Adhyaya 135

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ श्लोक मिलाकर कुल ४३ ६ “लोक हैं) त्रयस्त्रिशर्दाधिकशततमोब ध्याय: भीमसेन और कर्णका युद्ध

Dhṛtarāṣṭra nói: “Hỡi Sañjaya, ta cho rằng dũng lực của Bhīmasena thật kỳ tuyệt—rằng chàng còn dám giao chiến giữa chiến địa với Karṇa, kẻ lừng danh bởi những chiến công nhanh như chớp và quyết liệt.”

Verse 2

त्रिदशानपि वा युक्तान्‌ सर्वशस्त्रधरान्‌ युधि । वारयेद्‌ यो रणे कर्ण: सयक्षासुरमानुषान्‌

“Hỡi Sañjaya, dù chư thiên có mang đủ mọi binh khí mà dàn trận, Karṇa vẫn có thể ngăn họ trong giao tranh—cùng với yakṣa, asura và loài người. Nếu Karṇa có thể chặn được những lực lượng ấy trên chiến địa, cớ sao chàng lại không thể vượt qua Bhīmasena, con của Pāṇḍu và Kuntī, người như rực sáng bởi vận may chiến thắng? Hãy nói cho ta nguyên do.”

Verse 3

स कथं पाण्डवं युद्धे भ्राजमानमिव श्रिया । नातरत्‌ संयुगे पार्थ तन्‍्ममाचक्ष्व संजय

Sañjaya nói: “Vì sao giữa cơn giao chiến, Karṇa lại không thể vượt qua vị Pāṇḍava ấy—Bhīmasena, con của Pāṇḍu—người như bừng cháy bởi vinh quang, bởi phúc phần chiến thắng? Hỡi Sañjaya, hãy nói cho ta nguyên do.”

Verse 4

कथं च युद्ध सम्भूतं तयो: प्राणदुरोदरे । अत्र मन्ये समायत्तो जयो वाजय एव च,उन दोनोंमें प्राणोंकी बाजी लगाकर किस प्रकार युद्ध हुआ? मैं समझता हूँ कि यहीं उभय पक्षकी जय अथवा विजय निर्भर है

Sañjaya nói: “Và cuộc chiến giữa hai người ấy đã phát sinh thế nào, khi sinh mạng họ đều bị đặt cược trong một cuộc tranh đấu hiểm nghèo? Theo phán đoán của ta, chính tại đây mà kết cục được định đoạt—chiến thắng sẽ thuộc về bên này hay bên kia.”

Verse 5

कर्ण प्राप्प रणे सूत मम पुत्र: सुयोधन: । जेतुमुत्सहते पार्थान्‌ सगोविन्दान्‌ ससात्वतान्‌

Sañjaya nói: “Hỡi người đánh xe, khi có được Karṇa trên chiến địa, con trai ta Suyodhana (Duryodhana) tràn đầy quyết tâm đánh bại các Pāṇḍava—cùng với Govinda (Kṛṣṇa) và cả các Sātvata (đồng minh Yādava).”

Verse 6

श्र॒त्वा तु निर्जितं कर्णमसकृद्‌ भीमकर्मणा । भीमसेनेन समरे मोह आविशतीव माम्‌,समरांगणमें भयंकर कर्म करनेवाले भीमसेनके द्वारा कर्णके बारंबार पराजित होनेकी बात सुनकर मेरे मनपर मोह-सा छा जाता है

Sañjaya nói: Nghe đi nghe lại rằng Karṇa đã bị Bhīmasena—người có những hành động ghê gớm nơi chiến địa—đánh bại trong trận chiến, ta cảm thấy như một màn mê muội phủ trùm lấy tâm trí mình.

Verse 7

विनष्टान्‌ कौरवान्‌ मन्ये मम पुत्रस्य दुर्नयै: । न हि कर्णो महेष्वासान्‌ पार्थान्‌ जेष्यति संजय

Sañjaya nói: Vì những mưu kế xấu xa của con trai ta, ta coi như toàn thể Kaurava đã tiêu vong rồi. Hỡi Sañjaya, Karṇa sẽ không bao giờ có thể đánh bại các Pārtha—những cung thủ vĩ đại, các con trai của Kuntī.

