Adhyaya 129

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ३ श्लोक मिलाकर कुल ५२ श्लोक हैं।) अपन बक। ] अति्ऑशाए:< सप्तविशर्त्याधिकशततमो< ध्याय: भीमसेनका कौरव-सेनामें प्रवेश

Bhīmasena nói: “Tâu Đại vương! Chiếc chiến xa từng chở Brahmā, Īśāna (Śiva), Indra và Varuṇa—chính trên chiến xa ấy, Kṛṣṇa và Arjuna đã lên đường ra trận. Vì thế, đối với hai vị ấy, tuyệt nhiên không có chút sợ hãi nào.”

Verse 2

आज्ञां तु शिरसा बि भ्रदेष गच्छामि मा शुच: । समेत्य तान्‌ नरव्याघ्रांस्तव दास्यामि संविदम्‌

Bhīmasena nói: “Đội mệnh lệnh của Người trên đầu, nay ta đi đây—xin chớ sầu lo. Gặp những bậc trượng phu như hổ ấy rồi, ta sẽ trở về bẩm báo tường tận.”

Verse 3

संजय उवाच एतावदुक्त्वा प्रययौ परिदाय युधिष्ठटिरम्‌ । धृष्टद्युम्नाय बलवान्‌ सुहृद्धयश्न पुन: पुनः:

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, nói chừng ấy xong, Bhīmasena hùng mạnh liền lên đường, sau khi nhiều lần phó thác vua Yudhiṣṭhira cho Dhṛṣṭadyumna và các bằng hữu chí tình trông nom.”

Verse 4

धृष्टद्युम्नं चेदमाह भीमसेनो महाबल: । विदितं ते महाबाहो यथा द्रोणो महारथ:

Sañjaya thưa: Khi ấy, Bhīmasena dũng mãnh nói với Dhṛṣṭadyumna: “Hỡi bậc có cánh tay mạnh mẽ, ngươi vốn đã biết rõ Droṇa là một đại xa chiến sĩ như thế nào.”

Verse 5

न च मे गमने कृत्यं तादृक्‌ पार्षत विद्यते

Và, hỡi con của Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna), ta không có một bổn phận cấp bách nào đến mức phải rời đi như thế.

Verse 6

एवमुक्तो5स्मि पार्थेन प्रतिवक्तुं न चोत्सहे

Sañjaya nói: “Dẫu được Arjuna (Pārtha) thúc giục, ta cũng không dám đáp trả. Nhưng khi vị vua sinh từ Kuntī đã truyền lệnh ta đến đó, ta không thể trở về với lời đáp trống rỗng, cũng không thể gạt bỏ mệnh lệnh của Người. Vì vậy ta sẽ đi thẳng đến nơi Jayadratha đang đứng—kề cận cái chết. Không chút nghi ngờ, ta phải ở dưới mệnh lệnh của Dharmarāja Yudhiṣṭhira.”

Verse 7

प्रयास्ये तत्र यत्रासौ मुमूर्ष: सैन्धव: स्थित: । धर्मराजस्य वचने स्थातव्यमविशड्गकया

Sañjaya nói: “Ta sẽ đến đó—nơi hoàng tử xứ Sindhu, Jayadratha, đang đứng, chực ở bờ vực cái chết. Bởi khi Dharmarāja đã phán, người ta phải tuân theo mệnh lệnh ấy, không do dự, không nghi ngờ.”

Verse 8

यास्यामि पदवीं भ्रातु: सात्वतस्य च धीमत:ः । सोड्द्य यत्तो रणे पार्थ परिरक्ष युधिष्ठिरम्‌

Sañjaya nói: “Ta sẽ theo đúng lộ trình mà anh ta—vị Sātvata trí tuệ—đã đi. Vì thế, hỡi Pārtha, hãy kiên định, chịu đựng trong chiến trận; hãy bảo vệ Yudhiṣṭhira từ mọi phía.”

Verse 9

तमब्रवीन्महाराज धृष्टद्युम्नो वृकोदरम्‌

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, Dhṛṣṭadyumna đã cất lời với Vṛkodara (Bhīma), nói thẳng với chàng giữa cảnh chiến trận dồn dập.

Verse 10

नाहत्वा समरे द्रोणो धृष्टद्युम्नं कथठचन

Sañjaya nói: “Droṇa sẽ không—dù trong bất cứ hoàn cảnh nào—ngừng tay trước việc giết Dhṛṣṭadyumna trong chiến trận.”

Verse 11

ततो निक्षिप्य राजानं धृष्टझुम्ने च पाण्डवम्‌

Sañjaya nói: Rồi đó, sau khi đặt nhà vua xuống và cả Dhṛṣṭadyumna—đồng minh của phe Pāṇḍava—(cuộc giao tranh) lại tiếp diễn, như một khoảng dừng chiến thuật ngắn giữa cơn bão trận mạc.

Verse 12

अभिवाद्य गुरुं ज्येष्ठं प्रययौ येन फाल्गुन: । तब भीमसेन पाए्डुपुत्र राजा युधिष्छिरको धृष्टद्युम्नके हाथमें सौंपकर अपने बड़े भाईको प्रणाम करके जिस मार्गसे अर्जुन गये थे, उसीपर चल दिये ।।

Sañjaya nói: Sau khi kính cẩn đảnh lễ bậc trưởng thượng đáng tôn, Bhīmasena lên đường theo đúng lối mà Phālguna (Arjuna) đã đi. Khi ấy, chàng trao vua Yudhiṣṭhira, con của Pāṇḍu, cho Dhṛṣṭadyumna trông nom; rồi cúi lạy người anh cả và rời bước theo con đường ấy. Và, hỡi Bhārata, người con của Kuntī đã được Dharmarāja (Yudhiṣṭhira) ôm chầm—một cử chỉ của bổn phận huynh đệ và sự đồng tâm theo dharma giữa cơn binh lửa.

Verse 13

कृत्वा प्रदक्षिणान्‌ विप्रानर्चितांस्तुष्टमानसान्‌

Sañjaya nói: Sau khi tôn kính các brāhmaṇa và đi nhiễu quanh họ, lòng hoan hỷ mãn nguyện, Bhīmasena làm các nghi lễ cát tường rồi uống mật tửu Kirāta. Bấy giờ sức lực và khí thế của dũng sĩ Bhīma tăng gấp đôi, đôi mắt đỏ lên vì men say.

