Adhyaya 128

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका $ “लोक मिलाकर कुल ७८ ३ “लोक हैं।) शीस््नश्शा >> | भ्निध्र्राइध्य षड्विशरत्याधेकशततमो< ध्याय: युधिष्ठिरका चिन्तित होकर भीमसेनको अर्जुन और सात्यकिका पता लगानेके लिये भेजना संजय उवाच व्यूहेष्वालोड्यमानेषु पाण्डवानां ततस्तत: । सुदूरमन्वयु: पार्था: पजचाला: सह सोमकै:

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, khi Droṇācārya cứ xoáy nghiền và giày xéo các trận hình của phe Pāṇḍava hết chỗ này đến chỗ khác, thì các con của Pṛthā, cùng với quân Pañcāla và Somaka, bị đẩy phải rút lui ra rất xa.”

Verse 2

वर्तमाने तथा रीद्रे संग्रामे लोमहर्षणे । संक्षये जगतस्तीव्रे युगान्त इव भारत,भरतनन्दन! वह रोमांचकारी भयंकर संग्राम प्रलयकालमें होनेवाले जगत्‌के भीषण संहार-सा उपस्थित हुआ था

Sañjaya nói: Khi trận chiến dữ dội, dựng tóc gáy ấy vẫn cuồn cuộn bùng lên, sự tàn phá khủng khiếp hiện ra như chính ngày tận cùng của thế gian, hỡi Bhārata—như một cuộc đại hủy diệt vào thời mạt kiếp trùm lấp muôn loài.

Verse 3

द्रोणे युधि पराक्रान्ते नर्दमाने मुहुर्मुहुः । पज्चालेघु च क्षीणेषु वध्यमानेषु पाण्डुषु

Sañjaya nói: Khi Droṇa phô bày uy lực trên chiến địa, gầm vang hết lần này đến lần khác; khi các dũng sĩ Pāñcāla dần kiệt quệ và quân Pāṇḍava bị tàn sát—bấy giờ Dharmarāja Yudhiṣṭhira chẳng thấy nơi nương tựa hay người che chở nào của mình. Hỡi bậc vương giả tối thượng, ngài bắt đầu tự hỏi: “Sao lại có thể như thế?”

Verse 4

नापश्यच्छरणं किज्चिद्‌ धर्मराजो युधिष्ठिर: । चिन्तयामास राजेन्द्र कथमेतद्‌ भविष्यति

Sañjaya nói: Dharmarāja Yudhiṣṭhira chẳng thấy một nơi nương tựa nào. Hỡi đức vua, ngài bắt đầu tự hỏi: “Rốt cuộc việc này sẽ ngã ngũ ra sao?”—bởi Droṇācārya cứ gầm vang liên hồi, phô bày uy lực trong chiến trận; các anh hùng Pāñcāla bị diệt vong, và binh sĩ Pāṇḍava ngã xuống.

Verse 5

ततो वीक्ष्य दिश: सर्वा: सव्यसाचिदिदृक्षया । युधिष्ठिरों ददर्शाथ नैव पार्थ न माधवम्‌

Sañjaya nói: Rồi Yudhiṣṭhira đưa mắt nhìn khắp bốn phương, khát khao được thấy Savyasācin (Arjuna). Nhưng ngài chẳng thấy Pārtha (Arjuna) cũng chẳng thấy Mādhava (Kṛṣṇa).

Verse 6

सो<5पश्यन्‌ नरशार्दूलं वानरर्षभलक्षणम्‌ | गाण्डीवस्य च निर्घोषमशृण्वन्‌ व्यथितेन्द्रिय:

Sañjaya nói: Không thấy “mãnh hổ giữa loài người” ấy—Arjuna—với lá cờ mang phù hiệu của bậc vương hầu loài khỉ (Hanumān), lại chẳng nghe tiếng vang trầm hùng của cây cung Gāṇḍīva, mọi giác quan của ngài đều bấn loạn.

Verse 7

अपश्यन्‌ सात्यकिं चापि वृष्णीनां प्रवरं रथम्‌ । चिन्तयाभिपरीताज्े धर्मराजो युधिषछ्िर:,वृष्णिवंशके प्रमुख महारथी सात्यकिको भी न देखनेके कारण धर्मराज युधिष्ठिरका एक-एक अंग चिन्ताकी आगसे संतप्त हो उठा

Sañjaya nói: Không thấy Sātyaki nữa—vị chiến xa dũng tướng bậc nhất trong hàng Vṛṣṇi—Dharmarāja Yudhiṣṭhira bị một điềm lo âu dữ dội trùm phủ; toàn thân tâm như bị lửa phiền muộn thiêu đốt. Trong bầu không khí đạo lý của chiến tranh, sự vắng mặt của một đồng minh chính trực trở thành dấu hiệu hiểm nguy, khiến ngay cả vị vua vốn kiên định cũng phải chao đảo lòng bình tĩnh.