Verse 8

कृतवान्‌ यानि युद्धानि कर्ण: पाण्डुसुतैः सह । सर्वत्र पाण्डवा: कर्णममजयन्त रणाजिरे,कर्णने पाण्डुपुत्रोंके साथ जो-जो युद्ध किये हैं, उन सबमें पाण्डवोंने ही रणक्षेत्रमें कर्णको जीता है

Sañjaya nói: Trong bất cứ trận chiến nào Karṇa giao tranh cùng các con trai Pāṇḍu, lần nào trên chiến địa các Pāṇḍava cũng vượt thắng Karṇa.

Verse 9

अजेया: पाण्डवास्तात देवैरपि सवासवै: । नच तद्‌ बुध्यते मन्द: पुत्रो दुर्योधनो मम,तात! इन्द्र आदि देवताओंके लिये भी पाण्डवोंपर विजय पाना असम्भव है; परंतु मेरा मूर्ख पुत्र दुर्योधन इस बातको नहीं समझता है

Sañjaya nói: Thưa phụ vương kính mến, các Pāṇḍava là bất khả chiến bại—dẫu chư thiên, dẫu Indra đứng đầu, cũng không thể thắng họ. Thế mà con trai ta, Duryodhana ngu muội, lại chẳng hiểu điều ấy.

Verse 10

धनं धनेश्वरस्येव हृत्वा पार्थस्य मे सुत: । मधुप्रेप्सुरिवाबुद्धि: प्रपातं नावबुध्यते

Sañjaya nói: Con trai ta đã đoạt lấy của cải của Pārtha như thể chính nó là chúa tể tài bảo. Nhưng vì thiếu minh triết, nó không thấy hiểm họa sa ngã—như kẻ ngu ham lấy mật ở chỗ cao mà chẳng nhận ra vực thẳm.

Verse 11

निकृत्या निकृतिप्रज्ञो राज्यं हृत्वा महात्मनाम्‌ | जितमित्येव मन्वान: पाण्डवानवमन्यते

Sañjaya nói: Lão tinh thông mưu trá, trí óc được rèn trong những kế sách quanh co, đã cướp đoạt vương quốc của những bậc đại tâm. Rồi tự cho đó là chiến thắng chân thực, lão khinh miệt và làm nhục các Pāṇḍava—một lời kết tội theo dharma rằng thắng lợi do gian dối không phải là thắng lợi chính đạo.

Verse 12

पुत्रस्नेहाभिभूतेन मया चाप्यकृतात्मना । धर्मे स्थिता महात्मानो निकृता: पाण्डुनन्दना:,मुझ अकृतात्माने भी पुत्रस्नेहके वशीभूत होकर सदा धर्मपर स्थित रहनेवाले महात्मा पाण्डवोंको ठगा है

Sañjaya nói: Bị tình thương con trai lấn át—và chính ta cũng thiếu tự chủ—ta đã lừa dối các Pāṇḍava, những bậc đại tâm luôn đứng vững trong dharma.

Verse 13

शमकाम: ससोदर्यों दीर्घप्रेक्षी युधिष्ठिर: । अशक्त इति मत्वा तु मम पुत्रैर्निराकृत:,दूरदर्शी युधिष्ठिर अपने भाइयोंसहित संधिकी अभिलाषा रखते थे; परंतु उन्हें असमर्थ मानकर मेरे पुत्रोंने उनकी बात ठुकरा दी

Sañjaya nói: Yudhiṣṭhira—người nhìn xa, cùng các em—mong hòa giải và an bình. Nhưng các con ta, cho rằng ngài bất lực, đã khước từ lời ấy, chọn kiêu mạn và bạo lực thay cho một dàn xếp hợp dharma.

Verse 14

तानि दुःखान्यनेकानि विप्रकारांश्व सर्वशः । हृदि कृत्वा महाबाहुर्भीमो5युध्यत सूतजम्‌,अनेक बार दिये गये उन दुःखों और सम्पूर्ण अपकारोंको मनमें रखकर महाबाहु भीमसेनने सूतपुत्र कर्णके साथ युद्ध किया है

Sañjaya nói: Ghi khắc trong tim bao nỗi khổ đã chịu và mọi điều bất công từng giáng xuống mình, Bhīma tay lực lưỡng đã giao chiến với Karṇa, con của người đánh xe. Câu kệ cho thấy những vết thương cũ và oan trái chồng chất có thể hun đúc quyết tâm nơi chiến địa, dù động lực ấy vẫn căng thẳng với lý tưởng dharma: hành động không vì oán hờn riêng.