Verse 14

आलकभ्य मड़लान्यष्टौ पीत्वा कैरातकं मधु । द्विगुणद्रविणो वीरो मदरक्तान्तलोचन:

Sañjaya nói: Sau khi theo nghi lễ chạm vào tám vật biểu trưng cát tường, Bhīmasena uống mật tửu Kairātaka. Khi ấy sức lực và khí thế của vị anh hùng tăng gấp đôi, và đôi mắt đỏ thẫm bên trong vì men say—một đoạn cho thấy nghi lễ và chất men được viện đến để khơi dậy sự hung mãnh nơi chiến địa.

Verse 15

विप्रै: कृतस्वस्त्ययनो विजयोत्पादसूचित: । पश्यन्नेवात्मनो बुद्धिं विजयानन्दकारिणीम्‌

Sañjaya nói: Các brāhmaṇa cất lời chúc phúc cát tường, những nghi thức được xem là điềm báo sẽ đoạt lấy chiến thắng. Khi dõi theo, chàng như cảm thấy trong chính mình một quyết tâm: trí tuệ của chàng dường như tự khơi lên niềm hân hoan của thắng lợi sắp đến, cho thấy điềm nghi lễ và niềm tin nội tâm có thể nuôi dưỡng đà tâm lý của chiến tranh.

Verse 16

अनुलोमानिलै श्वाशु प्रदर्शितजयोदय: । भीमसेनो महाबाहु: कवची शुभकुण्डली

Sañjaya nói: Với hơi thở vận hành đều đặn, được điều phục, Bhīmasena—bậc đại lực, tay mạnh như thần—mặc giáp trụ, đeo khuyên tai cát tường, bước ra đứng hiên ngang, phô bày điềm thắng lợi đang dâng lên, như khiến chiến thắng trở nên gần kề và hữu hình giữa cơn binh lửa.

Verse 17

तस्य कार्ष्णायसं वर्म हेमचित्र॑ं महर्द्धिमत्‌

Sañjaya nói: Giáp trụ của chàng, rèn bằng sắt đen và khảm vàng tinh xảo, rực rỡ phi thường—vừa là dấu hiệu của sự che chở đáng sợ nơi chiến địa, vừa là vẻ vương giả thường đi cùng bổn phận của bậc chiến sĩ.

Verse 18

पीतरक्तासितसितैरवासोभिश्न सुवेष्टित:

Sañjaya nói: Chàng quấn chặt trong y phục vàng, đỏ, đen và trắng—dáng vẻ được sắp đặt cẩn trọng giữa sân khấu u ám của chiến tranh, nơi màu sắc và dấu hiệu bên ngoài thường báo rõ phe phái, quyết tâm, hay ý hướng nghi lễ.

Verse 19

प्रयाते भीमसेने तु तव सैन्यं युयुत्समया

Sañjaya nói: Khi Bhīmasena đã xuất phát, quân đội của bệ hạ cũng, khát khao giao chiến, tiến lên để đối địch—bị cuốn theo đà chiến cuộc và ý chí quyết đánh.

Verse 20

त॑ श्रुत्वा निनदं घोरें त्रैलेक्यत्रासनं महत्‌

Sañjaya nói: Nghe tiếng gầm ghê rợn ấy—mạnh đến mức khiến cả tam giới kinh hãi—các chiến binh chấn động, khi bạo lực chiến trường dâng trào và nỗi sợ lan ra theo chính âm thanh đó.

Verse 21

एष वृष्णिप्रवीरेण ध्मात: सलिलजो भृूशम्‌

Sañjaya nói: “Hãy nhìn—chiếc tù và sinh từ nước ấy đã được vị dũng sĩ bậc nhất của dòng Vṛṣṇi thổi lên với sức mạnh phi thường. Âm vang hùng tráng của nó giờ tràn ngập cả đất lẫn trời. Hẳn nhiên, thấy Arjuna (Savyasācin, cung thủ thuận cả hai tay) bị dồn vào hiểm cảnh lớn, Đấng mang Luân xa và chùy đã bước vào chiến trận chống lại toàn thể nhà Kuru.”

Verse 22

पृथिवीं चान्तरिक्षं च विनादयति शड्खराट्‌ । नूनं व्यसनमापन्ने सुमहत्‌ सव्यसाचिनि

Sañjaya nói: “Vua của các tù và đang vang rền, khiến cả đất và khoảng không trung rung động. Hẳn nhiên một tai ương rất lớn đã giáng xuống Arjuna (Savyasācin).”

Verse 23

आह कुन्ती नूनमार्या पापमद्य निदर्शनम्‌

Sañjaya nói: “Kuntī, bậc phu nhân cao quý ấy, quả đã nói hôm nay về tội lỗi như một lời cảnh tỉnh—nêu rõ điều sai trái để người đời nhận biết mà tránh xa.”

Verse 24

द्रौपदी च सुभद्रा च पश्यन्त्यौ सह बन्धुभि: | “आज अवश्य ही माता कुन्ती किसी दुःखद अपशकुनकी चर्चा करती होंगी। बन्धुओंसहित द्रौपदी और सुभद्रा भी कोई असगुन देख रही होंगी ।।

Sañjaya nói: “Draupadī và Subhadrā cũng vậy—cùng với thân tộc—đang dõi nhìn, cảm nhận những điềm gở và nỗi bất an báo trước khổ đau. Trong bầu khí đạo lý của chiến tranh, những người phụ nữ nhà Kuru linh cảm tai họa sắp ập đến; nỗi lo của họ phản chiếu cái giá con người phải trả cho cuộc xung đột bị adharma thúc đẩy.”

Verse 25

मुहान्तीव हि मे सर्वा धनंजयदिदृक्षया । दिशश्व प्रदिश: पार्थ सात्वतस्य च कारणात्‌

Sañjaya nói: “Mọi phương và mọi hướng phụ dường như quay cuồng trước mắt ta, vì ta khát khao được thấy Dhanañjaya (Arjuna). Ôi Pārtha, lại vì ta cũng không thấy Sātvata (Sātyaki), nên như thể bóng tối đã phủ xuống mọi nẻo.”

Verse 26

गच्छ गच्छेति गुरुणा सो<नुज्ञातो वृकोदर: । ततः पाण्डुसुतो राजन्‌ भीमसेन: प्रतापवान्‌

Sañjaya nói: “Được người anh thúc giục—‘Đi, đi!’—Vṛkodara nhận lời cho phép. Rồi, tâu Đại vương, Bhīmasena, người con hùng dũng của Pāṇḍu, lên đường, sẵn sàng rời đi theo mệnh lệnh của anh—một người em tận tụy, chỉ mong hoàn thành ý nguyện của bậc huynh trưởng giữa sức ép của chiến trận.”

