Adhyaya 114

Verse 1

ऑपन--माजल बछ। अ<-छऋा दादशाधिकशततमो< ध्याय: सात्यकिकी अर्जुनके पास जानेकी तैयारी और सम्मानपूर्वक विदा होकर उनका प्रस्थान तथा साथ आते हुए भीमको कक रक्षाके लिये लौटा ना संजय उवाच धर्मराजस्य तद्‌ वाक्‍्यं निशम्य शिनिपुड्भव: । स पार्थाद्‌ भयमाशंसन्‌ _परित्यागान्महीपते:

Sañjaya tâu: “Tâu Đại vương, nghe lời ấy của Dharmaraja (Yudhiṣṭhira), Satyaki—bậc kiệt xuất trong dòng Śini—liền sinh lo lắng. Ông sợ rằng nếu rời bỏ nhà vua, Arjuna (Pārtha) sẽ không vui; và hơn hết, ông thấy trước hiểm họa của lời chê trách nơi công chúng. Ông nghĩ: ‘Nếu người ta thấy ta đi về phía Arjuna, họ sẽ nói rằng ta đã bỏ chạy vì sợ hãi.’”

Verse 2

अपवादं हाात्मनश्न लोकात्‌ पश्यन्‌ विशेषत: । ते मां भीतमिति ब्रूयुरायान्तं फाल्गुनं प्रति

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, khi nhìn thấy—đặc biệt là—mối nguy của lời dị nghị chốn nhân gian đổ lên chính mình, ông tự nhủ: ‘Nếu người đời thấy ta đi về phía Phālguna (Arjuna), họ sẽ nói: “Hắn đến vì sợ hãi.”’ Vì thế, nỗi lo bị chê trách và bổn phận giữ gìn danh dự đã đè nặng lên lòng ông trong khoảnh khắc chiến trận này.”

Verse 3

निश्चित्य बहुधैवं स सात्यकिर्युद्धदुर्मद: । धर्मराजमिदं वाक्यमत्रवीत्‌ पुरुषर्षभ:,युद्धमें दुर्जय वीर पुरुषरत्न सात्यकिने इस प्रकार भाँति-भाँतिसे विचार करके धर्मराजसे यह बात कही--

Sañjaya thưa: “Sau khi suy xét nhiều bề và đã quyết định đường đi, Sātyaki—người hiên ngang, không nao núng giữa cơn cuồng nộ của chiến trận—liền thưa với Dharmarāja những lời này. Bậc trượng phu như hùng ngưu giữa loài người cất tiếng, cân nhắc bổn phận và hệ quả ngay giữa chiến trường.”

Verse 4

कृतां चेन्मन्यसे रक्षां स्वस्ति ते5स्तु विशाम्पते । अनुयास्यामि बीभत्सुं करिष्ये वचनं तव

Sañjaya thưa: “Nếu ngài cho rằng việc phòng hộ đã được sắp đặt chu toàn, thì xin phúc lành đến với ngài, hỡi bậc chúa của muôn dân. Ta sẽ đuổi theo Bībhatsu (Arjuna) và thi hành mệnh lệnh của ngài.”

Verse 5

न हि मे पाण्डवात्‌ वक्ित्‌ त्रिषु लोकेषु विद्यते । यो मे प्रियतरो राजन्‌ सत्यमेतद्‌ ब्रवीमि ते

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, thần nói thật: trong ba cõi không có người đàn ông nào thân thiết với thần hơn Pāṇḍava Arjuna. Đó là lời bày tỏ chân thành của thần trước bệ hạ.”

Verse 6

तस्याहं पदवीं यास्ये संदेशात्‌ तव मानद । त्वत्कृते न च मे किंचिदकर्तव्यं कथंचन

Sañjaya thưa: “Bậc đáng kính, theo mệnh lệnh và lời nhắn của ngài, ta sẽ đi đúng con đường Arjuna đã đi. Vì ngài, không có việc gì mà ta lại bỏ dở hay không thể làm.”

Verse 7

यथा हि मे गुरोरवाक्यं विशिष्टं द्विपदां वर । तथा तवापि वचन विशिष्टतरमेव मे,“नरश्रेष्ठ! मेरे गुरु अर्जुनका वचन मेरे लिये जैसा महत्त्व रखता है, आपका वचन भी वैसा ही है, बल्कि उससे भी बढ़कर है

Sañjaya nói: “Hỡi bậc ưu tú nhất trong loài người, cũng như lời của vị thầy tôn kính của ta có sức nặng đặc biệt đối với ta, thì lời của ngài cũng vậy—thậm chí, đối với ta, còn đáng trọng hơn nữa.”

Verse 8

प्रिये हि तव वर्तेते भ्रातरौ कृष्णपाण्डवौ । तयो: प्रिये स्थितं चैव विद्धि मां राजपुड़व

Sañjaya nói: “Hỡi bậc vương giả ưu tú, hai anh em—Kṛṣṇa và Pāṇḍava (Arjuna)—đang dốc sức vào điều mà ngài yêu quý. Xin ngài biết rằng ta cũng kiên định tận tâm với điều mà họ yêu quý.”

Verse 9

तवाज्ञां शिरसा गृह पाण्डवार्थमहं प्रभो । भिच््वेदं दुर्भिदं सैन्यं प्रयास्पे नरपुड़व

Sañjaya nói: “Muôn tâu chúa công, bậc ưu tú nhất trong loài người, ta xin đội mệnh lệnh của ngài trên đầu; vì lợi ích của các Pāṇḍava, ta sẽ lên đường. Phá vỡ trận thế quân đội khó xuyên thủng này, ta sẽ tìm đường đến Arjuna, bậc ưu tú nhất.”

Verse 10

द्रोणानीकं विशाम्येष क्रुद्धो झष इवार्णवम्‌ । तत्र यास्यामि यत्रासौ राजन्‌ राजा जयद्रथ:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, như cá lớn lao mình xuống biển cả, ta cũng vậy, trong cơn thịnh nộ, xông vào trận thế của Droṇa. Ta sẽ đến nơi ấy—nơi vua Jayadratha đang ở.”

Verse 11

यत्र सेनां समाश्रित्य भीतस्तिष्ठति पाण्डवात्‌ । गुप्तो रथवरश्रेष्ठैद्रॉणिकर्णकृपादिभि:

“Nơi Jayadratha, vì khiếp sợ Arjuna—con của Pāṇḍu—nương tựa vào quân đội mình mà đứng vững, lại được che chở bởi các đại chiến xa kiệt xuất như Aśvatthāmā, Karṇa, Kṛpa và những người khác—chính nơi ấy ta phải đến.”

Verse 12

इतस्त्रियोजनं मन्ये तमध्वानं विशाम्पते । यत्र तिष्ठति पार्थोडसौ जयद्रथवधोद्यत:,'प्रजापालक नरेश! इस समय जहाँ जयद्रथ-वधके लिये उद्यत हुए अर्जुन खड़े हैं, उस स्थानको मैं यहाँसे तीन योजन दूर मानता हूँ

Sañjaya nói: “Tâu chúa tể của muôn dân, thần xét rằng nơi ấy cách đây ba do-tuần—chính là chỗ Pārtha (Arjuna) đang đứng, một lòng quyết giết Jayadratha.”

