Shloka 2
तस्य सर्व यथावृत्तमाख्यातुमुपचक्रमे । घटोत्कचस्य विजयमात्मनश्ल पराजयम्,कथयामास दुर्धर्षो विनि:श्वस्य पुनः पुनः । संजय कहते हैं--महाराज! शत्रुओंको संताप देनेवाला राजा दुर्योधन उस महान् युद्धमें एक राक्षसके द्वारा प्राप्त हुई अपनी पराजयको नहीं सह सका। उसने गंगानन्दन भीष्मजीके पास जाकर उन्हें विनीतभावसे प्रणाम करनेके पश्चात् सारा वृत्तान्त यथावत् रूपसे कह सुनाया। उस दुर्धर्ष वीरने बारंबार लम्बी साँस खींचकर घटोत्कचकी विजय और अपनी पराजयकी कथा कही
sañjaya uvāca | tasya sarvaṃ yathāvṛttam ākhyātum upacakrame | ghaṭotkacasya vijayam ātmanaś ca parājayam kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |
Sañjaya nói: Rồi ông bắt đầu thuật lại mọi việc đúng như đã xảy ra. Duryodhana, kẻ khó khuất phục, hết lần này đến lần khác thở dài sâu nặng, kể về chiến thắng của Ghaṭotkaca và thất bại của chính mình—không sao chịu nổi nỗi nhục bị một rākṣasa đánh bại trong trận chiến lớn ấy. Đến gần Bhīṣma, người con của sông Gaṅgā, cúi mình cung kính, ông thuật lại toàn bộ câu chuyện một cách đầy đủ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how pride reacts to reversal: even a powerful leader becomes shaken by defeat and seeks guidance. Ethically, it points to the importance of truthful reporting (yathāvṛttam) and the need for humility and counsel when one’s plans fail.
Sañjaya reports that Duryodhana, distressed and repeatedly sighing, goes to Bhīṣma and narrates in detail how Ghaṭotkaca prevailed and how he himself suffered defeat in the battle.