Verse 8

नाध्यगच्छत्‌ तदा शान्तिं तावपश्यन्‌ नरोत्तमौ | लोकोपक्रोशभीरुत्वाद्‌ धर्मराजो महामना:

Sañjaya nói: Khi ấy, Dharmarāja, bậc đại tâm, vì sợ tiếng kêu trách và lời chê bai của dân chúng, không sao đạt được sự an tĩnh trong lòng, trong lúc vẫn còn nhìn thấy hai bậc nam tử ưu tú ấy trước mặt.

Verse 9

महामनस्वी धर्मराज युधिष्ठटिर लोकनिन्दाके डरसे बहुत डरते थे। अतः नरश्रेष्ठ अर्जुन और सात्यकिको न देखनेसे उस समय उन्हें तनिक भी शान्ति नहीं मिली ।।

Sañjaya nói: Dharmarāja Yudhiṣṭhira, vốn rất sợ lời chê trách của thế gian, khi không thấy Arjuna—bậc nam tử ưu tú—và Sātyaki, lúc ấy không được một chút an tĩnh nào. Vị vua cánh tay hùng mạnh cứ hướng tâm tưởng về chiến xa của Śaineya (Sātyaki) và tự nhủ: “Than ôi! Chính ta, giữa chiến trường, đã sai Sātyaki—người chân thật, ban sự vô úy cho bằng hữu—đi theo đúng lối của Phālguna (Arjuna).” Vì thế, tâm trí nhà vua, trước chỉ bị một mối lo chi phối, nay bị xé làm đôi, mang nặng ưu tư cho cả Arjuna lẫn Sātyaki giữa hiểm nguy và lời trách cứ của cuộc chiến.

Verse 10

शैनेय: सात्यकि: सत्यो मित्राणामभयंकर: । तदिदं होकमेवासीद्‌ द्विधा जात॑ ममाद्य वै

Sañjaya nói: “Śaineya Sātyaki—người chân thật, ban sự vô úy cho bằng hữu—(đang ở trong tâm ta). Hôm nay chính trái tim ta quả đã bị chia làm đôi; vì mối lo từng là một, nay đã tách thành hai nỗi lo.”

Verse 11

सात्यकिश्न हि विज्ञेय: पाण्डवश्न धनंजय: । सात्यकिं प्रेषयित्वा तु पाण्डवस्य पदानुगम्‌

Sañjaya nói: Hãy biết rằng Sātyaki quả đang ở đó, và Pāṇḍava Dhanañjaya (Arjuna) cũng vậy. Sau khi đã phái Sātyaki đi, Arjuna liền theo đúng dấu chân của chàng—trung thành bám sát đồng minh giữa cơn dồn ép của chiến trận.

Verse 12

करिष्यामि प्रयत्नेन भ्रातुरनन्‍्वेषणं यदि

Sañjaya nói: “Nếu có thể, ta sẽ dốc hết nỗ lực chân thành để lên đường tìm kiếm huynh trưởng của ta.”

Verse 13

भ्रातुरन्वेषणं कृत्वा धर्मपुत्रो युधिष्ठिर:

Sañjaya nói: Sau khi bắt tay vào việc tìm kiếm người huynh đệ của mình, Yudhiṣṭhira—con của Thần Dharma—tiến bước với ý thức bổn phận nghiêm cẩn, bởi tình thân và chính pháp vẫn ràng buộc con người ngay giữa cơn bão loạn của chiến tranh.

Verse 14

लोकापवादभीरुत्वात्‌ सो*हं पार्थ वृकोदरम्‌

Sañjaya nói: “Vì sợ lời chê trách của thiên hạ, hỡi Pārtha, ta—bị ràng buộc bởi điều ấy—đã nói/đã hành xử liên quan đến Vṛkodara.”