Verse 27

बद्धगोधाडूगुलित्राण: प्रगृहीतशरासन: । ज्येछ्ेन प्रहितो क्रात्रा भ्राता भ्रातुः प्रियंकर:

Sañjaya nói: Bhīmasena, người con hùng dũng của Pāṇḍu—mang trong mình ngọn lửa mang tên Vṛka—buộc chặt đôi găng làm bằng da kỳ đà và cầm lấy cây cung, sẵn sàng lên đường. Được anh trai sai phái, chàng ra đi với ý chí thực hiện điều anh mong muốn—một người em luôn đem niềm vui cho huynh trưởng.

Verse 28

आहत्य दुन्दुर्भि भीम: शड्खं प्रथ्माप्पय चासकृत्‌ | विनद्य सिंहनादेन ज्यां विकर्षन्‌ पुन: पुन:

Sañjaya nói: Bhīma đánh trống trận rồi thổi tù và nhiều lần. Kế đó, hết lần này đến lần khác kéo căng dây cung, chàng gầm lên tiếng rống ghê rợn như sư tử—để tuyên cáo quyết tâm, khích lệ quân mình và gieo khiếp đảm vào đội ngũ đối phương theo đạo lý của chiến trường.

Verse 29

तेन शब्देन वीराणां पातयित्वा मनांस्युत | दर्शयन्‌ घोरमात्मानममित्रान्‌ सहसाभ्ययात्‌,उस तुमुल शब्दके द्वारा बड़े-बड़े वीरोंके दिल दहलाकर अपना भयंकर रूप दिखाते हुए उन्होंने सहसा शत्रुओंपर धावा बोल दिया

Sañjaya nói: Với tiếng thét vang rền ấy, chàng làm chấn động lòng dạ các dũng sĩ; phô bày dáng vẻ ghê gớm của mình, chàng bất thần xông thẳng vào quân thù.

Verse 30

तमूहुर्जवना दान्ता विरुवन्तो हयोत्तमा: | विशोकेनाभिसम्पन्ना मनोमारुतरंहस:

Sañjaya nói: Khi ấy, những tuấn mã thượng hạng—nhanh nhẹn, thuần thục và kỷ luật—hí vang đầy khí thế, gánh lấy cỗ chiến xa. Dưới tay người đánh xe Viśoka, chúng lao tới với tốc độ như ý nghĩ và như gió.

Verse 31

आरुजन्‌ विरुजन्‌ पार्थो ज्यां विकर्षश्न॒ पाणिना । सम्प्रकर्षन्‌ विमर्षश्न सेनाग्रं समलोडयत्‌

Sañjaya nói: Arjuna, con trai của Pṛthā, không ngừng dùng tay kéo dây cung, giương căng đến tận mức, rồi bằng những mũi tên đánh trúng, gây thương tích và bẻ gãy tay chân quân địch, chàng khuấy đảo và nghiền nát chính tuyến đầu của đạo quân đối phương. Cảnh ấy nêu bật pháp của chiến trận đầy nghiệt ngã: sức mạnh có kỷ luật, được hướng thẳng không do dự, trở thành khí cụ quyết định giữa gánh nặng đạo lý của chiến tranh.

Verse 32

त॑ं प्रयान्‍्तं महाबाहुं पडचाला: सहसोमका: । पृष्ठतोडनुययु: शूरा मघवन्तमिवामरा:,इस प्रकार यात्रा करते हुए महाबाहु भीमसेनके पीछे पांचाल और सोमक वीर भी चले, मानो देवगण देवराज इन्द्रका अनुसरण कर रहे हों

Sañjaya nói: Khi Bhīmasena, bậc đại lực có cánh tay hùng tráng, tiến lên, các dũng sĩ Pāñcāla cùng với Somaka bám sát theo sau—như chư thiên bất tử theo bước Maghavat (Indra). Câu kệ nêu rõ: sự lãnh đạo làm gương trong một chính nghĩa sẽ kéo theo sự ủng hộ tự nguyện, dẫu chiến tranh vẫn đè nặng nỗi giằng co đạo lý.

Verse 33

त॑ समेत्य महाराज तावका: पर्यवारयन्‌ | दुःशलभ्षित्रसेनश्व कुण्डभेदी विविंशति:

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, khi ấy các hoàng tử của ngài tụ hội, vây quanh Bhīmasena và chặn bước tiến của chàng. Trong số đó có Duḥśalā, Citrasena, Kuṇḍabhedī và Viviṁśati—cùng những dũng tướng Kaurava khác—đã xông đánh Bhīma nơi chiến địa với sự cảnh giác và quyết tâm bền bỉ. Cảnh này nêu bật ý chí tập thể của phe Kaurava nhằm kìm giữ một đối thủ đơn độc mà ghê gớm, trong khi đà chiến tranh được thúc đẩy bởi lòng trung thành với phe mình hơn là bởi một thắng lợi đạo lý rành rẽ.

Verse 34

दुर्मुखो दुःसहश्वैव विकर्णश्र शलस्तथा । विन्दानुविन्दौ सुमुखो दीर्घबाहु: सुदर्शन:

Sañjaya nói: “Durmukha và Duḥsaha, lại có Vikarṇa và Śala; Vindā và Anuvindā; Sumukha, Dīrghabāhu và Sudarśana—tâu Đại vương—những người ấy cũng đối mặt Bhīmasena và giữ chàng lại. Giữa cơn giáp chiến, các vương tử Kaurava cùng những chiến xa dũng tướng bậc nhất của họ, tỉnh táo và gắng sức, đem theo quân lính và tùy tùng, đồng loạt tràn lên để đánh gục Bhīma.”

Verse 35

वृन्दारकः सुहस्तश्न सुषेणो दीर्घलोचन: । अभयो रौद्रकर्मा च सुवर्मा दुर्विमोचन:

Sañjaya nói: Vṛndāraka, Suhasta, Suṣeṇa, Dīrghalocana, Abhaya, Raudrakarmā, Suvarmā và Durvimochana—những dũng tướng Kaurava nổi bật ấy, với sự cảnh giác và nỗ lực đồng lòng, đã tiến lên trong chiến trận để đối mặt và kìm giữ Bhīmasena. Cảnh này nhấn mạnh một đạo lý cốt lõi của thiên sử thi: khi một sức mạnh ghê gớm tràn tới, phía đối địch đáp lại bằng bổn phận tập thể và sự kháng cự có kỷ luật, dẫu cuộc tranh hùng càng lúc càng dấn sâu vào bạo liệt.