Verse 15

तस्मान्मे संजय ब्रूहि कर्णभीमौ यथा रणे | अयुध्येतां युधि श्रेष्ठी परस्परवधैषिणौ

Vì vậy, hỡi Sañjaya, hãy kể cho ta nghe Karṇa và Bhīma—hai dũng sĩ bậc nhất nơi chiến địa, mỗi người đều khát khao giết đối phương—đã giao chiến trên chiến trường ra sao. Hãy thuật lại cách họ đấu nhau, bởi cuộc chạm trán ấy nặng trĩu đối với vận trình cuộc chiến và gánh nặng đạo lý của anh hùng khí bị thúc đẩy bởi báo thù.

Verse 16

संजय उवाच शृणु राजन्‌ यथावृत्तं संग्रामं कर्णभीमयो: । परस्परवधप्रेप्स्वोर्वनकुज्जरयोरिव

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, xin hãy nghe trận chiến giữa Karṇa và Bhīma đúng như đã diễn ra. Như hai voi rừng giữa chốn lâm sâu, mỗi người đều khát khao cái chết của đối phương.

Verse 17

राजन वैकर्तनो भीम॑ क्रुद्ध: क्ुद्धमरिंदमम्‌ । पराक्रान्तं पराक्रम्य विव्याध त्रिंशता शरै:

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, Vaikartana (Karna) bừng bừng phẫn nộ, tiến thẳng đến Bhīma—kẻ khuất phục quân thù cũng đang nổi giận—và để phô bày dũng lực của mình, đã dùng ba mươi mũi tên xuyên thấu vị chiến sĩ hùng mạnh ấy.

Verse 18

महावेगै: प्रसन्नाग्रै: शातकुम्भपरिष्कृतै: । अहनदू भरतश्रेष्ठ भीम॑ वैकर्तन: शरै:,भरतश्रेष्ठ) कर्णने चमकते हुए अग्रभागवाले सुवर्णजटित महान्‌ वेगशाली बाणोंद्वारा भीमसेनको घायल कर दिया

Sañjaya nói: Hỡi bậc ưu tú trong dòng Bharata, Karṇa dùng những mũi tên lao đi như gió—đầu nhọn sáng loáng, được nạm vàng ròng—đánh trúng Bhīma, khiến chàng bị thương.

Verse 19

तस्यास्यतो धरनुर्भीमश्नकर्त निशितैस्त्रिभि: । रथनीडाच्च यन्तारं भल्लेनापातयत्‌ क्षितौ

Sañjaya nói: Khi Karṇa đang bắn tên, Bhīmasena dùng ba mũi tên sắc như dao cắt đứt cung của chàng; rồi với một mũi tên đầu rộng, chàng đánh gục người đánh xe, hất khỏi ghế chiến xa xuống đất.

Verse 20

स काड्क्षन्‌ भीमसेनस्य वध॑ वैकर्तनो भूशम्‌ । शक्ति कनकवैदूर्यचित्रदण्डां परामृशत्‌

Sañjaya nói: Khát khao giết Bhīmasena, Karṇa—kẻ chém đứt quân thù—liền nhanh chóng nắm lấy cây śakti (thần thương) của mình; cán thương trông kỳ diệu, vì được khảm vàng và ngọc vaidūrya.

Verse 21

प्रगृह्ा च महाशक्ति कालशक्तिमिवापराम्‌ | समुत्क्षिप्प च राधेय: संधाय च महाबल:

Sañjaya nói: Karṇa, bậc dũng lực phi thường, nắm lấy một cây Śakti vĩ đại—như quyền năng không thể cưỡng của Thời gian. Chàng giương cao, định chuẩn mục tiêu, sửa soạn phóng đi, khi trận chiến dồn ép đến khoảnh khắc quyết định và đầy điềm mệnh số.

Verse 22

शक्ति विसृज्य राधेय: पुरंदर इवाशनिम्‌,इन्द्रके वज़्की भाँति उस शक्तिको छोड़कर बलवान सूतनन्दन कर्णने बड़े जोरसे गर्जना की। उस समय उस सिंहनादको सुनकर आपके पुत्र बड़े प्रसन्न हुए

Sañjaya nói: Phóng Śakti rồi, Rādheya (Karna) gầm vang dữ dội—như Purandara (Indra) sau khi ném lưỡi tầm sét. Nghe tiếng gầm như sư tử ấy, các con trai của ngài hân hoan, coi đó là điềm thắng thế trong cuộc tranh chấp nghiệt ngã, nơi niềm tin và nỗi sợ lay động quân tâm chẳng kém gì binh khí.