Verse 15

यथैव च मम प्रीतिरर्जुने शत्रुसूदने,'शत्रुसूदन अर्जुनपर जैसा मेरा प्रेम है, वैसा ही रणदुर्मद वृष्णिवंशी वीर सात्यकिपर भी है। मैंने शिनिवंशका आनन्द बढ़ानेवाले सात्यकिको महान्‌ कार्यभार सौंप रखा था

Sañjaya nói: “Như tình thương của ta đặt nơi Arjuna, kẻ diệt thù, thì cũng vậy, nó đặt nơi Sātyaki—vị anh hùng dòng Vṛṣṇi, say men chiến trận. Với người làm rạng rỡ niềm vui của tộc Śini ấy, ta đã giao phó một trọng trách lớn lao và nặng nề.”

Verse 16

तथैव वृष्णिवीरे5पि सात्वते युद्धदुर्मदे । अतिभारे नियुक्तश्न मया शैनेयनन्दन:

Sañjaya nói: “Cũng vậy, ta mang chính tình thương ấy đối với Sātyaki—vị dũng sĩ dòng Vṛṣṇi thuộc nhánh Sātvata, say men nhiệt huyết chiến trường. Ta đã giao cho con của Śini, người đem niềm vui cho dòng tộc mình, một trọng trách vô cùng nặng nề.”

Verse 17

स तु मित्रोपरोधेन गौरवात्तु महाबल: । प्रविष्टो भारतीं सेनां मकर: सागरं यथा,“उन महाबली सात्यकिने मित्रके अनुरोधसे और अपने लिये गौरवकी बात समझकर समुद्रमें मगरकी भाँति कौरवीसेनामें प्रवेश किया था

Sañjaya nói: Bị lời thỉnh cầu tha thiết của một người bạn thúc giục, và coi đó là chuyện danh dự, vị dũng sĩ đại lực đã lao vào quân trận Kaurava—như makara phóng mình xuống biển cả.

Verse 18

असौ हि श्रूयते शब्द: शूराणामनिवर्तिनाम्‌ । मिथ: संयुध्यमानानां वृष्णिवीरेण धीमता

Sañjaya nói: “Chính tiếng gầm ấy vang lên—cơn náo động của những dũng sĩ không bao giờ lùi bước khỏi chiến trận—khi họ xông vào nhau, giao chiến với vị anh hùng Vṛṣṇi trí tuệ.”

Verse 19

प्राप्तकालं सुबलवन्निश्चितं बहुधा हि मे । तत्रैव पाण्डवेयस्य भीमसेनस्य धन्विन:

Sañjaya nói: “Với ta, điều ấy đã rõ—hết lần này đến lần khác—rằng thời khắc quyết định đã tới; và Bhīmasena, cung thủ hùng mạnh, con của nhà Pāṇḍava, đã kiên quyết trong chính việc này.”

Verse 20

न चाप्यसहां भीमस्य विद्यते भुवि किंचन

Sañjaya nói: “Trên cõi đất này không có gì Bhīma không thể chịu đựng. Nương vào sức mạnh đôi tay mình, chàng tiến vào chiến địa và có thể, một cách dễ dàng, đối mặt với mọi cung thủ trên đời.”

Verse 21

शक्तो होष रणे यत्तः पृथिव्यां सर्वधन्विनाम्‌ । स्वबाहुबलमास्थाय प्रतिव्यूहितुमजजसा

Chàng đủ sức—khi đã dốc lòng trong chiến trận—đối đầu với mọi cung thủ trên cõi đất này; nương vào sức mạnh đôi tay mình, chàng có thể chống trả các đội hình bày trận một cách dễ dàng.

Verse 22

यस्य बाहुबलं सर्वे समाश्रित्य महात्मन: । वनवासान्निवृत्ता: सम न च युद्धेषु निर्जिता:,“इस महामनस्वी वीरके बाहुबलका आश्रय लेकर हम सब भाई वनवाससे सकुशल लौटे हैं और युद्धोंमें कभी पराजित नहीं हुए हैं

Sañjaya nói: Nương tựa vào sức mạnh cánh tay hùng vĩ của vị anh hùng đại tâm ấy, tất cả chúng ta đã bình an trở về sau những năm lưu đày trong rừng; và trong các trận chiến, chúng ta chưa từng bị đánh bại.