Verse 13

त्रियोजनगतस्यापि तसस्‍्य यास्याम्यहं पदम्‌ । आसैन्धववधाद्‌ राजन सुदृढेनान्तरात्मना,“राजन! अर्जुनके तीन योजन दूर चले जानेपर भी मैं जयद्रथ-वधके पहले ही सुदृढ़ हृदयसे अर्जुनके स्थानपर पहुँच जाऊँगा

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, dẫu người ấy đã đi xa ba do-tuần, thần vẫn sẽ đến đúng chỗ của người ấy—trước khi Saindhava bị giết—nhờ ý chí kiên định nơi nội tâm.”

Verse 14

अनादिष्टस्तु गुरुणा को नु युध्येत मानव: । आदिष्टस्तु यथा राजन्‌ को न युध्येत मादृश:

Sañjaya nói: “Tâu bệ hạ, có người nào ra chiến trận khi chưa được thầy truyền lệnh? Nhưng một khi đã được truyền lệnh, ai—nhất là kẻ như thần—lại không chiến đấu?”

Verse 15

अभिजानामि त॑ देशं यत्र यास्याम्यहं प्रभो । हलशक्तिगदाप्रासचर्मखड््‌गर्धितोमरम्‌

Sañjaya nói: “Tâu chúa thượng, thần nhận ra miền đất mà thần sẽ đến—nơi mặt đất rải đầy và dựng tua tủa vũ khí: lưỡi như lưỡi cày, giáo, chùy, lao, khiên, kiếm và những phi lao có ngạnh.”

Verse 16

यदेतत्‌ कुञ्जरानीकं॑ साहस्रमनुपश्यसि

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, đạo tượng binh nghìn con mà bệ hạ đang thấy được gọi là đội thuộc tộc Āñjanaka. Ở đây đứng những voi chúa hùng mạnh; trên lưng chúng là nhiều chiến binh ngoại bang, giỏi ra đòn và tinh luyện trong nghệ thuật chiến trận.”

Verse 17

कुलमाञ्जनकं नाम यत्रैते वीर्यशालिन: । आस्थिता बहुभिम्लेंच्छैर्युद्धशौण्डै: प्रहारिभि:

Sañjaya tâu: “Tâu Đại vương! Đạo quân voi hàng ngàn con mà bệ hạ đang thấy đây mang danh ‘dòng Añjanaka’. Nơi ấy những chiến tượng dũng mãnh đang đứng sẵn, trên lưng chúng có rất nhiều chiến binh Mleccha—những kẻ thiện nghệ đòn đánh và tinh thông trận mạc—đang cưỡi chờ lệnh.”

Verse 18

नागा मेघनिभा राजन्‌ क्षरन्त इव तोयदा: । नैते जातु निवर्तेरन्‌ प्रेषिता हस्तिसादिभि:

Sañjaya tâu: “Tâu Đại vương, những chiến tượng này đen sẫm như mây mưa, tựa hồ đang tuôn trào như mây mang nước. Một khi đã được quản tượng và người điều khiển thúc tiến, chúng quyết chẳng bao giờ quay lui.”

Verse 19

अथ यान्‌ रथिनो राजन्‌ सहस्रमनुपश्यसि

Sañjaya tâu: “Tâu Đại vương, còn một ngàn chiến xa dũng sĩ mà bệ hạ đang nhìn thấy…”

Verse 20

एते रुक्मरथा नाम राजपुत्रा महारथा: । रथेष्वस्त्रेषु निपुणा नागेषु च विशाम्पते

Sañjaya tâu: “Tâu chúa tể muôn dân, đây là các vương tử đại chiến xa, được gọi là Rukmaratha. Họ tinh thông việc điều khiển chiến xa và sử dụng binh khí, lại cũng lão luyện trong việc vận dụng chiến tượng.”

Verse 21

“राजन! आप जिन सहस्रों रथियोंको देख रहे हैं, ये रुक्मरथ नामवाले महारथी राजकुमार हैं। प्रजानाथ! ये रथों, अस्त्रों और हाथियोंके संचालनमें भी निपुण हैं ।।

Sañjaya tâu: “Tâu Đại vương, những chiến xa dũng sĩ hàng ngàn mà bệ hạ đang thấy là các vương tử đại chiến xa, mang danh Rukmaratha. Tâu chúa tể muôn dân, họ tinh thông chiến xa, binh khí, và cả việc điều khiển chiến tượng. Họ đã thấu triệt khoa cung thuật (Dhanurveda), giỏi quyền cước, là bậc chuyên gia về chiến đấu bằng chùy, và cũng thành thạo môn vật chiến theo phép tắc (niyuddha).”

Verse 22

खड्गप्रहरणे युक्ता: सम्पाते चासिचर्मणो: । शूराश्व कृतविद्याश्च स्पर्थन्ते च परस्परम्‌

Sañjaya thưa: “Họ được rèn luyện thuần thục trong những đòn chém bằng kiếm, và tinh thông cuộc giáp chiến cận kề giữa kiếm và khiên. Dũng mãnh, lại được truyền dạy trọn vẹn các nghệ thuật binh khí, họ ganh đua nhau trong sự tranh tài của chiến trận.”

Verse 23

नित्यं हि समरे राजन्‌ विजिगीषन्ति मानवान्‌ | कर्णेन विहिता राजन्‌ दुःशासनमनुव्रता:,“नरेश्वर! ये सदा समरभूमिमें मनुष्योंको जीतनेकी इच्छा रखते हैं। महाराज! कर्णने इन्हें दःशासनका अनुगामी बना रखा है

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, trong chiến địa luôn có những kẻ bừng bừng khát vọng khuất phục người khác. Và tâu Đại vương, những chiến sĩ này—do Karṇa chỉ huy—đã bị đặt làm kẻ theo chân Duḥśāsana.”

Verse 24

एतांस्‍्तु वासुदेवो5पि रथोदारान्‌ प्रशंसति । सतत प्रियकामाश्ष्‌ कर्णस्यैते वशे स्थिता:

Sañjaya thưa: “Ngay cả Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa) cũng ca ngợi những dũng tướng xa chiến này. Tất thảy đều ở dưới quyền Karṇa, luôn chăm chăm làm điều khiến ông ta vừa lòng.”

Verse 25

तस्यैव वचनाद्‌ राजन निवृत्ता: श्वेतवाहनात्‌ । ते न क्लान्ता न च श्रान्ता दृढावरणकार्मुका:

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, chỉ theo một lời của Karṇa, họ đã quay lại, rời khỏi Śvetavāhana (Arjuna). Giáp trụ và cung của họ vô cùng kiên cố; họ chẳng hề mệt mỏi, cũng không nao núng khổ sở.”

Verse 26

मदर्थेड्धिछिता नून॑ धार्तराष्ट्रस्य शासनात्‌ । एतान्‌ प्रमथ्य संग्रामे प्रियार्थ तव कौरव

Sañjaya thưa: “Hỡi Kaurava, hẳn nhiên những người này đã bị xua đến chỗ diệt vong vì ta, theo mệnh lệnh của con trai Dhṛtarāṣṭra. Sau khi nghiền nát họ trong chiến trận, hắn mưu cầu hoàn thành điều khiến ngươi vừa lòng.”