Verse 23

ननाद सुमहानादं बलवान्‌ सूतनन्दन: । तं च नादं ततः श्र॒त्वा पुत्रास्ते हर्षिता3भवन्‌

Sañjaya nói: Karṇa, người con của kẻ đánh xe, bậc dũng lực, cất lên tiếng gầm vang dậy. Nghe tiếng thét như sư tử ấy, các con trai của ngài tràn ngập hoan hỷ—coi đó là dấu hiệu sức mạnh và tự tín được khơi lại giữa những áp lực thể xác lẫn đạo lý của chiến tranh.

Verse 24

तां कर्णभुजनिर्मुक्तामर्कवैश्वानरप्रभाम्‌ । शक्ति वियति चिच्छेद भीम: सप्तभिराशुगै:

Sañjaya nói: Vũ khí Śakti ấy, rời khỏi cánh tay Karṇa, rực cháy giữa trời với hào quang như mặt trời và lửa, đã bị Bhīmasena chém gãy ngay giữa không trung bằng bảy mũi tên nhanh như chớp—một hành động chặn đứng đòn sát hiểm bằng sự tỉnh giác và tiết chế võ đạo giữa cơn cuồng nộ của chiến trường.

Verse 25

छित्त्वा शक्ति ततो भीमो निर्मुक्तोरगसंनिभाम्‌ । मार्गमाण इव प्राणान्‌ सूतपुत्रस्य मारिष

Sañjaya nói: Rồi Bhīma, sau khi đập vỡ vũ khí Śakti ấy thành từng mảnh—như rắn lột bỏ lớp da cũ—liền bừng bừng quyết ý diệt Karṇa. Tựa như đang lần tìm chính hơi thở sinh mệnh của con trai nhà Sūta, chàng bắt đầu trút lên đối thủ những mũi tên mài trên đá, ghê gớm như gậy của Yama, lại điểm trang lông công và cánh vàng—hình ảnh của ý chí chiến đấu không lùi bước trong đạo lý khắc nghiệt của sự báo phục nơi chiến địa.

Verse 26

प्राहिणोत्‌ कृतसंरम्भ: शरान्‌ बर्हिणवासस: । स्वर्णपुड्खानू शिलाधौतान्‌ यमदण्डोपमान्‌ मृथे

Sañjaya nói: Với quyết tâm dữ dội, chàng phóng những mũi tên giữa chiến địa—được trang sức bằng lông công, gắn cán vàng, mài sắc như vừa đánh bóng trên đá, và ghê rợn như cây trượng của Thần Chết Yama. Hình ảnh ấy nhấn mạnh sức nặng đạo lý của chiến tranh: cơn giận và kỹ nghệ biến vũ khí thành công cụ của định mệnh, nơi việc mưu cầu chiến thắng có thể hóa thành cuộc truy lùng sinh mạng của kẻ khác.

Verse 27

कर्णोउप्यन्यद्‌ धनुर्गह्म हेमपृष्ठं दुरासदम्‌ । विकृष्य तन्महच्चापं व्यसूजत्‌ सायकांस्तदा

Sañjaya nói: Karṇa cũng cầm lấy một cây cung khác—lưng bọc vàng, khó ai chống đỡ. Kéo căng cây đại cung ấy đến tận lực, chàng liền trút xuống những loạt tên như mưa. Cảnh ấy cho thấy sự leo thang không ngừng của chiến trận: tài nghệ và ý chí cứ dâng lên, trong khi gánh nặng đạo lý của bạo lực cũng chồng chất thêm.

Verse 28

तान्‌ पाण्डुपृत्रश्चिच्छेद नवभिर्नतपर्वभि: । वसुषेणेन निर्मुक्तान्‌ू नव राजन्‌ महाशरान्‌

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, con trai Pāṇḍu (Bhīmasena) đã dùng chín mũi tên có khớp cong mà chém gãy chín mũi tên lớn do Vasuṣeṇa (Karṇa) bắn ra. Cảnh ấy nêu bật sự đáp trả không dứt của chiến trận—kỹ nghệ đối đáp kỹ nghệ—khi sự tiết chế bị lấn át bởi đòi hỏi của chiến tranh và sinh tồn.

Verse 29

छित्त्वा भीमो महाराज नादं सिंह इवानदत्‌ | तौ वृषाविव नर्दन्तौ बलिनौ वासितान्तरे

Tâu Đại vương, sau khi đánh gục đối thủ, Bhīma gầm lên như sư tử. Rồi hai dũng sĩ hùng cường ấy rống vang như những con bò mộng điên cuồng, làm rung động khoảng không giữa hai đạo quân bằng tiếng thét như sấm—một hình ảnh của hung khí chiến trận, cho thấy kiêu hãnh, phẫn nộ và dũng mãnh cùng dâng trào trong đạo lý chiến tranh, nơi lòng can đảm được tán dương dù bạo lực cứ leo thang.