Verse 23

इतो गते भीमसेने सात्वतं प्रति पाण्डवे । सनाथौ भवितारीौ हि युधि सात्वतफाल्गुनौ,'यहाँसे सात्यकिके पथपर पाण्डुपुत्र भीमसेनके जानेपर युद्धस्थलमें डटे हुए सात्यकि और अर्जुन सनाथ हो जायूँगे

Sañjaya nói: “Khi Bhīmasena, con của Pāṇḍu, rời nơi này tiến về phía Sātyaki, thì giữa chiến địa Sātyaki và Arjuna ắt sẽ trở nên ‘có chỗ nương tựa’—không còn đơn độc, mà được tăng thêm sức mạnh nhờ đồng minh.”

Verse 24

काम त्वशोचनीयौ तौ रणे सात्वतफाल्गुनौ | रक्षितौ वासुदेवेन स्वयं शस्त्रविशारदौ

Sañjaya nói: “Sātyaki và Arjuna nơi chiến địa quả không đáng để than khóc; bởi cả hai tự thân đều tinh thông binh khí, lại còn được Vāsudeva—Đức Krishna—che chở trọn vẹn.”

Verse 25

अवश्यं तु मया कार्यमात्मन: शोकनाशनम्‌ | तस्माद्‌ भीम॑ नियोक्ष्यामि सात्वतस्य पदानुगम्‌

Sañjaya nói: “Dẫu vậy, ta nhất định phải làm điều gì đó để xua tan nỗi sầu trong lòng mình. Vì thế, ta sẽ sai Bhīma đi theo dấu chân của người Sātvata (Sātyaki), tiến đúng theo con đường ấy.”

Verse 26

ततः प्रतिकृतं मन्ये विधान सात्यकिं प्रति । एवं निश्चित्य मनसा धर्मपुत्रो युधिषछ्िर:

Sañjaya nói: “Rồi ta cho rằng một đối sách thích đáng đã được bày ra để chống lại Sātyaki. Đã quyết định như thế trong lòng, Dharmaputra Yudhiṣṭhira liền định đoạt, lấy lẽ phải làm ngọn đèn giữa sức ép của chiến tranh.”

Verse 27

धर्मराजवच: श्रुत्वा सारथि्हयकोविद:

Sañjaya nói: Nghe lời của Dharmarāja (Yudhiṣṭhira), người đánh xe—bậc tinh thông việc điều khiển ngựa—đáp lại với sự sẵn sàng thực tiễn và vẻ điềm tĩnh kỷ luật, điều cần có giữa gánh nặng đạo lý của chiến tranh.

Verse 28

भीमसेनमनुप्राप्य प्राप्तकालमचिन्तयत्‌

Sañjaya nói: Khi đến bên Bhīmasena, ông lập tức suy xét, nhận ra thời khắc quyết định đã tới. Giữa cơn dồn ép của chiến trận, ông gạt bỏ do dự và nghĩ đến hành động mà tình thế đòi hỏi.

Verse 29

कश्मलं प्राविशद्‌ राजा बहु तत्र समादिशन्‌ | भीमसेनके पास पहुँचकर राजा युधिष्ठिर समयोचित कर्तव्यका चिन्तन करने लगे और वहाँ बहुत कुछ कहते हुए वे मूर्छित-से हो गये || २८ ई ।।

Sañjaya nói: Nhà vua bị cuốn vào cơn bối rối đạo lý nặng nề; tại đó ông ban ra nhiều chỉ thị rồi đi đến Bhīmasena. Vua Yudhiṣṭhira bắt đầu suy xét bổn phận hợp với thời thế; nói nhiều trong trạng thái ấy, ông như sắp ngất lịm. Vì thế, bị phủ trùm bởi hoang mang và khổ não, vị quân vương trần thế đã gọi Bhīma đến.

Verse 30

यः सदेवान्‌ सगन्धर्वान्‌ दैत्यांश्ैकरथो5जयत्‌

Sañjaya nói: “Người ấy, một mình trên một cỗ chiến xa, đã khuất phục cả chư thiên, các Gandharva và bọn Daitya.”

Verse 31

ततोअब्रवीद्‌ धर्मराजं भीमसेनस्तथागतम्‌

Sañjaya nói: Rồi Bhīmasena lên tiếng với Dharmarāja (Yudhiṣṭhira), người vừa đến đó—giữa sức ép của chiến tranh, nơi bổn phận và ý chí phải được củng cố lại bằng lời khuyên răn giữa anh em.

Verse 32

पुरातिदुःखदीर्णानां भवान्‌ गतिरभूद्धि न:

Sañjaya nói: “Đối với chúng ta—những kẻ đã lâu bị dày vò và xé nát bởi sầu khổ—ngài quả thật là nơi nương tựa và là con đường dẫn dắt của chúng ta.”