Verse 36

शोभन्तो रथिनां श्रेष्ठा: सहसैन्यपदानुगा: । संयत्ता: समरे वीरा भीमसेनमुपाद्रवन्‌

Sanjaya nói: Những dũng tướng xa chiến bậc nhất, rực rỡ uy nghi—đi sau là vô số quân lính và tùy tùng—đã chuẩn bị đầy đủ, một lòng quyết chiến, đồng loạt xông tới Bhimasena. Tâu Đại vương! Khi ấy, các hoàng tử của ngài đã ra đối mặt và ngăn chặn Bhimasena. Duhshala, Chitrasena, Kundabhedi, Vivimshati, Durmukha, Duhsaha, Vivarna, Shala, Vinda, Anuvinda, Sumukha, Dirghabahu, Sudarshana, Vrindaraka, Suhasta, Sushena, Dirghalochana, Abhaya, Raudrakarma, Suvarma và Durvimochana—những dũng sĩ xa chiến lẫm liệt ấy, cùng quân sĩ và gia nhân, thận trọng mà gắng sức, đã mở cuộc công kích vào Bhimasena giữa chiến trường.

Verse 37

तैः समन्ताद्‌ वृतः शूरै: समरेषु महारथ: । तान्‌ समीक्ष्य तु कौन्तेयो भीमसेन: पराक्रमी । अभ्यवर्तत वेगेन सिंह: क्षुद्रमूगानिव

Sanjaya nói: Trên chiến địa, Bhima—bậc đại xa chiến—đã bị các dũng sĩ ấy vây kín bốn phía. Nhìn thấy tất cả bày ra trước mặt, Bhimasena, người con hùng dũng của Kunti, liền lao thẳng tới với tốc độ—như sư tử xông vào bầy thú nhỏ bé.

Verse 38

ते महास्त्राणि दिव्यानि तत्र वीरा अदर्शयन्‌ । छादयन्त: शरैर्भीम॑ मेघा: सूर्यमिवोदितम्‌

Sanjaya nói: Tại đó, các dũng sĩ phô bày những đại thần khí, những vũ khí thiên giới; đồng thời họ lấy mưa tên che phủ Bhima—như mây che khuất mặt trời vừa mới mọc.

Verse 39

स तानतीत्य वेगेन द्रोणानीकमुपाद्रवत्‌ । अग्रतश्न॒ गजानीकं शरवर्षरवाकिरत्‌

Sanjaya nói: Với đà xông mãnh liệt, chàng vượt qua tất cả bọn họ và ập vào trận thế của Drona; còn đội tượng binh đứng phía trước thì chàng phủ kín bằng cơn mưa tên rền vang.

Verse 40

सो<चिरेणैव कालेन तद्‌ गजानीकमाशुगै: । दिश: सर्वा: समभ्यस्य व्यधमत्‌ पवनात्मज:,पवनपुत्र भीमने सम्पूर्ण दिशाओंमें बारंबार बाणोंकी वर्षा करके उनके द्वारा थोड़े ही समयमें उस गजसेनाको मार भगाया

Sanjaya nói: Chỉ trong khoảnh khắc, Bhima—con của Thần Gió—đảo khắp bốn phương, liên tiếp trút những mũi tên nhanh như chớp, đánh tan và đẩy lùi đội tượng binh ấy.

Verse 41

त्रासिता: शरभस्येव गर्जितेन वने मृगा: । प्राद्रवन्‌ द्विरदा: सर्वे नदन्‍्तो भैरवान्‌ रवान्‌

Sañjaya nói: Khiếp đảm—như bầy nai trong rừng run rẩy trước tiếng gầm của śarabha—tất cả voi đều hoảng loạn bỏ chạy, rống lên những tiếng kêu ghê rợn.

Verse 42

जैसे शरभकी गर्जनासे भयभीत हो वनके सारे मृग भाग जाते हैं, उसी प्रकार भीमसेनसे डरे हुए समस्त गजराज भैरव स्वरसे आर्तनाद करते हुए भाग निकले ।।

Sañjaya nói: Như muôn thú trong rừng hoảng sợ trước tiếng gầm của śarabha mà bỏ chạy, các voi chúa cũng vì khiếp Bhīmasena mà tháo lui, tru lên những tiếng kèn thảm thiết, ghê rợn. Rồi một lần nữa, với tốc lực phi thường, chàng xông thẳng vào trận hình của Droṇa; nhưng vị Đạo sư (Droṇa) đã chặn lại—như bờ bãi ngăn đại dương khi sóng trào vượt khỏi giới hạn.

Verse 43

ललाटे5ताडयच्चैनं नाराचेन स्मयन्निव । ऊर्ध्वरश्मिरिवादित्यो विबभौ तेन पाण्डव:

Sañjaya nói: Mỉm cười như để nhạo báng, Droṇa bắn một mũi nārāca trúng ngay trán chàng. Bị mũi tên ấy làm bị thương, người con nhà Pāṇḍu (Bhīmasena) lại rực sáng như mặt trời với những tia nắng vươn lên cao.

Verse 44

स मन्यमानस्त्वाचार्यो ममायं फाल्गुनो यथा । भीम: करिष्यते पूजामित्युवाच वृकोदरम्‌,द्रोणाचार्य यह समझकर कि यह भीम भी अर्जुनके समान मेरी पूजा करेगा, उनसे इस प्रकार बोले--

Sañjaya nói: Vị thầy, nghĩ rằng: “Bhīma này cũng sẽ kính lễ ta như Phālguna (Arjuna),” liền nói những lời ấy với Vṛkodara.

Verse 45

भीमसेन न ते शकया प्रवेष्टमरिवाहिनी । मामनिर्जित्य समरे शत्रुमद्य महाबल,“महाबली भीमसेन! तुम समरभूमिमें आज मुझ शत्रुको पराजित किये बिना इस शत्रुसेनामें प्रवेश नहीं कर सकोगे

Sañjaya nói: “Hỡi Bhīmasena dũng lực vô song! Hôm nay ngươi sẽ không thể xông vào đạo quân địch này nếu trước hết không đánh bại ta trong chiến địa. Chưa vượt qua ta trên chiến trường, ngươi không thể phá vỡ phòng tuyến để đánh kẻ thù.”

Verse 46

ग्रहणे धर्मराजस्य सर्वोपायेन वर्तते । जाते समय महाबली भीमसेनने धृष्टद्युम्नसे इस प्रकार कहा--“महाबाहो! तुम्हें तो यह मालूम ही है कि महारथी द्रोण सारे उपाय करके किस प्रकार धर्मराजको पकड़नेपर तुले हुए हैं

Sañjaya nói: Khi ấy, Bhīmasena, bậc dũng lực vô song, nói với Dhṛṣṭadyumna: “Hỡi người tay mạnh! Ngươi hẳn đã biết rõ: đại xa chiến Droṇa đang dùng mọi mưu kế để bắt cho được vua Yudhiṣṭhira (Dharmarāja). Em trai ngươi, Kṛṣṇa (Arjuna), đã vào trận đồ này với sự cho phép của ta. Nếu ngươi muốn, ngươi cũng có thể vào theo cách ấy; bằng không, ngươi sẽ không thể cưỡng ép mà xông vào đội hình của ta tại đây.”