Verse 27

यांस्त्वेतानपरान्‌ राजन्‌ नागान्‌ सप्त शतानिमान्‌

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, bảy trăm voi kia mà bệ hạ đang thấy—được trang sức và trang bị đầy đủ—chính là những con voi thuở trước vua Kirāta đã dâng tặng cho Savyasācī Arjuna, vì muốn giữ lấy mạng sống của mình. Nay những con voi được phủ yên cương lộng lẫy ấy đứng đây, làm kẻ hầu cận và là nguồn lực của bệ hạ trong cuộc chiến này.”

Verse 28

प्रेक्षसे वर्मसंछन्नानू किरातैः समधिष्ठितान्‌ । किरातराजो यानू्‌ प्रादाद्‌ द्विरदान्‌ सव्यसाचिन:

Sañjaya nói: “Bệ hạ có thể thấy những con voi ấy, phủ giáp và được quân Kirāta điều khiển đầy đủ—chính là những chiến tượng mà vua Kirāta đã ban tặng cho Savyasācin (Arjuna).”

Verse 29

आनम्ेते पुरा राज॑स्तव कर्मकरा दृढम्‌

Sañjaya nói: “Thuở trước, tâu Đại vương, những kẻ phụng sự dưới quyền bệ hạ đã một lòng vững bền.”

Verse 30

एषामेते महामात्रा: किराता युद्धदुर्मदा:

Sañjaya nói: “Đây là các đại thần của họ—những chiến binh Kirāta, say men kiêu hãnh nơi chiến địa.”

Verse 31

हस्तिशिक्षाविदश्नैव सर्वे चैवाग्नियोनय: । एते विनिर्जिता: संख्ये संग्रामे सव्यसाचिना

Sañjaya nói: “Những người này—thạo nghề huấn luyện và điều khiển voi—đều được nói là có nguồn gốc từ lửa. Nhưng giữa cuộc thư hùng nơi chiến trận, họ đã bị Savyasācī Arjuna khuất phục.”

Verse 32

मदर्थमद्य संयत्ता दुर्योधनवशानुगा: । एतान्‌ हत्वा शरै राजन्‌ किरातान्‌ युद्धदुर्मदान्‌

Sañjaya nói: “Vì ta, hôm nay họ đã cầm vũ khí, hành động dưới sự khống chế của Duryodhana. Tâu Đại vương, khi bệ hạ dùng tên của mình giết những chiến binh Kirāta ấy—những kẻ kiêu ngạo vì chiến trận—…”

Verse 33

ये त्वेते सुमहानागा अञ्जनस्य कुलोद्धवा:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, những voi hùng mạnh mà bệ hạ đang thấy kia sinh ra từ dòng dõi của đại tượng Añjana. Bản tính chúng cực kỳ dữ tợn, được huấn luyện tinh tường cho chiến trận, và dòng nhựa động dục chảy từ thái dương và miệng. Tất cả đều khoác giáp vàng. Chúng từng chiến thắng mục tiêu trong những trận trước, và nơi chiến địa phô bày dũng lực như Airāvata. Trên lưng những voi ấy là bọn cướp bóc, thảo khấu tính khí hung hãn từ dãy núi phương bắc (vùng Hi Mã Lạp Sơn) kéo đến.”

Verse 34

कर्कशाश्च विनीताश्च प्रभिन्नकरटामुखा: । जाम्बूनदमयै: सर्वे वर्मभि: सुविभूषिता:

Sañjaya nói: “Những voi này vừa dữ tợn theo bản tính, vừa được thuần luyện cho chiến trận. Thái dương và miệng chúng tuôn nhựa động dục, và mỗi con đều rực rỡ trong giáp bằng vàng ròng.”

Verse 35

लब्धलक्ष्या रणे राजन्नैरावणसमा युधि । उत्तरात्‌ पर्वतादेते ती4&णैर्दस्युभिरास्थिता:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, những voi này đã được thử thách trong chiến trận, không hề trượt mục tiêu; khi giao chiến, chúng phô bày uy lực ngang với Airāvata. Chúng đến từ núi phương bắc, và trên lưng là bọn thảo khấu, kẻ cướp dữ tợn cưỡi ngự.”

Verse 36

कर्कशै: प्रवरै्योधै: कार्ष्णायसतनुच्छदै: । सन्ति गोयोनयश्नात्र सन्ति वानरयोनय:

Sañjaya nói: “Ở đây có những chiến binh dữ dằn mà xuất chúng, khoác giáp sắt đen; và ở đây cũng có kẻ mang dòng giống bò, và ở đây cũng có kẻ mang dòng giống khỉ.”

Verse 37

अनीकं समवेतानां धूम्रवर्णमुदीर्यते

Sañjaya nói: Từ những hàng ngũ chiến binh tụ hội dày đặc, một đám mây màu khói bốc lên—điềm gở báo cơn cuồng nộ của chiến trận đang dồn lại, và bóng tối của đạo lý mà chiến tranh tất yếu khuấy động.

Verse 38

एतद्‌ दुर्योधनो लब्ध्वा समग्र राजमण्डलम्‌

Sañjaya nói: Đã giành được trọn vẹn vòng tròn các vua chúa, Duryodhana—bị Thời (Kāla) thúc đẩy—nay tự cho mình đã thành công và mãn nguyện. Trong sự tự tin ấy, hắn khinh miệt các Pāṇḍava, xem sức mạnh liên minh tụ hội như bằng chứng cho công trạng của chính mình, trong khi gánh nặng đạo lý từ những lựa chọn của hắn vẫn đang chín dần thành hệ quả không thể tránh.

Verse 39

कृपं च सौमदत्तिं च द्रोणं च रथिनां वरम्‌ | सिन्धुराजं तथा कर्णमवमन्यत पाण्डवान्‌

Sañjaya nói: Hắn khinh miệt các Pāṇḍava—vì bên mình có Kṛpa, Saumadatti (Bhūriśravas), Droṇa bậc nhất trong hàng chiến xa, vua xứ Sindhu, và cả Karṇa. Câu kệ nhấn mạnh: kiêu hãnh vì đồng minh hùng mạnh có thể hóa thành mù lòa đạo lý, nuôi lớn ngã mạn, đẩy chiến tranh đến tàn khốc.

Verse 40

ते तु सर्वेड्द्य सम्प्राप्ता मम नाराचगोचरम्‌

Sañjaya nói: “Nhưng hôm nay, tất cả bọn họ đã lọt vào tầm những mũi tên sắc của ta.”

Verse 41

तेन सम्भाविता नित्यं परवीर्योपजीविना

Sañjaya nói: Họ luôn được hắn tôn trọng và nuôi dưỡng—một kẻ sống nhờ vào sức mạnh của người khác—và cứ thế tiếp tục trong mối lệ thuộc ấy. Câu kệ phơi bày một sự nương tựa đầy hệ lụy đạo đức: danh vọng và sinh kế không do công đức của mình, mà do bám víu vào uy lực kẻ khác—một khuôn mẫu mà chiến tranh thường vạch trần và trừng phạt.

Verse 42

ये त्वेते रथिनो राजन्‌ दृश्यन्ते काड्चनध्वजा:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, những dũng sĩ chiến xa kia đang hiện ra trước mắt, phất những lá cờ vàng rực…”

Verse 43

शूराश्व कृतविद्याश्व धनुर्वेदे च निछ्ठिता:

Sañjaya nói: “Họ là những bậc dũng mãnh, tinh thông võ nghệ, và vững vàng trong Dhanurveda—khoa học cung tiễn.”

