Shloka 736
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
दधार सुमहद् रूपमनन्त इव भोगवान् | राजन! रणभूमिमें बहुतेरे नागोंसे घिरे हुए इरावानने विशाल शरीरवाले शेषनागकी भाँति बहुत बड़ा रूप धारण कर लिया
dadhāra sumahad rūpam ananta iva bhogavān | rājan raṇabhūmau bahutair nāgaiḥ parivṛto ’irāvāṇaḥ viśālaśarīraḥ śeṣanāga iva atimahad rūpaṃ dhṛtavān |
Sanjaya nói: “Tâu Đại vương, trên chiến địa, Iravan—được bao quanh bởi vô số rắn thần—đã hóa thân thành một hình thể vô cùng vĩ đại, tựa Ananta, Chúa tể rắn nhiều đầu. Khi ấy chàng hiện ra như chính Śeṣa, thân thể phình lớn đến mức khổng lồ, phô bày uy lực khiến người người kinh hãi giữa cơn bão máu lửa.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in the chaos of war, extraordinary power and terrifying grandeur can manifest; it invites reflection on the impermanence of bodily might and the awe such displays evoke, without presenting them as a substitute for dharma or right conduct.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Irāvān, amid the battle and surrounded by many nāgas, expands into a colossal, serpent-like form, likened to Ananta/Śeṣa, emphasizing the wonder and intensity of the combat scene.