Verse 47

अथ भीमस्तु बुक त्वा गुरोर्वाक्यमपेतभी: । क्रुद्ध: प्रोवाच वै द्रोणं रक्तताम्रेक्षणस्त्वरन्‌,गुरुका यह वचन सुनकर भीमसेनके नेत्र क्रोधसे लाल हो गये, वे बड़ी उतावलीके साथ द्रोणाचार्यसे निर्भय होकर बोले

Rồi Bhīma, đáp lại lời của bậc thầy và gạt bỏ mọi sợ hãi, nổi giận mà nói với Droṇa. Đôi mắt ông đỏ như đồng vì cơn phẫn nộ; ông nói gấp gáp—không hề nao núng—như báo hiệu sự chuyển từ nhẫn nhịn sang đối đầu công khai giữa cơn hỗn loạn đạo lý của chiến tranh.

Verse 48

तवार्जुनो नानुमते ब्रह्म॒बन्धो रणाजिरम्‌ | प्रविष्ट: स हि दुर्धर्ष: शक्रस्पापि विशेद्‌ बलम्‌

Sañjaya nói: “Hỡi brahmabandhu (kẻ chỉ mang danh Bà-la-môn), Arjuna không vào chiến địa này bằng sự cho phép của ngươi. Chàng quả thật không thể ngăn cản—đến cả quân của Śakra (Indra) chàng cũng có thể xông thẳng vào.”

Verse 49

तेन वै परमां पूजां कुर्वता मानितो हासि । नार्जुनो5हं घृणी द्रोण भीमसेनो5स्मि ते रिपु:

Bằng những lễ kính trọng tối thượng dành cho ngươi, chàng quả đã tỏ lòng tôn kính. Nhưng, hỡi Droṇa, ta không phải Arjuna nhân hậu; ta là Bhīmasena—kẻ thù của ngươi.

Verse 50

पिता नस्त्वं गुरुब॑न्धुस्तथा पुत्रास्तु ते वयम्‌ । इति मन्यामहे सर्वे भवन्तं प्रणता: स्थिता:

Sañjaya nói: “Ngài là cha của chúng ta—là thầy, là người thân—và chúng ta như những người con của ngài. Tất thảy chúng ta đều tin như vậy, và luôn đứng trước ngài với đầu cúi xuống, trong lòng tôn kính.”

Verse 51

अद्य तद्विपरीतं ते वदतो<स्मासु दृश्यते । यदि त्वं शत्रुमात्मानं मन्यसे तत्तथास्त्विह

Sañjaya nói: “Hôm nay, lời ngươi nói trước mặt chúng ta dường như hoàn toàn trái ngược với điều ngươi từng khẳng định. Nếu nay ngươi xem chính bản thân mình là kẻ thù, thì ở đây cứ để như vậy.”

Verse 52

अथोदश्राम्य गदां भीम: कालदण्डमिवान्तक:

Sañjaya nói: Rồi Bhīma, không hề mỏi mệt, nhấc chùy lên—như Yama, Chúa Tể Tử Thần, giương cây trượng của Thời Gian—báo hiệu một ý chí không khoan nhượng giữa bổn phận nghiệt ngã của chiến trận.

Verse 53

साश्वसूतध्वजं यान॑ द्रोणस्यापोथयत्‌ तदा

Sañjaya nói: Ngay lúc ấy, chàng đánh sập chiến xa của Droṇa—cả ngựa, người đánh xe và cờ hiệu—khiến đà tàn khốc của trận chiến càng thêm dữ dội, đến nỗi ngay cả những biểu trưng quyền uy của bậc đại sư cũng bị bẻ gãy trong bạo lực.

Verse 54

प्रामृदूनाच्च बहून्‌ योधान्‌ वायुर्वृक्षानिवौजसा । जैसे हवा अपने वेगसे वृक्षोंको उखाड़ फेंकती है, उसी प्रकार उस गदाने उस समय घोड़े, सारथि और ध्वजसहित द्रोणाचार्यके रथको चूर-चूर कर दिया और बहुत-से योद्धाओंको भी धूलमें मिला दिया ।।

Sañjaya nói: Với sức mạnh dữ dội, chàng nghiền nát nhiều chiến binh, như gió dùng uy lực của mình nhổ bật cây cối. Hình ảnh ấy khắc họa bạo lực bao trùm và vô tư của chiến tranh: một khi sức mạnh đã được thả ra, nó không phân biệt, và vô số sinh mạng bị biến thành bụi trong khoảnh khắc.

Verse 55

अन्यं तु रथमास्थाय द्रोण: प्रहरतां वर: । व्यूहद्वारं समासाद्य युद्धाय समुपस्थित:

Droṇa, bậc tối thượng trong hàng người ra đòn, lên một chiến xa khác; đến cửa trận đồ (vyūha) và đứng sẵn cho cuộc giao tranh.

Verse 56

यादृशं रक्षणे राज्ञ: कार्यमात्ययिकं हि नः । “अतः ट्रुपदनन्दन! मेरे लिये वहाँ जानेकी वैसी आवश्यकता नहीं है

“Hỡi con của Drupada! Với ta, việc đến nơi ấy không cấp bách bằng việc ở lại đây để hộ vệ đức vua. Đó mới là bổn phận lớn nhất của chúng ta.” Nói rồi, đại vương Bhīmasena, bậc dũng mãnh, nổi giận bừng bừng, liền ở phía trước trút mưa tên xuống đội quân xa chiến, tiếng tên rít vang như mưa bão.

Verse 57

महाराज! तब क्रोधमें भरे हुए पराक्रमी भीमसेनने सामने खड़ी हुई रथसेनापर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी ।।

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, khi ấy Bhīmasena hùng dũng, lòng đầy phẫn nộ, bắt đầu trút mưa tên xuống đội quân xa đứng trước mặt. Dẫu bị tên đánh gục giữa chiến địa, các hoàng tử của bệ hạ—những đại xa chiến, sức mạnh đáng sợ, khát vọng chiến thắng—vẫn bền bỉ giao chiến với Bhīma trên chiến trường.

Verse 58

ततो दुःशासन: क्रुद्धो रथशक्तिं समाक्षिपत्‌ | सर्वपारसवीं तीक्ष्णां जिघांसु: पाण्डुनन्दनम्‌

Sañjaya thưa: Rồi Duḥśāsana nổi giận, với ý định giết con của Pāṇḍu, liền phóng một ratha-śakti sắc bén—một lao chiến bằng sắt ròng—về phía Bhīma.

