्येनाहवशोभिना । भरतनन्दन! समरांगणमें बाणोंसे क्षत-विक्षत हुए राजा विराटको उनका सारथि दूर हटा ले गया। तब संग्राममें शोभा पानेवाले शल्यके सैकड़ों सायकोंसे पीड़ित हुई वह विशाल सेना उस रात्रिके समय भाग खड़ी हुई

Sañjaya nói: “Hỡi hậu duệ Bharata! Khi vua Virāṭa bị Śalya—kẻ rực sáng giữa chiến địa—bắn trúng bởi hàng trăm mũi tên, nhà vua, thân thể rách nát và đầy thương tích vì tên đạn trên sa trường, đã được người đánh xe kéo lùi ra xa. Rồi đạo quân mênh mông ấy, bị dồn ép bởi hàng trăm mũi tên của Śalya và trong đêm tối mất hết vững lòng, liền tan vỡ và tháo chạy.”

Verse 373

अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय प्रवरं रथम्‌ । राजन्‌! उस समय राक्षसराज अलम्बुष आठ पहियोंसे युक्त श्रेष्ठ रथपर आरूढ़ हो उन दोनोंका सामना करनेके लिये आगे बढ़ आया

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương! Khi ấy, vua rākṣasa Alambuṣa lên một cỗ chiến xa tuyệt mỹ có tám bánh, rồi tiến lên để đối mặt với hai người kia.”

Verse 403

स बभौ राक्षसो राजन्‌ भिन्नाउज्जनचयोपम: । उसकी ध्वजापर विचित्र पंख और फैले हुए नेत्रोंवाला भयंकर गृध्रराज अपनी बोली बोलता था। उससे उपलक्षित उस ऊँचे डंडेवाले कान्तिमान्‌ ध्वजसे कटे-छटे कोयलेके पहाड़के समान वह राक्षस बड़ी शोभा पा रहा था

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương! Con rākṣasa ấy trông thật lẫm liệt, như một ngọn núi phấn đen bị vỡ nát. Trên lá cờ của hắn, một con kền kền chúa ghê rợn, có đôi cánh kỳ dị và đôi mắt mở rộng, như đang cất tiếng kêu của loài mình. Nhờ ngọn cờ cao vút, rực sáng ấy làm dấu, hắn nổi bật giữa chiến trường, tựa một ngọn núi than bị chém xẻ.”

Verse 413

किरन्‌ बाणगणान्‌ राजन्‌ शतशोडर्जुनमूर्थनि । राजन! अर्जुनके मस्तकपर सैकड़ों बाणसमूहोंकी वर्षा करते हुए उस राक्षसने अपनी ओर आते हुए अर्जुनको उसी प्रकार रोक दिया

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương! Trút xuống đầu Arjuna những loạt tên dày đặc, hàng trăm mũi một lúc, con rākṣasa ấy đã chặn Arjuna đang tiến thẳng về phía mình, như dãy Himalaya—chúa tể núi non—ngăn cản cơn gió dữ.”