Verse 44

अक्षौहिण्यश्व संरब्धा धार्तराष्ट्स्य भारत

Sañjaya nói: “Hỡi Bhārata, hỡi niềm hân hoan của dòng Bharata! Nhiều đạo akṣauhiṇī của quân Dhṛtarāṣṭra—ngựa chiến dày đặc, đội ngũ chỉnh tề—đang đứng sẵn vì ta, được các dũng sĩ Kaurava che chở và nung nấu bởi cơn thịnh nộ của Duryodhana. Tâu Đại vương, tất thảy bọn họ, cảnh giác và chuẩn bị đầy đủ, đều nhằm đổ ập xuống một mình ta.”

Verse 45

यत्ता मदर्थे तिष्ठन्ति कुरुवीराभिरक्षिता: । अप्रमत्ता महाराज मामेव प्रत्युपस्थिता:

“Họ đứng sẵn vì ta, được các dũng sĩ Kuru che chở; tâu Đại vương, họ không hề lơ là, và đã đến đối diện chỉ riêng ta.”

Verse 46

तानहं प्रमथिष्यामि तृणानीव हुताशन: । तस्मात्‌ सर्वानुपासंगान्‌ सर्वोपकरणानि च

Sañjaya nói: “Ta sẽ nghiền nát chúng như cỏ khô trước ngọn lửa bừng bừng. Vậy nên, hãy gom mọi ràng buộc và mọi khí cụ (cho hành động) mà chuẩn bị sẵn.”

Verse 47

अस्मिंस्तु किल सम्मर्दे ग्राह्में विविधमायुधम्‌

Sañjaya nói: Ngay trong cơn xô dồn của chiến trận ấy, người ta kể rằng có một đám đông dày đặc như cả một ngôi làng—vũ khí muôn loại bị giành lấy rồi vung dùng—một hình ảnh của chiến tranh trong cơn hỗn mang đặc quánh, nơi sự phân định bị bức bách và sức nặng đạo lý của bạo lực hiện ra trần trụi.

Verse 48

काम्बोजै्हि समेष्यामि तीक्ष्णराशीविषोपमै:

Sañjaya nói: “Ta sẽ tiến lên cùng người Kāmboja—những kẻ như một khối độc nhọn hoắt—chết chóc ngay trong đòn xung kích.”

Verse 49

नानाशस्त्रसमावायैर्विविधायुधयोधिभि: । “आज मैं विषधर सर्पके समान क्रूर स्वभाववाले उन काम्बोज-सैनिकोंके साथ युद्ध करूँगा, जो नाना प्रकारके शस्त्रसमुदायोंसे सम्पन्न और भाँति- भाँतिके आयुधोंद्वारा युद्ध करनेमें कुशल हैं ।।

Sañjaya nói: “Ta sẽ giao chiến với những Kirāta ấy—các chiến binh mang đủ thứ binh khí và tinh thông nhiều lối đánh—những đòn của họ như chất độc.”

Verse 50

शकैश्नापि समेष्यामि शक्रतुल्यपराक्रमै:

Sañjaya nói: “Dẫu với người Śaka ta cũng sẽ giao chiến—những kẻ có dũng lực ngang Indra.”

Verse 51

तथान्यैरविविधैर्योचै: कालकल्पैर्दुरासदै:

Sañjaya nói: “Cũng vậy, bằng những phương kế khác nhau, muôn bề—nhờ những chiến mã phi nhanh và những thế trận đã được thời gian thử thách, khó bề công phá—các chiến binh dồn ép cuộc giao tranh theo cách khiến quân thù khó lòng chống đỡ.”

Verse 52

समेष्यामि रणे राजन्‌ बहुभिरययुद्धदुर्मदै: । 'राजन्‌! इनके सिवा और भी जो नाना प्रकारके बहुसंख्यक युद्धदुर्मद

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, trên chiến địa ta sẽ đối mặt với nhiều dũng sĩ, những kẻ say cuồng vì kiêu mạn của chiến trận.”

Verse 53

संजय उवाच तस्य सर्वानुपासंगान्‌ सर्वोपकरणानि च

Sañjaya nói: “Cùng mọi vật tùy tùng của người ấy, và toàn bộ khí giới, trang bị nữa.”

Verse 54

ततस्तानू सर्वतो युक्तान्‌ सदश्वां श्वतुरो जना:

Sañjaya nói: Rồi những người ấy, với ngựa đã được thắng yên chu đáo và binh lực đã sẵn sàng khắp bốn phía, liền vào thế chuẩn bị.

Verse 55

रसवत्‌ पाययामासु: पान॑ मदसमीरणम्‌ | तदनन्तर सब प्रकारसे सुशिक्षित उन चारों उत्तम घोड़ोंको सेवकोंने मदमत्त बना देनेवाला रसीला पेय पदार्थ पिलाया || ५४ $ ।।

Sañjaya nói: Rồi các gia nhân cho bốn tuấn mã, đã được huấn luyện thuần thục, uống một thứ đồ ngọt mà mạnh, khơi dậy men say. Uống xong, những con ngựa ấy được làm cho sảng khoái: tắm rửa, cho ăn, trang sức đầy đủ, và chuẩn bị sẵn sàng.

Verse 56

विनीतशल्यांस्तुरगां श्षतुरो हेममालिन: । तान्‌ युक्तान्‌ रुक्मवर्णाभान्‌ विनीतान्‌ शीघ्रगामिन:

Sañjaya nói: Bốn con ngựa, với dây cương và yên thắng đã được chỉnh cho vừa vặn, mang vòng hoa vàng, ánh lên sắc vàng rực—thuần phục và chạy nhanh—được thắng vào xe và chuẩn bị sẵn sàng.

Verse 57

संहृष्टमनसो व्यग्रान्‌ विधिवत्कल्पितान्‌ रथे । महाध्वजेन सिंहेन हेमकेसरमालिना

Sañjaya nói: “Tâm trí họ hân hoan, nhưng vẫn chăm chú và cảnh giác; họ được sắp đặt đúng nghi lễ trên chiến xa—chiến xa mang đại kỳ có hình sư tử, lại trang sức bằng vòng tua như bờm sư tử bằng vàng.”

Verse 58

संवृते केतकैहेंमैर्मणिविद्रुमचित्रितै: । पाण्डुरा भ्रप्रकाशाभि: पताकाभिरलंकृते

Sañjaya nói: “Chiến xa được phủ kín bằng đồ trang sức ketaka bằng vàng, khảm ngọc và san hô, lại điểm tô bằng những lá cờ sáng lấp lánh như mây trắng nhạt—một dáng vẻ vương giả giữa bổn phận nghiệt ngã của chiến trận.”

Verse 59

हेमदण्डोच्छ्ितच्छत्रे बहुशस्त्रपरिच्छदे । योजयामास विधिवद्धेमभाण्डविभूषितान्‌

Sañjaya nói: “Với lọng che giương cao trên cán vàng, cùng vô số vũ khí và trang bị, ông đã theo đúng nghi thức mà thắng yên và sắp đặt, lại điểm tô bằng đồ trang sức bằng vàng—một dáng vẻ vương giả giữa trật tự nghiêm ngặt của chiến tranh.”