Verse 33

उत्तिष्वोत्तिष्ठ राजेन्द्र शाधि कि करवाणि ते । “पहले जब कभी हमलोग अत्यन्त दुःखसे अधीर हो उठते थे, तब आप ही हमें सहारा दिया करते थे। राजेन्द्र! उठिये, उठिये, आज्ञा दीजिये, मैं आपकी क्या सेवा करूँ? ।।

Sañjaya nói: “Hãy đứng dậy, ô bậc vương giả tối thượng—đứng dậy! Xin truyền lệnh cho ta: ta phải làm gì cho ngài? Thuở trước, hễ khi nào chúng ta bị nỗi sầu khổ dữ dội làm cho bấn loạn và chao đảo, chính ngài vẫn thường nâng đỡ và khiến chúng ta vững lòng. Nay, ô đức vua, xin đứng lên và ban chỉ dụ—ta phải phụng sự ngài thế nào?”

Verse 34

तमब्रवीदश्रुपूर्ण: कृष्णसर्प इव श्वसन्‌

Sañjaya nói: Với đôi mắt đẫm lệ, ông cất lời—thở gấp như một con rắn đen—nỗi đau và cơn giận siết chặt thành lời giữa cảnh suy đồi của đạo lý trong chiến tranh.

Verse 35

यथा शड्खस्य निर्घोष: पाउ्चजन्यस्य श्रूयते

Sañjaya nói: “Này huynh đệ! Cũng như người ta nghe tiếng vang rền của tù và Pāñcajanya, giờ đây một âm thanh như Pāñcajanya đang vọng lên. Và Vāsudeva lừng danh đã thổi tù và ấy trong cơn thịnh nộ đến nỗi tưởng chừng hôm nay em trai của ngươi, Arjuna, hẳn đã bị giết và đang nằm lại trên chiến địa.”

Verse 36

पूरितो वासुदेवेन संरब्धेन यशस्विना । नूनमद्य हतः शेते तव भ्राता धनंजय:

Được Vāsudeva lừng danh, đang bừng bừng phẫn nộ, thổi lên, tù và ấy vang dội khắp nơi. “Hẳn hôm nay huynh đệ của ngươi, Dhanañjaya (Arjuna), đã bị giết và đang nằm lại trên chiến địa.”

Verse 37

तस्मिन्‌ विनिहते नून॑ युध्यतेड्सौ जनार्दन: । यस्य सच्त्ववतो वीर्य ह्युपजीवन्ति पाण्डवा:

Sañjaya nói: “Nay khi người ấy đã bị giết, Janārdana (Kṛṣṇa) hẳn chính mình đang giao chiến. Nhờ nương vào uy lực của vị anh hùng hùng mạnh, kiên định ấy mà các Pāṇḍava còn sống và chịu đựng được; trong lúc hiểm nguy, họ tìm nơi nương tựa nơi chàng như chư thiên nương tựa Indra. Chính Arjuna dũng mãnh ấy đã lao vào trận doanh Kaurava để khuất phục vua xứ Sindhu, Jayadratha, dưới quyền mình.”

Verse 38

यं भयेष्वभिगच्छन्ति सहस्राक्षमिवामरा: । स शूर: सैन्धवप्रेप्सुरन्वयाद्‌ भारतीं चमूम्‌

Sañjaya nói: “Người mà trong lúc hiểm nguy chúng ta tìm đến, như các bậc bất tử tìm đến Sahasrākṣa (Indra), chính là Arjuna anh hùng ấy—đang mong bắt lấy vua xứ Sindhu, Jayadratha—đã thúc lên phía trước và xông vào quân Bharata (tức quân Kaurava).”

Verse 39

तस्य वै गमनं विद्यो भीम नावर्तन॑ पुनः । श्यामो युवा गुडाकेशो दर्शनीयो महारथ:

Sañjaya nói: “Hỡi Bhīma, chỉ biết bấy nhiêu thôi—chàng đã đi; không có gì chắc rằng sẽ trở lại. Arjuna có ánh sắc sẫm, là vị anh hùng trẻ tuổi, kẻ chế ngự giấc ngủ (Guḍākeśa), dung mạo khả ái, và là một đại xa chiến.”