Verse 30

अन्योनयं प्रजिहीर्षन्तावन्योन्यस्यान्तरैषिणौ

Sañjaya nói: “Mỗi người đều tìm cách khuất phục người kia; mỗi người đều rình xem sơ hở của đối phương, quyết tìm một kẽ hở mong manh.”

Verse 31

अन्योन्यमभिवीक्षन्तौ गोष्ठेष्विव महर्षभौ । वे गोशालाओंमें लड़नेवाले दो बड़े-बड़े साँड्ोंक॒ समान एक-दूसरेपर चोट करनेकी इच्छा रखते हुए अवसर ढूँढ़ते और परस्पर आँखें तरेरकर देखते थे || ३० $ ।।

Sañjaya thưa: Hai dũng tướng hùng mạnh cứ nhìn chằm chằm vào nhau, như hai con bò mộng lớn trong chuồng, tìm khe hở với ý muốn tung đòn. Như hai voi lớn đối mặt, họ ép sát nhau, đầu sừng chạm nhau, mỗi bên thử sức bên kia—một hình ảnh chiến tranh nơi kiêu hãnh và võ nghệ thúc con người tìm lợi thế ngay cả khi hủy diệt đang kề cận.

Verse 32

निर्दहन्तौ महाराज श्त्रवृष्ट्या परस्परम्‌

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, hai chiến binh như đang thiêu đốt lẫn nhau, trút xuống nhau một cơn mưa vũ khí. Câu ấy nhấn mạnh rằng cơn cuồng nộ của chiến trận biến võ nghệ thành sự hủy diệt tương tàn, khi tài lực và phẫn nộ lấn át mọi kiềm chế.

Verse 33

अन्योन्यमभिवीक्षन्ती कोपाद्‌ विवृतलोचनौ । प्रहसन्तौ तथान्योन्यं भर्त्सयन्तौ मुहुर्मुहु:

Sañjaya thưa: Vì giận dữ, mắt họ mở to, họ cứ nhìn trừng trừng vào nhau; hết lần này đến lần khác họ cười nhạo nhau và liên tiếp buông lời chế giễu, sỉ vả—hình ảnh cơn thịnh nộ và khinh miệt lấn át mọi tự chủ giữa đà tàn bạo của chiến tranh.

Verse 34

शंखशब्दं च कुर्वाणौ युयुधाते परस्परम्‌ । महाराज! वे परस्पर शस्त्रोंकी वर्षा करके एक-दूसरेको दग्ध करते, क्रोधसे आँखें फाड़-फाड़कर देखते, कभी हँसते और कभी बारंबार एक-दूसरेको डाँटते एवं शंखनाद करते हुए परस्पर जूझ रहे थे || ३२-३३ $ ।।

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, hai chiến binh giao đấu với nhau trong tiếng tù và. Họ trút vũ khí xuống nhau như mưa, như muốn thiêu đốt đối phương, mắt trợn vì giận dữ—khi thì cười nhạo, khi thì liên tiếp mắng nhiếc, sỉ vả—vẫn vừa thổi tù và vừa quyết chiến. Rồi Bhīma lại chém đứt cung của Karṇa ngay chỗ tay nắm, hỡi bậc đáng kính. Chàng cũng dùng tên đưa những con ngựa trắng như vỏ ốc của Karṇa về cõi Yama, và sau khi giết người đánh xe, chàng quăng hắn rơi khỏi ghế chiến xa.”

Verse 35

शड्खवर्णाश्व तानश्चान्‌ बाणैर्निन्यि यमक्षयम्‌ । सारथिं च तथाप्यस्य रथनीडादपातयत्‌

Sañjaya thưa: Bhīmasena không hề chùn bước, bắn tên đánh Karṇa—chém đứt cung ngay chỗ tay nắm—rồi đưa những con ngựa trắng như vỏ ốc của Karṇa về nơi Yama ngự. Chàng cũng giết người đánh xe và quăng hắn rơi khỏi ghế chiến xa. Theo đạo lý khắc nghiệt của bổn phận nơi chiến địa, lời kể nhấn mạnh ý chí chiến đấu không ngơi: phải làm tê liệt khả năng tác chiến của địch, nhắm cả vào ngựa và người đánh xe, không chỉ riêng chiến binh.