Verse 60

जब वे पी चुके तो उन्हें टहलाया और नहलाया गया। उसके बाद दाना और चारा खिलाया गया। फिर उन्हें सब प्रकारसे सुसज्जित किया गया। उनके अंगोंमें गड़े हुए बाण पहले ही निकाल दिये गये थे। वे चारों घोड़े सोनेकी मालाओंसे विभूषित थे। उन योग्य अश्वोंकी कान्ति सुवर्णके समान थी। वे सुशिक्षित और शीघ्रगामी थे। उनके मनमें हर्ष और उत्साह था। तनिक भी व्यग्रता नहीं थी। उन्हें विधिपूर्वक सजाया गया था। स्वर्णमय अलंकारोंसे अलंकृत उन अभश्वोंको सारथिने विधिपूर्वक रथमें जोता। वह रथ सुवर्णमय केशरोंसे सुशोभित सिंहके चिह्लवाले विशाल ध्वजसे सम्पन्न था। मणियों और मूँगोंसे चित्रित सोनेकी शलाकाओंसे शोभायमान एवं श्वेत पताकाओंसे अलंकृत था। उस रथके ऊपर स्वर्णमय दण्डसे विभूषित छत्र तना हुआ था तथा रथके भीतर नाना प्रकारके शस्त्र तथा अन्य आवश्यक सामान रखे गये थे ।। ५५-- ५९ || दारुकस्यानुजो भ्राता सूतस्तस्य प्रिय: सखा । न्यवेदयद्‌ रथं युक्त वासवस्येव मातलि:

Sañjaya nói: “Em trai của Dāruka—vừa là người đánh xe của Sātyaki, vừa là bạn thân thiết của chàng—đến bẩm rằng chiến xa đã được thắng yên đúng nghi thức và sẵn sàng, như Mātali, người vừa là xa phu vừa là tri kỷ của Vāsava (Indra), vẫn làm.”

Verse 61

ततः स्नात: शुचिर्भूत्वा कृतकौतुकमज़ल: । स्‍्नातकानां सहस्रस्य स्वर्णनिष्कानथो ददौ

Sañjaya nói: “Rồi chàng tắm gội, trở nên thanh tịnh, hoàn tất các nghi lễ cát tường theo lệ khi lên đường; sau đó, chàng ban tặng những đồng niṣka bằng vàng cho một nghìn snātaka—những brahmacārin vừa mãn học.”

Verse 62

आशीवदि: परिष्वक्तः सात्यकि: श्रीमतां वर: । ततः स मधुपर्कार्ह: पीत्वा कैलातकं मधु

Sañjaya nói: Được các bà-la-môn ôm chúc phúc, Sātyaki—bậc nhất trong hàng người rạng danh—rồi, vì xứng đáng thụ lễ madhuparka (hỗn hợp mật nghi lễ), đã uống thứ mật mang tên Kailātaka. Nghi thức ấy là dấu ấn cát tường và sự chuẩn nhận về mặt đạo lý–xã hội: trước khi bước vào chiến trận hiểm nguy, chiến sĩ nhận lời gia hộ và sự thánh hiến của giới bà-la-môn, khiến dũng lực cá nhân hòa hợp với dharma và trật tự cộng đồng.

Verse 63

लोहिताक्षो बभौ तत्र मदविद्वललोचन: । आलकभ्य वीरकांस्यं च हर्षण महतान्वित:

Sañjaya nói: Ở đó, mắt chàng đỏ lên, ánh nhìn chao đảo vì men say. Tràn đầy hân hoan lớn lao, chàng cầm (chạm/nhấc) chiếc bình đồng của bậc anh hùng; và ngay khoảnh khắc ấy, khí phách và niềm tin của chiến sĩ bừng dậy—một sự dấy lên cát tường, được nghi lễ và lời chúc phúc chuẩn nhận trước khi vào trận.

Verse 64

द्विगुणीकृततेजा हि प्रज्वलन्निव पावक: । उत्सड्गे धनुरादाय सशरं रथिनां वर:

Sañjaya nói: Sātyaki, bậc nhất trong hàng chiến xa, tựa như ngọn lửa bừng cháy—hào quang của chàng tăng gấp đôi. Chàng nâng cung kèm tên, đặt trên đùi mà ngồi sẵn sàng, thân thế tỏa ra khí lực chiến trận càng thêm mãnh liệt. Cảnh ấy nhấn mạnh rằng vinh dự nghi lễ và lời chúc phúc của cộng đồng được hiểu là làm tăng ý chí và sức mạnh của chiến sĩ trước khi vào trận, nối dũng lực cá nhân với bổn phận đã được chuẩn nhận.

Verse 65

कृतस्वस्त्ययनो विप्रै: कवची समलंकृतः । लाजैर्गन्धैस्तथा माल्यै: कन्याभिक्षाभिनन्दित:

Sañjaya nói: Sau khi các bà-la-môn hoàn tất những nghi lễ cát tường và lời tụng svasti (svastivācana) cầu an cho chàng, Sātyaki—mặc giáp và trang sức đầy đủ—được tôn vinh, nghênh đón bằng lúa rang, hương liệu và vòng hoa; lại được các thiếu nữ chưa chồng dâng lễ vật nghi thức mà chúc mừng. Cảnh ấy nhấn mạnh lý tưởng đạo đức: ngay trước thềm chiến trận, chiến sĩ cũng phải khởi sự bằng nghi lễ thanh tẩy, nhận phúc lành và đón vinh dự trong kỷ luật của dharma, chứ không lao vào bạo lực khi tâm và hạnh chưa được chuẩn bị.

Verse 66

युधिष्ठटिरस्थ चरणावभिवाद्य कृताञ्जलि: । तेन मूर्थन्युपाप्रात आरुरोह महारथम्‌

Sañjaya nói: Rồi, chắp tay cung kính, chàng cúi lạy dưới chân Yudhiṣṭhira. Yudhiṣṭhira lại âu yếm ngửi đỉnh đầu chàng như một lời ban phúc; sau đó chàng lên chiếc chiến xa lớn. Cảnh ấy cho thấy dharma vẫn bền bỉ—khiêm cung, kính trọng quyền bính chính đáng và tình nghĩa tương giao—ngay giữa những đòi hỏi khắc nghiệt của chiến tranh.

Verse 67

ततस्ते वाजिनो हृष्टा: सुपुष्टा: वातरंहस: । अजय्या जैत्रमूहुस्तं विकुर्वाणा: सम सैन्धवा:,तदनन्तर वे हृष्ट-पुष्ट वायुके समान वेगशाली एवं अजेय सिंधुदेशीय घोड़े मदमत्त हो उस विजयशील रथको लेकर चल दिये

Sañjaya nói: Rồi những tuấn mã sinh từ xứ Sindhu—hân hoan, no đủ, nhanh như gió—kiêu hãnh kéo chiếc chiến xa chiến thắng ấy lao về phía trước, như thể không thể bị khuất phục khi chúng dồn dập xông lên. Cảnh ấy cho thấy: thành công nơi chiến trận không chỉ do ý chí con người, mà còn nhờ sức mạnh được rèn luyện kỷ luật và những phương tiện chiến đấu được huấn luyện tinh thuần.