Verse 59

आपतन्तीं महाशर्ति तव पुत्रप्रणोदिताम्‌ । द्विधा चिच्छेद तां भीमस्तदद्भुतमिवाभवत्‌,आपके पुत्रकी चलायी हुई उस महाशक्तिको अपने ऊपर आती देख भीमसेनने उसके दो टुकड़े कर दिये। वह एक अद्भुत-सी बात हुई

Sañjaya thưa: Thấy ngọn lao lớn ấy—do con của bệ hạ phóng ra—lao thẳng về phía mình, Bhīma liền chém nó làm đôi. Quả là một kỳ công khiến người ta kinh ngạc.

Verse 60

अथान्यैरविशिखैस्ती&णै: संक़्रुद्ध: कुण्डभेदिनम्‌ । सुषेणं दीर्घनेत्रं च त्रिभिस्त्रीनवधीद्‌ बली

Sañjaya thưa: Rồi Bhīma, bậc dũng lực, trong cơn giận dữ dữ dội, dùng ba mũi tên sắc khác—mỗi mũi một người—bắn hạ Kuṇḍabhedin, Suṣeṇa và Dīrghanetra.

Verse 61

ततो वृन्दारकं वीरं कुरूणां कीर्तिवर्धनम्‌ । पुत्राणां तव वीराणां युध्यतामवधीत्‌ पुन:

Sañjaya thưa: Rồi sau đó, dù các con trai dũng mãnh của bệ hạ vẫn tiếp tục giao chiến, ông ta lại giết vị anh hùng Vṛndāraka—người làm rạng danh dòng Kuru.

Verse 62

अभयं रौद्रकर्माणं दुर्विमोचनमेव च । त्रिभिस्त्रीनवधीद्‌ भीम: पुनरेव सुतांस्तव,इसके बाद भीमने पुनः तीन बाण मारकर अभय, रौद्रकर्मा तथा दुर्विमोचन (दुर्विरोचन)--आपके इन तीन पुत्रोंको भी मार गिराया

Sañjaya thưa: Bhīma lại dùng ba mũi tên hạ gục Abhaya, Raudrakarman và Durvimochana—thêm ba người con của bệ hạ.

Verse 63

वध्यमाना महाराज पुत्रास्तव बलीयसा । भीम॑ प्रहरतां श्रेष्ठ समन्‍्तात्‌ पर्यवारयन्‌

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, dù các hoàng tử của bệ hạ đang bị những mũi tên của Bhīma—kẻ mạnh vượt trội—đánh gục và làm bị thương, họ vẫn vây kín Bhīmasena, bậc nhất trong hàng chiến sĩ ra đòn, từ mọi phía.”

Verse 64

ते शरैर्भीमकर्माणं ववर्षु: पाण्डवं युधि । मेघा इवातपापाये धाराभिर्धरणीधरम्‌

Sañjaya thưa: Giữa chiến địa, họ trút mưa tên xuống người Pāṇḍava có những hành động đáng sợ, như mây mưa cuối mùa nóng đổ thác nước lên núi cao.

Verse 65

जैसे वर्षा-ऋतुमें मेघ पर्वतपर जलधाराओंकी वर्षा करते हैं, उसी प्रकार वे आपके पुत्र युद्धस्थलमें भयंकर कर्म करनेवाले पाण्डुपुत्र भीमसेनपर बाणोंकी वर्षा करने लगे ।।

Sañjaya thưa: Như mây mùa mưa đổ dòng nước xuống núi, các hoàng tử của bệ hạ trên chiến địa cũng trút mưa tên lên Bhīmasena, con của Pāṇḍu, kẻ có những hành động đáng sợ. Nhưng người diệt thù ấy đón nhận cơn mưa tên đó như núi chịu mưa đá, mà vẫn không hề nao núng.

Verse 66

जैसे पत्थरोंकी वर्षा ग्रहण करते हुए पर्वतको कोई पीड़ा नहीं होती, उसी प्रकार शत्रुसूदन पाण्डुपुत्र भीमसेन उस बाण-वर्षाको सहन करते हुए भी व्यथित नहीं हुए ।।

Sañjaya nói: Như ngọn núi không hề đau đớn khi hứng chịu một trận mưa đá, Bhīmasena—con của Pāṇḍu, kẻ diệt thù—cũng chịu đựng cơn mưa tên ấy mà không hề nao núng. Rồi người con của Kuntī, như thể đang mỉm cười, đã dùng tên bắn hạ cùng lúc Vindā và Anuvindā, lại cả Suvarmā—con trai của ngài—đưa họ bằng mũi tên đến cõi Yama.

Verse 67

कुन्तीनन्दन भीमने हँसते हुए ही अपने बाणोंद्वारा एक साथ आये हुए दोनों भाई विन्द और अनुविन्दको तथा आपके पुत्र सुवर्माकों भी यमलोक पहुँचा दिया ।।

Sañjaya nói: Con của Kuntī là Bhīma, ngay cả khi đang cười, đã dùng tên đưa cả hai anh em Vinda và Anuvinda—đến cùng một lượt—và cả Suvarman, con trai của ngài, xuống cõi Yama. Rồi, hỡi bậc trượng phu của dòng Bharata, chàng lập tức đánh trúng người con dũng mãnh của ngài là Sudarshana trên chiến địa; hắn ngã xuống tức khắc và chết.

Verse 68

सो<चिरेणैव कालेन तद्रथानीकमाशुगै: । दिश: सर्वा: समालोक्य व्यधमत्‌ पाण्डुनन्दन:

Sañjaya nói: Chẳng bao lâu, Bhīmasena—con của Pāṇḍu—đảo mắt nhìn khắp bốn phương và, bằng những mũi tên nhanh như chớp, đã nghiền nát đạo quân chiến xa ấy.

Verse 69

ततो वै रथघोषेण गर्जितेन मृगा इव । भज्यमानाश्व समरे तव पुत्रा विशाम्पते,प्रजानाथ! तदनन्तर भीमसेनके रथकी घरघराहट और गर्जनासे समरांगणमें मृगोंके समान भयभीत हुए आपके पुत्रोंका उत्साह भंग हो गया

Sañjaya nói: Rồi, trước tiếng rền vang và tiếng gầm của chiến xa, các con trai của ngài—hỡi chúa tể muôn dân—run rẩy trên chiến địa như nai rừng; khí thế của họ tan vỡ khi ngựa bị đánh trúng và đội hình rối loạn.