Verse 40

व्यूढोरस्को महाबाहहुर्मत्तद्विरदविक्रम: । चकोननेत्रस्ताम्रास्यो द्विषतां भयवर्धन:

“Ngực chàng nở rộng, cánh tay lực lưỡng; uy lực như voi say cuồng. Mắt chàng lớn như mắt chim chakor, miệng và môi đỏ thắm. Chàng làm nỗi kinh hãi của kẻ thù càng thêm dâng cao.”

Verse 41

(मम प्रियहितार्थ च शक्रलोकादिहागत: । वृद्धोपसेवी धृतिमान्‌ कृतज्ञ: सत्यसड्रर: ।।

Sañjaya nói: “Vì phúc lợi của người thân yêu của ta, Arjuna đã đến đây từ cõi Indra. Chàng tận tụy phụng sự bậc trưởng thượng, kiên định dũng khí, biết ơn, và không hề lay chuyển lời thệ nguyện chân thật. Dhanañjaya ấy đã lao vào đạo quân mênh mông, vô tận của kẻ thù. Và khi Arjuna—kẻ diệt thù—bước vào trận thế ghê rợn ấy, ta đã sai dũng sĩ dòng Sātvata là Sātyaki theo sát dấu chân Phālguna. Việc Sātyaki ra đi thì ta biết, hỡi Bhīma—nhưng việc chàng trở về thì ta không hay.”

Verse 42

वर्धते हविषेवाग्निरिध्यमान: पुन: पुन: । तस्य लक्ष्म न पश्यामि तेन विन्दामि कश्मलम्‌

Sañjaya nói: “Nỗi sầu của ta cứ dâng lên mãi, như ngọn lửa bùng mạnh khi được nuôi bằng lễ vật cúng tế. Ta chẳng thấy dấu hiệu nào của người ấy; vì thế, sự mê mờ (kaśmala) và nỗi tuyệt vọng liền chiếm lấy ta.”

Verse 43

त॑ विद्धि पुरुषव्यात्रं सात्वतं च महारथम्‌ | सतं महारथं पश्चादनुयातस्तवानुजम्‌,“उन सात्वतवंशी पुरुषसिंह महारथी सात्यकिका भी पता लगाओ। वे तुम्हारे छोटे भाई महारथी अर्जुनके पीछे गये हैं

Sañjaya nói: “Hãy biết đó là Sātyaki—hổ tướng giữa loài người, thuộc dòng Sātvata, một đại chiến xa. Vị đại dũng ấy đã theo sát sau em trai ngươi, đi theo Arjuna.”

Verse 44

तमपश्यन्महाबाहुमहं विन्दामि कश्मलम्‌ | पार्थे तस्मिन्‌ हते चैव युध्यते नूनमग्रणी:

“Không thấy vị anh hùng tay mạnh ấy, ta bị nỗi hoang mang và kinh hãi chụp lấy. Và nếu Pārtha (Arjuna) quả đã bị giết, thì hẳn người thủ lĩnh (Sātyaki) đang chiến đấu ở tuyến đầu.”

Verse 45

सहायोनास्य वै कश्रित्‌ तेन विन्दामि कश्मलम्‌ | तस्मिन्‌ कृष्णो हते नून॑ं युध्यते युद्धकोविद:

Sañjaya nói: “Người ấy chẳng có đồng minh nào; vì thế ta bị nỗi khổ và sự mê mờ (kaśmala) chiếm lấy. Hẳn là, nếu Kṛṣṇa đã bị giết, thì bậc tinh thông nghệ thuật chiến trận đang chiến đấu tiếp.”

Verse 46

न हि मे शुध्यते भावस्तयोरेव परंतप । स तत्र गच्छ कौन्तेय यत्र यातो धनंजय:

Sañjaya nói: “Hỡi kẻ thiêu đốt quân thù, lòng ta vẫn chưa sáng tỏ về hai người ấy; mối nghi ngờ không hề lắng xuống. Vì vậy, hỡi con của Kuntī, hãy đến nơi Dhanañjaya (Arjuna) đã đi.”

Verse 47

सात्यकिश्न महावीर्य: कर्तव्यं यदि मनन्‍्यसे । वचन मम धर्मज्ञ भ्राता ज्येष्ठो भवामि ते

Sañjaya nói: “Sātyaki cũng là một dũng tướng đại lực. Nếu ngươi cho là nên hành động, thì hãy nghe lời ta, hỡi bậc am tường dharma: ta là anh cả của ngươi. Hãy đến nơi Arjuna và Sātyaki hùng mãnh đã đi.”