Verse 68

तथैव भीमसेनो<पि धर्मराजेन पूजित: । प्रायात्‌ सात्यकिना सार्थमभिवाद्य युधिष्टिरम्‌,इसी प्रकार धर्मराजसे सम्मानित भीमसेन भी युधिष्ठिरको प्रणाम करके सात्यकिके साथ चले

Cũng vậy, Bhīmasena, được Dharmarāja tôn vinh, đã cúi chào Yudhiṣṭhira rồi cùng Sātyaki lên đường. Cảnh ấy nêu rõ kỷ cương giữa chiến tranh: dẫu là bậc dũng mãnh, vẫn hành xử trong khuôn phép của kính trọng, trật tự và dharma.

Verse 69

तौ दृष्टवा प्रविविक्षन्ती तव सेनामरिंदमौ । संयत्तास्तावका: सर्वे तस्थुद्रोणपुरोगमा:

Sañjaya nói: Thấy hai vị anh hùng khuất phục kẻ thù ấy quyết ý xông thẳng vào quân ngài, toàn bộ binh sĩ của ngài liền đứng nghiêm, sẵn sàng giao chiến, với Droṇa dẫn đầu. Khoảnh khắc ấy cho thấy: trong chiến tranh, lòng dũng cảm và quyết tâm của một phía lập tức đòi hỏi phía kia phải cảnh giác và chuẩn bị kỷ luật.

Verse 70

संनद्धमनुगच्छन्तं दृष्टवा भीमं स सात्यकि: । अभिनन्द्राब्रवीद्‌ वीरस्तदा हर्षकरं वच:

Sañjaya nói: Khi ấy, thấy Bhīma theo sau, giáp trụ và binh khí đầy đủ, dũng sĩ Sātyaki liền tán thưởng chào đón và nói những lời làm phấn chấn lòng người—lời khích lệ để củng cố quyết tâm giữa sức ép của chiến trận và bổn phận.

Verse 71

त्वं भीम रक्ष राजानमेतत्‌ कार्यतमं हि ते । अहं भित्त्वा प्रवेक्ष्यामि कालपक्वमिदं बलम्‌

Sañjaya nói: “Hỡi Bhīma, hãy bảo vệ đức vua; đó thật là bổn phận trọng yếu nhất của ngươi. Còn ta, ta sẽ phá vỡ và xông vào giữa đạo quân này—một đạo quân đã được Thời Gian làm cho chín muồi để diệt vong.”

Verse 72

आयत्यां च तदात्वे च श्रेयो राज्ञोडभिरक्षणम्‌ | जानीषे मम वीर्य त्वं तव चाहमरिंदम

Sañjaya nói: “Vì tương lai lẫn ngay trong khoảnh khắc hiện tại, điều tốt nhất là nhà vua được chính ngươi bảo hộ. Ngươi biết dũng lực của ta, và ta cũng biết dũng lực của ngươi, hỡi kẻ khuất phục quân thù.”

Verse 73

तथोक्त: सात्यकिं प्राह व्रज त्वं कार्यसिद्धये

Sañjaya nói: Được nói như vậy, ông liền bảo Sātyaki: “Hãy đi—để công việc được thành tựu.”

Verse 74

अहं राज्ञ: करिष्यामि रक्षां पुरुषसत्तम | सात्यकिके ऐसा कहनेपर भीमसेनने उनसे कहा--'अच्छा भैया! तुम कार्यसिद्धिके लिये आगे बढ़ो। पुरुषप्रवर! मैं राजाकी रक्षा करूँगा” || ७३ $ ।।

Sañjaya nói: “Hỡi bậc tối thượng trong loài người, ta sẽ bảo vệ nhà vua.” Dẫu Sātyaki đã nói như thế, Bhīmasena vẫn đáp lại: “Được lắm, anh! Hãy tiến lên phía trước để công việc được thành tựu. Hỡi bậc ưu tú, ta sẽ canh giữ nhà vua.” Được nói như vậy, Mādhava (Kṛṣṇa) liền đáp lời Bhīmasena.

Verse 75

यन्मे गुणानुरक्तश्न त्वमद्य वशमास्थित:

Sañjaya nói: “Bhīmasena! Vì ngươi yêu mến các đức hạnh của ta mà hôm nay đã thuận theo ý ta—và vì những điềm lành đang hiện ra lúc này cũng báo như thế—nên dường như chắc chắn rằng, sau khi kẻ tội lỗi Jayadratha bị đại hồn Arjuna sát hại, ta sẽ trở về và ôm lấy vua Yudhiṣṭhira, người kiên định trong dharma.”

Verse 76

निमित्तानि च धन्यानि यथा भीम वदन्ति माम्‌ । निहते सैन्धवे पापे पाण्डवेन महात्मना

Sañjaya nói: “Đúng như Bhīma nói với ta, các điềm báo đều cát tường. Bởi kẻ tội lỗi Saindhava ấy đã bị vị Pāṇḍava đại hồn sát hại.”

Verse 77

एतावदुक्त्वा भीम॑ तु विसृज्य च महायशा:

Sañjaya nói: Nói chỉ bấy nhiêu, bậc danh tiếng lẫy lừng ấy liền thả Bhīma ra và để chàng đi—khép lại cuộc đối đáp bằng sự tự chế giữa cơn bạo liệt của chiến trường.

Verse 78

त॑ं दृष्टवा प्रविविक्षन्तं सैन्यं तव जनाधिप,भूय एवाभवन्मूढं सुभृशं चाप्यकम्पत । नरेश्वर! सात्यकिको अपने भीतर प्रवेश करनेके लिये उत्सुक देख आपकी सेनापर पुनः: मोह छा गया और वह बारंबार काँपने लगी

Sañjaya nói: Ôi chúa tể loài người, thấy Sātyaki nóng lòng phá vỡ hàng ngũ mà xông vào, quân đội của ngài lại một lần nữa rơi vào mê loạn, và bắt đầu run rẩy dữ dội.

Verse 79

।। ततः प्रयात: सहसा तव सैन्यं स सात्यकि:

Sañjaya nói: Rồi Sātyaki không chậm trễ, lập tức tiến lên thật nhanh nhằm thẳng vào quân đội của ngài.

Verse 111

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें युधिष्ठिर और सात्यकिका संवादविषयक एक सौ ग्यारहवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva—trong phần nói về việc giết Jayadratha—chương thứ một trăm mười một, bàn về cuộc đối thoại giữa Yudhiṣṭhira và Sātyaki, được kết thúc.

Verse 112

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि सात्यकिक््रवेशे दादशाधिकशततमो<ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva—trong tiểu mục về việc giết Jayadratha—chương thứ một trăm mười hai, nói về việc Sātyaki xông vào, được kết thúc.

Verse 153

इष्वस्त्रवरसम्बाधं क्षोभयिष्ये बलार्णवम्‌ | 'प्रभो! मुझे जहाँ जाना है

Sañjaya nói: “Ta sẽ khuấy đảo và làm dậy sóng đại dương sức mạnh ấy—đạo quân địch—dày đặc những mũi tên và binh khí thượng hạng.”

Verse 183

अन्यत्र हि वधादेषां नास्ति राजन्‌ पराजय: । 'राजन्‌! ये हाथी मेघोंकी घटाके समान दिखायी देते हैं और पानी बरसानेवाले बादलोंके समान मदकी वर्षा करते हैं। हाथीसवारोंके हाँकनेपर ये कभी युद्धसे पीछे नहीं हटते हैं। महाराज! वधके अतिरिक्त और किसी उपायसे इनकी पराजय नहीं हो सकती

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, không có cách nào đánh bại họ ngoài việc giết họ. Giữa vòng vây chiến trận, sức mạnh và ý chí của họ không khuất phục trước sự hăm dọa hay bị đẩy lùi; chỉ có sự tiêu diệt mới đem lại thất bại cho họ.”