Verse 36

ततो वैकर्तन: कर्णश्रिन्तां प्राप दुरत्ययाम्‌ । स च्छाद्यमान: समरे हताश्वो हतसारथि:,घोड़े और सारथिके मारे जानेपर समरांगणमें बाणोंद्वारा आच्छादित हुआ सूर्यपुत्र कर्ण दुस्तर चिन्तामें निमग्न हो गया

Sañjaya said: Then Vaikartana Karṇa was seized by an insurmountable anxiety. In the midst of battle—his horses slain and his charioteer killed—he found himself covered over by volleys of arrows, and his confidence faltered under the pressure of the moment.

Verse 37

मोहित: शरजालेन कर्तव्यं नाभ्यपद्यत । तथा कृच्छूगतं दृष्टवा कर्ण दुर्योधनो नृूप:

Sañjaya said: Bewildered by the net of arrows, he could not determine what ought to be done. Seeing Karṇa brought to such distress, King Duryodhana (too) was shaken—caught between the demands of duty and the harsh necessities of war.

Verse 38

वेपमान इव क्रोधाद्‌ व्यादिदेशाथ दुर्जयम्‌ । गच्छ दुर्जय राधेयं पुरो ग्रसति पाण्डव:

Sañjaya said: Trembling, as it were, with anger, he then issued an order to Durjaya: “Go, Durjaya—(go to) Rādheya (Karna). The Pāṇḍava is pressing forward in the van, as though to swallow up all before him.” In the ethical frame of the epic, the line underscores how wrath drives commanders to urgent, sometimes rash, commands amid the collapsing order of battle.

Verse 39

जहि तूबरकं क्षिप्रं कर्णस्य बलमादधत्‌ | बाणसमूहोंसे मोहित होनेके कारण उसे यह नहीं सूझता था कि अब क्या करना चाहिये। कर्णको इस प्रकार संकटमें पड़ा देख राजा दुर्योधन क्रोधसे काँपने-ला लगा और दुर्जयको आदेश देता हुआ बोला--*दुर्जय! जाओ। राधानन्दन कर्णको सामने ही पाण्डुपुत्र भीमसेन कालका ग्रास बनाना चाहता है। तुम कर्णका बल बढ़ाते हुए उस बिना दाढ़ी- मूँछके भुंडे भीमसेनको शीघ्र मार डालो” || ३७-३८ $ || एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा तव पुत्र॑ तवात्मज:

Sanjaya said: “Strike down Tūbaraka quickly, for he is strengthening Karna.” Bewildered by volleys of arrows, Karna could not discern what ought to be done next. Seeing Karna thus caught in peril, King Duryodhana, trembling with anger, issued an order to Durjaya: “Durjaya, go. Bhimasena, the son of Pandu, standing right before him, seeks to make Karna—Radha’s son—food for Death. You, increasing Karna’s strength, quickly slay that beardless, rough Bhimasena.” Thus addressed, Duryodhana’s son replied, “So be it,” and …

Verse 40

स भीम॑ नवभिर्बाणैरश्वानष्टभितर्पयत्‌

Sañjaya said: He struck Bhīma with nine arrows, and with eight more he pierced the horses—an act that shows the ruthless precision of battlefield skill, where even the means of movement and survival are deliberately targeted to weaken a formidable opponent.

Verse 41

षड्भि: सूतं त्रिभि: केतुं पुनस्तं चापि सप्तभि: । उसने नौ बाणोंसे भीमसेनको, आठ बाणोंसे उनके घोड़ोंको और छ: बाणोंसे सारथिको घायल कर दिया। फिर तीन बाणोंद्वारा उनकी ध्वजापर आघात करके उन्हें भी पुन: सात बाणोंसे बींध डाला || ४० है ।।

Sañjaya nói: Với sáu mũi tên, hắn bắn trúng người đánh xe; với ba mũi, hắn đánh vào lá cờ; rồi lại một lần nữa, hắn xuyên Bhīmasena bằng bảy mũi tên. Bhīma liền nổi giận, hành động mau lẹ, xông tới đáp trả cùng với ngựa và người đánh xe của mình, khi cơn cuồng nộ của chiến địa và bổn phận của kṣatriya—lấy sức mạnh đáp lại sức mạnh—thúc bách không cho ngơi nghỉ.