Verse 48

न ते<र्जुनस्तथा ज्ञेयो ज्ञातव्य: सात्यकिर्यथा । चिकीर्षुर्मत्प्रियं पार्थ स यात: सव्यसाचिन: । पदवीं दुर्गमां घोरामगम्यामकृतात्मभि:

Sañjaya nói: “Ngươi không cần tìm Arjuna theo cách ấy; chính Sātyaki mới là người phải được tìm ra. Hỡi Pārtha, vì muốn làm điều khiến ta vui lòng, chàng đã theo sau Arjuna ‘bậc thiện xạ song thủ’ trên con đường hiểm trở và ghê rợn—con đường mà kẻ chưa chế ngự được bản thân không thể đặt chân tới.”

Verse 49

दृष्टवा कुशलिनौ कृष्णौ सात्वतं चैव सात्यकिम्‌ । संविदं चैव कुर्यास्त्वं सिंहनादेन पाण्डव

Sañjaya nói: “Khi ngươi thấy Kṛṣṇa và dũng sĩ Vṛṣṇi Sātyaki bình an vô sự, hỡi Pāṇḍava, hãy cùng họ trao lời—và hãy loan báo điều ấy bằng tiếng gầm sư tử.”

Verse 113

सात्वतस्यापि कं युद्धे प्रेषयिष्ये पदानुगम्‌ । “इस समय सात्यकिका भी पता लगाना चाहिये और पाण्डुपुत्र अर्जुनका भी। मैंने पाण्डुपुत्र अर्जुनके पीछे तो सात्यकिको भेज दिया। अब सात्यकिके पीछे किसको युद्धभूमिमें भेजूँगा?

Sañjaya nói: “Vậy trong chiến địa, ta sẽ phái ai làm kẻ lần theo dấu, bám sát Sātvata (Sātyaki) từng bước? Bởi Sātyaki cũng phải được dò ra—cùng với Arjuna, con của Pāṇḍu. Ta đã sai Sātyaki đi theo Arjuna rồi; nay trên chiến trường, sẽ sai ai đi theo Sātyaki?”

Verse 126

युयुधानमनन्विष्य लोको मां गर्हयिष्यति । “यदि मैं युयुधानकी खोज न कराकर प्रयत्नपूर्वक केवल अपने भाई अर्जुनका ही अन्वेषण करूँगा तो संसार मेरी निन्‍्दा करेगा,'पाण्डुनन्दन! जब तुम भगवान्‌ श्रीकृष्ण, अर्जुन तथा सात्वतवंशी वीर सात्यकिको सकुशल देखना, तब उच्च स्वरसे सिंहनाद करके मुझे इसकी सूचना दे देना” ।।

Sañjaya nói: “Nếu ta không đi tìm Yuyudhāna, thiên hạ sẽ trách ta. Nếu ta cố ý dốc sức chỉ tìm người em ruột Arjuna mà không cho tìm Yuyudhāna, người đời sẽ lên án ta.” Hỡi con của Pāṇḍu, khi ngươi thấy Thượng Chủ Kṛṣṇa, Arjuna và dũng sĩ Sātvata Sātyaki bình an vô sự, hãy cất tiếng gầm sư tử thật lớn và báo tin ấy cho ta.

Verse 133

परित्यजति वार्ष्णेयं सात्यकिं सत्यविक्रमम्‌ । “सब लोग यही कहेंगे कि धर्मपुत्र युधिष्ठिर अपने भाईकी खोज करके वृष्णिवंशी वीर सत्यपराक्रमी सात्यकिकी उपेक्षा कर रहे हैं

Sañjaya nói: “(Người đời sẽ nói rằng) Dharmaputra Yudhiṣṭhira, mải đi tìm anh em mình, lại đang xem nhẹ Sātyaki—dũng sĩ dòng Vṛṣṇi, người có dũng lực đã được chứng nghiệm, không hề suy chuyển.”

Verse 146

पदवीं प्रेषयिष्यामि माधवस्य महात्मन: । “मुझे लोकनिन्दासे बड़ा भय मालूम होता है। अतः कुन्तीनन्दन भीमसेनको मैं महामनस्वी सात्यकिका पता लगानेके लिये भेजूँगा

Sañjaya nói: “Ta sẽ phái người do thám để lần theo đường đi và nơi ở của Mādhava (Kṛṣṇa), bậc đại hồn.”

Verse 193

गमनं रोचते महां यत्र यातौ महारथौ । “इस समय जो कर्तव्य प्राप्त है

Sañjaya nói: “Theo ta, tốt hơn cả là tiến thẳng đến nơi mà hai vị đại xa chiến ấy đã đi.”