Verse 266

प्रयास्यामि तत: पश्चात्‌ पदवीं सव्यसाचिन: । 'दुर्योधनके आदेशसे ये निश्चय ही मुझसे युद्ध करनेके लिये खड़े हैं। कुरुनन्दन! मैं आपका प्रिय करनेके लिये इन सबको संग्राममें मथकर सव्यसाची अर्जुनके मार्गपर जाऊँगा

Sañjaya nói: “Rồi sau đó ta sẽ tiến theo đúng con đường của Savyasācin (Arjuna). Những kẻ theo lệnh Duryodhana mà đứng quyết chiến với ta—ta sẽ khuấy nghiền họ trong chiến trận để làm vừa ý ngài, hỡi dòng dõi Kuru, rồi sẽ lần theo dấu Arjuna.”

Verse 283

स्वलंकृतांस्तदा प्रेष्पानिच्छन्‌ जीवितमात्मन: । “महाराज! जिन दूसरे इन सात सौ हाथियोंको आप देख रहे हैं

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, bảy trăm voi mà ngài đang thấy—mặc giáp và có chiến binh Kirāta cưỡi trên lưng—chính là những con voi mà xưa kia, trong cuộc chinh phục bốn phương, vua Kirāta đã dâng tặng Savyasācin Arjuna để cầu giữ mạng mình. Những con voi được trang sức ấy, thuở đó, từng ở trong sự phục dịch của ngài.”

Verse 296

त्वामेवाद्य युयुत्सन्ते पश्य कालस्य पर्ययम्‌ । “महाराज! यह कालचक्रका परिवर्तन तो देखिये--जो पूर्वकालमें दृढ़तापूर्वक आपकी सेवा करनेवाले थे, वे आज आपफसे ही युद्ध करना चाहते हैं

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, chính ngài là người duy nhất mà họ nay muốn giao chiến. Hãy nhìn sự xoay vần của Thời gian: những kẻ thuở trước phụng sự ngài với lòng trung kiên, hôm nay lại quay mũi giáo đối diện ngài nơi chiến địa.”

Verse 366

अनेकयोनयश्चान्ये तथा मानुषयोनय: । 'वे कर्कश स्वभाववाले तथा श्रेष्ठ योद्धा हैं। उन्होंने काले लोहेके बने हुए कवच धारण कर रखे हैं। उनमेंसे बहुत-से दस्यु गायोंके पेटसे उत्पन्न हुए हैं। कितने ही बंदरियोंकी संतानें हैं। कुछ ऐसे भी हैं

Sañjaya tiếp tục miêu tả những chiến binh kỳ dị và đáng sợ trong đạo quân ấy: có kẻ sinh ra từ những nguồn gốc pha tạp, như từ nhiều loại “bào thai” khác nhau; lại có kẻ thuộc dòng sinh nở của loài người. Họ tính tình thô bạo mà vẫn là những dũng sĩ thượng hạng, khoác giáp sắt đen. Trong số đó có nhiều tên dã tặc được truyền rằng sinh từ bụng bò; có kẻ là con cháu loài khỉ; lại có kẻ mang sự pha trộn của nhiều giống loại, và cũng không ít người là hậu duệ loài người.

Verse 373

म्लेच्छानां पापकर्तुणां हिमदुर्गनिवासिनाम्‌ । “यहाँ एकत्र हुए हिमदुर्गनिवासी पापाचारी म्लेच्छोंकी यह सेना धूएँके समान काली प्रतीत होती है

Sañjaya nói: “Đạo quân Mleccha—những kẻ làm điều tội lỗi, cư ngụ trong các sơn thành băng tuyết—đã tụ hội nơi đây và hiện ra đen kịt như một khối khói.”

Verse 396

कृतार्थमथ चात्मानं मन्‍्यते कालचोदित: । “कालसे प्रेरित हुआ दुर्योधन इन समस्त राजाओंके समुदायको तथा रथियोंमें श्रेष्ठ द्रोणाचार्य

Sañjaya nói: “Bị Thời (định mệnh) xô đẩy, Duryodhana tự cho mình đã thành công. Khi đã có được sự hậu thuẫn của toàn thể đoàn vua chúa này và những bậc nhất trong hàng chiến xa—Droṇācārya, Kṛpācārya, Bhūriśravā, Jayadratha và Karṇa—hắn liền sỉ nhục các Pāṇḍava, tưởng rằng đại sự của mình đã viên mãn.”

Verse 403

न विमोक्ष्यन्ति कौन्तेय यद्यपि स्युर्मनोजवा: । “कुन्तीनन्दन! वे सब लोग आज मेरे नाराचोंके लक्ष्य बने हुए हैं। वे मनके समान वेगशाली हों तो भी मेरे हाथोंसे छूट नहीं सकेंगे

Sañjaya nói: “Hỡi con của Kuntī, chúng sẽ không thoát—dẫu nhanh như ý nghĩ. Hôm nay chúng đã thành mục tiêu của những mũi tên sắc của ta; không một ai sẽ lọt khỏi tay ta.”

Verse 413

विनाशमुपयास्यन्ति मच्छरौघनिपीडिता: । 'दूसरोंके बलपर जीनेवाले दुर्योधनने इन सब लोगोंका सदा आदसरपूर्वक भरण-पोषण किया है; परंतु ये मेरे बाणसमूहोंसे पीड़ित होकर आज विनष्ट हो जायँगे

Sañjaya nói: “Bị sức ép của những loạt tên ta nghiền nát, chúng sẽ đi đến diệt vong. Duryodhana—kẻ sống nhờ sức mạnh của người khác—đã lâu nuôi dưỡng bọn này bằng sự kính trọng bề ngoài và sự chu cấp; nhưng hôm nay, bị những trận mưa tên của ta hành hạ, chúng sẽ bị tiêu diệt.”

Verse 423

एते दुर्वारणा नाम काम्बोजा यदि ते श्रुता: । “राजन! ये जो सोनेकी ध्वजावाले रथी दिखायी देते हैं, ये दुर्वारण नामवाले काम्बोज सैनिक हैं। आपने इनका नाम सुना होगा

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, đây là những dũng sĩ Kāmboja mang danh Durvāraṇa—những kẻ khó bề kiềm chế hay khuất phục—ắt hẳn bệ hạ đã từng nghe danh họ.”

Verse 433

संहताश्न भशं होते अन्योन्यस्य हितैषिण: । 'ये शूर, विद्वान्‌ तथा धरनुर्वेदमें परिनिष्ठित हैं। इनमें परस्पर बड़ा संगठन है। ये एक-दूसरेका हित चाहनेवाले हैं

Sañjaya nói: “Họ gắn bó khăng khít, khí thế hân hoan tột bậc, ai nấy đều mưu cầu điều lành cho nhau. Họ là những anh hùng, bậc học giả, và đã tinh thông vững chắc khoa cung tiễn (Dhanurveda).”

Verse 463

रथे कुर्वन्तु मे राजन्‌ यथावद्‌ रथकल्पका: । 'परंतु जैसे आग तिनकोंको जला डालती है

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, xin những người thợ xe và quân hầu hãy sửa soạn chiến xa của ta cho đúng phép, đúng thứ tự.”