Verse 70

प्राद्रयन्‌ सहसा सर्वे भीमसेन भयार्दिता: । अनुयायाच्च कौन्तेय: पुत्राणां ते महद्‌ बलम्‌

Sañjaya nói: Bị nỗi kinh hoàng trước Bhīmasena đánh úp, tất cả bọn họ lập tức tháo chạy. Và người con của Kuntī—Bhīma—đã truy kích đạo quân hùng hậu của các con trai ngài, xua họ chạy xa khỏi chiến trường.

Verse 72

तांस्तु निर्जित्य समरे भीमसेनो महाबल:

Sañjaya nói: Sau khi khuất phục bọn họ giữa trận chiến ác liệt, Bhīmasena—bậc đại lực—đứng vững trong thế thắng.

Verse 73

विव्याध समरे राजन्‌ कौरवेयान्‌ समन्तत: । वध्यमाना महाराज भीमसेनेन तावका:

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, giữa trận tiền, Bhīma đánh vào quân Kaurava bốn phía. Quân của bệ hạ, tâu bậc chí tôn, đang bị Bhīmasena chém giết. Rồi Bhīma đại lực vỗ tay vang rền, gieo nỗi kinh hoàng khắp đoàn chiến xa.

Verse 74

भीषयित्वा रथानीकं हत्वा योधान्‌ वरान्‌ वरान्‌ । व्यतीत्य रथिनश्चापि द्रोणानीकमुपाद्रवत्‌

Sañjaya nói: Gieo kinh hoàng vào đoàn chiến xa, rồi giết hết dũng sĩ tinh nhuệ này đến dũng sĩ tinh nhuệ khác, Bhīma—vượt qua cả những chiến binh trên xe—lao thẳng vào đội hình của Droṇa.

Verse 86

एतद्धि सर्वकार्याणां परमं कृत्यमाहवे | “अतः अब मैं भाई अर्जुन तथा बुद्धिमान्‌ सात्यकिके पथका अनुसरण करूँगा। अब तुम सावधान हो प्रयत्नपूर्वक रणभूमिमें कुन्तीकुमार राजा युधिष्ठिरकी रक्षा करो। इस युद्धस्थलमें यही हमारे लिये सब कार्योंसे बढ़कर महान्‌ कार्य है!

«Vì thế, nay ta sẽ theo con đường của huynh Arjuna và Sātyaki trí tuệ. Các ngươi hãy cẩn trọng, dốc sức bảo vệ Yudhiṣṭhira—vị Dharmarāja, con của Kuntī—ngay trên chiến địa. Ở nơi này, đó là việc lớn nhất, vượt trên mọi việc đối với chúng ta!»

Verse 106

निग्रहं धर्मराजस्य प्रकरिष्यति संयुगे । 'द्रोणाचार्य संग्राममें धृष्टद्यम्मका वध किये बिना किसी प्रकार धर्मराजको कैद नहीं कर सकेंगे”

Sañjaya nói: «Trong cuộc giao chiến, hắn sẽ tìm cách bắt giữ (và khống chế) Dharmarāja.»

Verse 126

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें युधिष्टिरकी चिन्ताविषयक एक सौ छब्बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sanjaya thưa: Như vậy, chương thứ một trăm hai mươi sáu—nói về những suy tư lo âu của Yudhishthira—trong phần Jayadratha bị sát hại thuộc Droṇa Parva của bộ Mahābhārata, đến đây là hết. Ôi Bharata, khi ấy vua Yudhishthira—bậc kiên định nơi dharma—đã ôm lấy Bhimasena, con của Kunti, âu yếm ngửi đỉnh đầu chàng và ban những lời chúc phúc cát tường. Giữa bạo liệt của chiến tranh, câu chuyện dừng lại để phơi bày trái tim đạo lý của tình thân: sự trấn an, lòng tri ân, và sức nâng đỡ của thiện ý chính trực.

Verse 127

इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि भीमसेनप्रवेशे भीमपराक्रमे सप्तविंशत्यधिकशततमो< ध्याय:

Như vậy, trong bộ Mahābhārata tôn nghiêm, thuộc Droṇa Parva—cụ thể ở phần nói về việc sát hại Jayadratha—chương thứ một trăm hai mươi bảy, thuật việc Bhimasena nhập trận và phô bày dũng lực anh hùng của Bhima, đến đây là hết. Lời kết chương báo hiệu một bước chuyển: thiên truyện đã chạm một mốc rõ rệt của cuộc chiến, nêu bật khí phách và đà tiến không ngừng của cuộc giao tranh ràng buộc bởi bổn phận.

Verse 166

साज्भद: सतलत्राण: सरथो रथिनां वर: । अनुकूल हवा चलकर उन्हें शीघ्र ही अवश्यम्भावी विजयकी सूचना देने लगी। रथियोंमें श्रेष्ठ महाबाहु भीमसेन कवच

Sanjaya thưa: Được trang bị vũ khí và giáp hộ thân, lại lên ngự chiến xa, bậc nhất trong hàng chiến xa dũng sĩ đã sẵn sàng xuất trận. Một luồng gió thuận bỗng thổi lên, như vội báo tin về một chiến thắng tất yếu. Rồi Bhimasena, bậc đại lực tay dài, người trội nhất giữa các chiến sĩ, khoác áo giáp, đeo khuyên tai đẹp, mang vòng tay và bao tay hộ vệ, bước lên chiến xa—dấu hiệu của sự chuẩn bị kiên quyết trước đòi hỏi nghiệt ngã của cuộc chiến vì chính nghĩa.

Verse 173

विबभौ सर्वतः श्लिष्टं सविद्युदिव तोयद: । उनका काले लोहेका बना हुआ सुवर्णजटित बहुमूल्य कवच उनके सारे अंगोंमें सटकर बिजलीसहित मेघके समान सुशोभित हो रहा था

Sanjaya thưa: Bộ áo giáp rực rỡ, ôm khít toàn thân, sáng chói bốn bề—tựa mây mưa bừng lên bởi tia chớp. Giữa nỗi kinh hoàng của chiến trận, hình ảnh ấy vừa khắc họa uy thế đáng sợ của chiến sĩ, vừa gợi sức nặng đạo lý của bổn phận võ bị: vẻ huy hoàng và sự che chở bên ngoài đứng kề hiểm nguy và trách nhiệm bên trong của cuộc giao tranh.