Verse 266

यन्तारमब्रवीद्‌ राजा भीम॑ प्रति नयस्व माम्‌ । 'ऐसा करके ही मैं समझूँगा कि मैंने सात्यकिके प्रति समुचित कर्तव्यका पालन किया है।' मन-ही-मन ऐसा निश्चय करके धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिरने अपने सारथिसे कहा--“मुझे भीमके पास ले चलो”

Sañjaya nói: Vua (Yudhiṣṭhira) bảo người đánh xe: “Hãy đưa ta đến với Bhīma.” Tự nhủ: “Chỉ làm vậy ta mới biết mình đã trọn bổn phận thích đáng đối với Sātyaki,” vị vua giữ đạo đã ban lệnh ấy.

Verse 273

रथं हेमपरिष्कारं भीमान्तिकमुपानयत्‌ । धर्मराजकी बात सुनकर अश्वसंचालनमें कुशल सारथिने उनके सुवर्णभूषित रथको भीमसेनके निकट पहुँचा दिया

Sañjaya nói: Người đánh xe, lão luyện trong việc điều khiển ngựa, nghe lời Dharmarāja liền đưa cỗ chiến xa trang sức vàng ấy đến gần Bhīmasena.

Verse 293

अब्रवीद्‌ वचन राजन कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । राजन! इस प्रकार मोहाविष्ट हुए कुन्तीपुत्र राजा युधिष्ठिरने भीमसेनको सम्बोधित करके इस प्रकार कहा--

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, Yudhiṣṭhira, con của Kuntī, đã thốt ra những lời này. Tâu Đại vương, bị mê muội che phủ như thế, vị quân vương sinh từ Kuntī là Yudhiṣṭhira đã gọi Bhīmasena và nói theo cách này.”

Verse 303

तस्य लक्ष्म न पश्यामि भीमसेनानुजस्य ते । 'भीमसेन! जिन्होंने एकमात्र रथकी सहायतासे देवताओंसहित गन्धर्वों और दैत्योंपर भी विजय पायी थी

Sañjaya nói: “Ta chẳng thấy dấu vết nào của người em trai của ngươi, Arjuna. Hỡi Bhīmasena—người từng chỉ nhờ một cỗ chiến xa mà khuất phục cả Gandharva và Daitya, lại còn cùng với chư thiên—hôm nay ta không thể nhận ra một dấu hiệu nào của chàng.”

Verse 313

नेवाद्राक्षं न चाऔष॑ तव कश्मलमीदृशम्‌ । तब वैसी अवस्थामें पड़े हुए धर्मराज युधिष्ठिरसे भीमसेनने कहा--“राजन्‌! आपकी ऐसी घबराहट तो पहले मैंने न कभी देखी थी और न सुनी ही थी

Sañjaya nói: “Chưa bao giờ ta thấy—thậm chí chưa từng nghe—ở ngài có sự bối rối như thế.” Vì vậy, khi Dharmarāja Yudhiṣṭhira rơi vào tình trạng ấy, Bhīmasena thưa với ngài: “Tâu Đại vương, sự hoảng hốt như vậy nơi ngài, trước đây thần chưa từng thấy, cũng chưa từng nghe.”

Verse 333

आज्ञापय कुरुश्रेष्ठ मा च शोके मन: कृथा: । “मानद! इस संसारमें ऐसा कोई कार्य नहीं है

Sañjaya nói: “Xin hãy ra lệnh cho thần, hỡi bậc ưu tú nhất của dòng Kuru; xin đừng để tâm trí ngài chìm trong sầu muộn. Trên đời này không có việc gì là bất khả đối với thần, cũng không có điều gì thần sẽ không làm khi đã nhận mệnh lệnh của ngài.”

Verse 343

भीमसेनमिदं वाक्‍्यं प्रम्लानवदनो नृप: । तब राजा युधिष्ठिर म्लानमुख हो काले सर्पके समान लंबी साँसें खींचते हुए नेत्रोंमें आँसू भरकर भीमसेनसे इस प्रकार बोले--

Sañjaya nói: Bấy giờ vua Yudhiṣṭhira, mặt mày tái nhợt, đã nói những lời này với Bhīmasena. Với vẻ u sầu, ngài thở dài dài nặng nề như một con rắn đen, mắt ngấn lệ, rồi cất lời với Bhīma.