Verse 42

स्वलंकृतं क्षिती क्षुण्णं चेष्टमानं यथोरगम्‌

Sañjaya nói: “(Hắn hiện ra) trang sức lộng lẫy, nhưng bị nghiền nát trên mặt đất—quằn quại như rắn.” Câu ấy phơi bày nghịch lý nghiệt ngã của chiến tranh: kẻ chiến binh dù huy hoàng trong giáp trụ, một khi gục ngã cũng chỉ còn là nỗi đau bất lực, nhắc người nghe về sự mong manh của kiêu hãnh và cái giá thảm khốc của bạo lực.

Verse 43

सतुतंविरथं कृत्वा स्मयन्नत्यन्तवैरिणम्‌

Sañjaya nói: Khi đã khiến đối thủ thành kẻ mất xe, hắn mỉm cười trước kẻ thù không đội trời chung ấy—một cử chỉ, theo đạo lý khắc nghiệt của chiến địa, vừa là dấu hiệu của thế thượng phong, vừa là sự sỉ nhục có chủ ý đối với mối thù đã đến tột cùng.

Verse 44

तथाप्यतिरथ: कर्णो भिद्यमानो5स्यथ सायकै:,भीमसेनके बाणोंसे क्षत-विक्षत होनेपर भी शत्रुओंको संताप देनेवाला अतिरथी कर्ण समरभूमिमें कुपित भीमसेनको छोड़कर भागा नहीं

Sañjaya nói: Dẫu bị tên của Bhīmasena xuyên thấu, thân thể rách nát, Karṇa—bậc atiratha lừng danh thiêu đốt kẻ thù—vẫn không bỏ chạy khỏi chiến địa, không quay lưng bỏ mặc Bhīma đang sôi giận. Giữa thương tích và sức ép, hắn đứng vững, nêu rõ chí khí của chiến sĩ: thà đối mặt kẻ ngang tài, còn hơn rời bỏ cuộc chiến.

Verse 45

न जहौ समरे भीम॑ क्रुद्धरूपं परंतप:,भीमसेनके बाणोंसे क्षत-विक्षत होनेपर भी शत्रुओंको संताप देनेवाला अतिरथी कर्ण समरभूमिमें कुपित भीमसेनको छोड़कर भागा नहीं

Sañjaya nói: Dẫu bị tên của Bhīmasena làm cho thương tích rách nát, Karṇa—dũng sĩ khiến kẻ thù phải khổ sở—vẫn không rời bỏ chiến địa. Hắn không chạy trốn, cũng không bỏ mặc Bhīmasena đang giận dữ trong cuộc giao tranh; trái lại, hắn đứng vững, tiếp tục làm đối phương đau đớn dù chính mình mang đầy vết thương.

Verse 132

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें भीमसेन और कर्णका युद्धविषयक एक सौ बत्तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya nói: Như vậy, trong Thánh sử Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva—đặc biệt trong phần kể việc sát hại Jayadratha—chương thứ một trăm ba mươi hai, nói về cuộc giao chiến giữa Bhīmasena và Karṇa, đã kết thúc.

Verse 133

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि कर्णभीमयुद्धे त्रयस्त्रिंयदधिकशततमो< ध्याय:

Sañjaya nói: Như vậy, trong Thánh sử Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva—trong phần kể việc sát hại Jayadratha—chương thứ một trăm ba mươi ba, thuật cuộc giao chiến giữa Karṇa và Bhīma, đã kết thúc.

Verse 216

चिक्षेप भीमसेनाय जीवितान्तकरीमिव । वह महाशक्ति दूसरी कालशक्तिके समान प्रतीत होती थी। महाबली राधापुत्र कर्णने जीवनका अन्त कर देनेवाली उस शक्तिको लेकर ऊपर उठाया और उसे धनुषपर रखकर भीमसेनपर चला दिया

Sañjaya nói: Chàng phóng nó về phía Bhīmasena như thể đó là sức mạnh định đoạt tận cùng sinh mệnh. Karṇa, con của Rādhā, bậc dũng lực vô song, nâng ngọn śakti vĩ đại ấy—tựa quyền năng của Thần Chết—đặt lên cung và bắn thẳng về phía Bhīma.

Verse 296

शार्टूलाविव चान्योन्यमामिषार्थेड भ्यगर्जताम्‌ । महाराज! भीमसेनने कर्णके बाणोंको काटकर सिंहके समान गर्जना की। वे दोनों बलवान्‌ वीर कभी गायके लिये लड़नेवाले दो साँड़ोंके समान हँकड़ते और कभी मांसके लिये परस्पर जूझनेवाले दो सिंहोंके समान दहाड़ते थे

Sañjaya nói: Như hai con hổ gầm vang đối diện nhau vì miếng mồi, họ rống lên thách thức lẫn nhau. Tâu Đại vương, Bhīmasena chém gãy những mũi tên của Karṇa rồi gầm như sư tử. Hai dũng sĩ ấy khi thì húc nhau như hai con bò đực tranh một con bò cái, khi thì rống như hai con sư tử quần thảo vì miếng thịt.