Verse 476

यथोपदिष्टमाचार्य: कार्य: पजचगुणो रथ: । “इस संग्राममें नाना प्रकारके आयुधोंका उसी प्रकार संग्रह कर लेना चाहिये

Sañjaya nói: “Chiến xa phải được chuẩn bị đúng như lời các bậc thầy đã dạy. Trong trận này, các loại vũ khí phải được thu gom và sắp đặt theo phép ấy; còn khí giới dự trữ trên xe phải được tăng lên gấp năm từ trước.”

Verse 493

लालितै: सतत राज्ञा दुर्योधनहितैषिभि: । “दुर्योधनका हित चाहनेवाले और विषके समान घातक उन प्रहारकुशल किरात-योद्धाओंके साथ भी संग्राम करूँगा, जिनका राजा दुर्योधनने सदा ही लालन-पालन किया है

Sañjaya nói: “Ta cũng sẽ giao chiến với những chiến binh Kirāta ấy—những kẻ luôn được nhà vua nuôi dưỡng và ưu ái—một lòng vì lợi ích của Duryodhana, tinh thông đòn đánh, và độc hiểm như chất độc.”

Verse 506

अग्निकल्पैर्दरा धर्ष: प्रदीप्तिरिव पावकै: । 'प्रजलित अग्निके समान तेजस्वी, दुर्धर्ष एवं इन्द्रके समान पराक्रमी शकोंके साथ भी आज मैं भिड़ जाऊँगा

Sañjaya nói: “Người ấy như ngọn lửa bừng cháy—rực sáng với uy quang như lưỡi lửa, khó bề công phá. Dẫu đối diện với người Śaka hung mãnh, sức mạnh tựa Indra, hôm nay ta vẫn sẽ xông vào giao chiến.”

Verse 523

उपावत्ताश्न पीताश्न पुनर्युज्यन्तु मे रथे । “इसलिये उत्तम लक्षणोंसे सम्पन्न श्रेष्ठ घोड़े, जो विश्राम कर चुके हों, जिन्हें ट॒हलाया गया हो और पानी भी पिला दिया गया हो, पुनः मेरे रथमें जोते जायूँ

Sañjaya nói: “Hãy thắng lại ngựa cho xe của ta—những con ngựa tướng tốt, đã được nghỉ ngơi, dắt đi cho giãn gân cốt, và đã được cho uống nước.”

Verse 536

रथे चास्थापयद्‌ राजा शस्त्राणि विविधानि च | संजय कहते हैं--महाराज! तदनन्तर राजा युधिष्ठटिरने सात्यकिके रथपर भरे हुए तरकसों, समस्त उपकरणों तथा भाँति-भाँतिके शस्त्रोंको रखवा दिया

Sañjaya nói: “Rồi nhà vua cho đặt lên chiến xa đủ loại binh khí.”

Verse 726

तस्माद्‌ भीम निवर्तस्व मम चेदिच्छसि प्रियम्‌ । “शत्रुदमन वीर! इस समय और भविष्यमें भी राजाकी रक्षा करना ही श्रेयस्कर है। तुम मेरा बल जानते हो और मैं तुम्हारा। अतः भीमसेन! यदि तुम मेरा प्रिय करना चाहते हो तो लौट जाओ

Sañjaya nói: “Vì thế, hỡi Bhīma, hãy quay lại—nếu ngươi muốn làm điều khiến ta vui lòng. Trong lúc này và cả về sau, khôn ngoan hơn là bảo vệ nhà vua. Ngươi biết sức ta, và ta biết sức ngươi; vậy nên, Bhīmasena, nếu muốn làm vừa lòng ta, hãy rút lui.”

Verse 746

गच्छ गच्छ ध्रुवं पार्थ ध्रुवी हि विजयो मम । भीमसेनके ऐसा कहनेपर सात्यकिने उनसे कहा--“कुन्तीकुमार! तुम जाओ। निश्चय ही लौट जाओ। मेरी विजय अवश्य होगी

Sañjaya nói: “Đi đi, đi đi, hỡi Pārtha. Hãy quay về cho chắc; vì chiến thắng, quả thật, nhất định thuộc về ta.”

Verse 763

परिष्वजिष्ये राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्‌ । 'भीमसेन! तुम जो मेरे गुणोंमें अनुरक्त होकर मेरे वशमें हो गये हो तथा इस समय दिखायी देनेवाले शुभ शकुन मुझे जैसी बात बता रहे हैं

Sañjaya nói: “Ta sẽ ôm lấy vua Yudhiṣṭhira, bậc quân vương có tâm hồn chính pháp. Hỡi Bhīmasena! Vì ngươi đã mến phục các đức hạnh của ta và nay ở dưới ảnh hưởng của ta, lại vì những điềm lành đang hiện ra lúc này nói với ta như thế, nên dường như chắc chắn rằng: khi kẻ tội lỗi Jayadratha bị đại hồn Arjuna giết chết, ta nhất định sẽ trở về và siết chặt vua Yudhiṣṭhira chính pháp trong vòng tay.”

Verse 773

सम्प्रैक्षत्‌ तावकं सैन्यं व्याप्रो मृगगणानिव । भीमसेनसे ऐसा कहकर उन्हें विदा करनेके पश्चात्‌ महायशस्वी सात्यकिने आपकी सेनाकी ओर उसी प्रकार देखा, जैसे बाघ मृगोंके झुंडकी ओर देखता है

Sañjaya nói: Rồi Sātyaki, bậc danh tiếng lẫy lừng, sau khi nói với Bhīmasena như thế và tiễn họ đi, liền chăm chú nhìn về quân đội của ngươi—như hổ nhìn đàn nai—bộc lộ ý chí không sợ hãi và khí phách đạo nghĩa của một chiến binh bước vào khoảnh khắc quyết định của trận chiến.

Verse 793

दिदृक्षुरर्जुनं राजन्‌ धर्मराजस्य शासनात्‌ । राजन्‌! तदनन्तर धर्मराजकी आज्ञाके अनुसार अर्जुनसे मिलनेके लिये सात्यकि आपकी सेनाकी ओर वेगपूर्वक बढ़े

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, mong được gặp Arjuna và vâng theo mệnh lệnh của Dharmarāja (Yudhiṣṭhira), Sātyaki liền mau chóng tiến về phía quân đội của ngài để đến gặp Arjuna.”

Verse 3236

सैन्धवस्य वधे यत्तमनुयास्यामि पाण्डवम्‌ | 'राजन्‌! आज दुर्योधनके वशीभूत होकर ये मेरे साथ युद्ध करनेको तैयार खड़े हैं। इन रणदुर्मद किरातोंका अपने बाणोंद्वारा संहार करके मैं सिंधुराजके वधके प्रयत्नमें लगे हुए पाण्डुनन्दन अर्जुनके पास जाऊँगा

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, nay ta sẽ đuổi theo vị Pāṇḍava đang dốc lòng giết Saindhava. Hôm nay bọn Kirāta cuồng chiến đứng sẵn để giao tranh bên ta, vì đã bị Duryodhana khuất phục. Sau khi tiêu diệt chúng bằng mũi tên của ta, ta sẽ đến với Arjuna, con của Pāṇḍu, người đang nỗ lực giết vua xứ Sindhu.”