Verse 183

कण्ठत्राणेन च बभौ सेन्द्रायुध इवाम्बुद: । लाल, पीले, काले और सफेद वस्त्रोंस अपने शरीरको सुसज्जित करके कण्ठत्राण पहनकर वे इन्द्रधनुषयुक्त मेघके समान शोभा पा रहे थे

Sanjaya thưa: Mang giáp hộ cổ, chàng rực sáng như áng mây được điểm tô bởi cầu vồng của Indra—thân mình khoác những y phục đỏ, vàng, đen và trắng. Hình ảnh ấy làm tăng sức căng đạo lý của cảnh chiến tranh: ngay giữa bạo lực, vẻ huy hoàng võ bị và sự che chở kỷ luật vẫn được khắc họa như dấu hiệu của sự sẵn sàng và quyết tâm.

Verse 196

पाञ्चजन्यरवो घोर: पुनरासीद्‌ विशाम्पते । प्रजानाथ! जब भीमसेन युद्धकी इच्छासे आपकी सेनाकी ओर प्रस्थित हुए, उस समय पुन: पांचजन्य शंखकी भयंकर ध्वनि प्रकट हुई

Sañjaya nói: “Ôi chúa tể của muôn dân, ôi bậc thống trị loài người! Một lần nữa tiếng rền ghê rợn của tù và Pāñcajanya lại vang lên. Bởi khi Bhīmasena, bị ý chí giao chiến thúc đẩy, tiến về phía quân đội của ngài, thì tiếng thổi dữ dội của Pāñcajanya lại bùng phát—điềm báo của quyết tâm tái khởi và sức ép đạo nghĩa của trận chiến đè nặng lên đạo quân Kaurava.”

Verse 203

पुनर्भीम॑ महाबाहुं धर्मपुत्रो5भ्यभाषत । त्रिलोकीको डरा देनेवाले उस घोर एवं महान्‌ सिंहनादको सुनकर धर्मपुत्र युधिष्ठटिरने (जाते हुए) महाबाहु भीमसेनसे पुनः इस प्रकार कहा--

Sañjaya nói: “Nghe tiếng gầm sư tử dữ dội và hùng tráng ấy—dường như làm rung chuyển cả ba cõi—Yudhishthira, con của Dharma, khi đang tiến bước, lại lên tiếng với Bhīma, người có cánh tay lực lưỡng. Khoảnh khắc ấy nêu bật phẩm chất lãnh đạo theo dharma của Yudhishthira: giữa nỗi kinh hoàng và cuồng âm chiến trận, chàng trấn an bạn đồng hành bằng lời nói điềm tĩnh, có suy xét, chứ không bằng hoảng loạn.”

Verse 223

कुरुभिरययुध्यते सार्थ सर्वैश्वक्रगदाधर: । “भीम! देखो

Sañjaya nói: “Đấng cầm đĩa và chùy—Śrī Kṛṣṇa, dũng sĩ bậc nhất của dòng Vṛṣṇi—đã thổi tù và của mình với sức mạnh lớn, khiến đất và trời đều tràn ngập tiếng vang. Thấy Arjuna (Savyasācī) lâm vào hiểm nguy nghiêm trọng, Đấng mang đĩa và chùy nay thực sự xông vào giao chiến với toàn thể quân Kaurava—báo hiệu rằng khi dharma và sự che chở người mộ đạo bị đe dọa, ngay cả vị xa phu thần thánh cũng có thể vượt khỏi sự kiềm chế để nâng đỡ chính pháp.”

Verse 513

एष ते सदृशं शत्रो: कर्म भीम: करोम्यहम्‌ | “परंतु आज तुम्हारे मुँहसे जो बात निकल रही है

Sañjaya nói: “Đây là việc làm xứng với ngươi trong tư cách kẻ thù; ta—Bhīma—đang thực hiện nó. Bởi những lời vừa thốt ra từ miệng ngươi bộc lộ ý định đối nghịch với chúng ta. Nếu ngươi tự xem mình là kẻ thù, thì cứ thế; ta sẽ đối xử với ngươi theo đúng lẽ dành cho kẻ thù.”

Verse 526

द्रोणाय व्यसृजद्‌ राजन्‌ स रथादवपुप्लुवे । राजन! ऐसा कहकर भीमसेनने गदा उठा ली

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, chàng đã phóng nó về phía Droṇa; và Droṇa lập tức nhảy khỏi chiến xa.” Khoảnh khắc ấy ghi lại sự gấp gáp tàn khốc của chiến trường: một đòn đánh dữ dội được đáp lại không phải bằng kiêu hãnh cố chấp, mà bằng sự tỉnh táo để tự bảo toàn—cho thấy ngay cả bậc đại sư cũng phải dò bước giữa đạo lý và nhu cầu sinh tồn trong cơn hỗn loạn nghiêng về adharma nơi trận địa.

Verse 713

त्यक्त्वा भीम॑ रणाज्जग्मुश्नोदयन्तो हयोत्तमान्‌ । राजन! उन्होंने रणक्षेत्रमें सब ओर कौरवोंको घायल किया। महाराज! भीमसेनके द्वारा मारे जाते हुए आपके सभी पुत्र उन्हें छोड़कर अपने उत्तम घोड़ोंको हाँकते हुए रणभूमिसे दूर चले गये

Sañjaya thưa: Bỏ mặc Bhīma, họ rút khỏi chiến địa, thúc những tuấn mã tốt nhất lao đi. Tâu Đại vương, khắp bốn phía, quân Kaurava đều bị thương tích trên chiến trường. Tâu bệ hạ, khi Bhīmasena chém giết họ, tất cả các hoàng tử của người đã bỏ ông lại phía sau và, quất mạnh những chiến mã tuyệt hảo, chạy xa khỏi nơi giao tranh.

Verse 726

सिंहनादरवं चक्रे बाहुशब्दं च पाण्डव: । उन सबको संग्राममें पराजित करके महाबली पाण्डुपुत्र भीमसेनने अपनी भुजाओंपर ताल ठोकी और सिंहके समान गर्जना की

Sañjaya thưa: Sau khi đánh bại tất cả bọn họ trong trận chiến, vị Pāṇḍava dũng mãnh—Bhīmasena, con của Pāṇḍu—đập mạnh vào đôi cánh tay mình để thách thức và gầm vang như sư tử.

Verse 936

ईप्सितं ते करिष्यामि गच्छ पार्थाविचारयन्‌ । महाराज! यह सुनकर धृष्टद्युम्नने भीमसेनसे कहा--“कुन्तीनन्दन! तुम कुछ भी सोच-विचार न करके जाओ । मैं तुम्हारी इच्छाके अनुसार सब कार्य करूँगा

Sañjaya thưa: “Ta sẽ làm theo điều ngươi mong muốn. Hãy tiến đi, hỡi con của Pṛthā, đừng do dự hay cân nhắc quá lâu.”