Verse 313

शरै: पूर्णायतोत्सूष्टैरन्योन्यमभिजष्नतु: । जैसे दो विशाल गजराज अपने दाँतोंके अग्रभागोंद्वारा एक-दूसरेसे भिड़ गये हों

Sañjaya nói: Với những mũi tên được buông ra sau khi kéo cung đến tận lực, Karṇa và Bhīmasena liên tiếp đánh trúng nhau—như hai voi chúa hùng vĩ lao vào nhau bằng mũi ngà.

Verse 393

अभ्यद्रवद्‌ भीमसेनं व्यासक्तं विकिरन्‌ शरै: । ऐसा आदेश मिलनेपर आपके पुत्र दुर्योधनसे “बहुत अच्छा” कहकर आपके दूसरे पुत्र दुर्जयने युद्धमें आसक्त हुए भीमसेनपर बाणोंकी वर्षा करते हुए आक्रमण किया

Sañjaya nói: Rồi Durjaya lao thẳng vào Bhīmasena, kẻ đang mải miết trong cuộc giao chiến, và trút xuống chàng một trận mưa tên. Trong bầu không khí đạo lý của chiến trường, cảnh ấy cho thấy sự tuân lệnh tướng soái và lòng trung thành với phe mình có thể làm bạo lực tăng vọt, dù câu hỏi lớn về dharma vẫn còn bị tranh biện ngay giữa trận địa.

Verse 413

दुर्जयं भिन्नमर्माणमनयद्‌ यमसादनम्‌ । तब भीमसेनने भी अत्यन्त कुपित होकर अपने शीघ्रगामी बाणोंद्वारा दुर्जय (दुष्पराजय)-के मर्मस्थलको विदीर्ण करके उसे सारथि और घोड़ोंसहित यमलोक भेज दिया

Sañjaya nói: Bhīmasena, bừng bừng cơn thịnh nộ, dùng những mũi tên thần tốc đánh trúng Durjaya, xuyên phá các yếu huyệt. Thế là chàng đưa kẻ “khó bại” ấy đến cõi Yama—cùng cả người đánh xe và đàn ngựa. Câu chuyện nhấn mạnh đạo lý nghiệt ngã của bổn phận nơi chiến địa: một khi đã nhập chiến, sức mạnh quyết đoán được thi hành không do dự; đồng thời cho thấy cơn giận làm bạo lực chiến tranh thêm dữ dội.

Verse 423

रुदन्नार्तस्तव सुतं कर्णश्नक्रे प्रदक्षिणम्‌ । आभूषणभूषित दुर्जय अपने क्षत-विक्षत अंगोंसे पृथ्वीपर गिरकर चोट खाये हुए सर्पके समान छटपटाने लगा। उस समय कर्णने शोकार्त होकर रोते-रोते आपके पुत्रकी परिक्रमा की

Sañjaya nói: Quặn đau và khóc nức nở, Karṇa đi vòng quanh con trai của ngài. Durjaya, dẫu đeo đầy châu báu, thân thể vẫn rách nát, đổ gục xuống đất và quằn quại như con rắn bị đánh trọng thương. Khi ấy Karṇa, sầu khổ tột cùng, cứ vừa khóc vừa đi vòng quanh con trai của ngài hết lần này đến lần khác—một cử chỉ khắc họa lòng trung thành và sự gắn bó ngay giữa cảnh hoang tàn của chiến tranh.

Verse 433

समाचिनोद्‌ बाणगणै: शतघ्नीभिश्न शड्कुभि: । इस प्रकार अपने अत्यन्त वैरी कर्णको रथहीन करके मुसकराते हुए भीमसेनने उसे बाणसमूहों, शतप्नियों और शंकुओंसे आच्छादित कर दिया

Sañjaya nói: Bhīmasena đã khiến kẻ thù không đội trời chung là Karṇa mất cả chiến xa; và ngay cả khi mỉm cười, chàng vẫn phủ kín đối thủ bằng những loạt tên, bằng śataghnī và śaṅku—dồn ép cuộc tấn công không cho một khắc ngơi trong đà tàn khốc của chiến trận.