Shloka 38
Adhyāya 92: Irāvanta-śoka, punaḥ-pravṛttiḥ saṅgrāmasya
Arjuna’s grief and the battle’s renewed intensity
अनुकर्ष: शुभ राजन् योक्त्रैश्वेव सरश्मिभि: । संकीर्णा वसुधा भाति वसन्ते कुसुमैरिव
sañjaya uvāca | anukarṣaḥ śubha rājan yoktraiś caiva saraśmibhiḥ | saṅkīrṇā vasudhā bhāti vasante kusumair iva, rājan |
Sañjaya nói: “Tâu bậc minh quân, mặt đất rải đầy anukarṣa (dây kéo), ách và dây cương; nó ánh lên như thể vào mùa xuân được phủ bởi những cánh hoa rụng. Hình ảnh ấy nhấn mạnh nghịch lý khốc liệt của chiến tranh: vẻ đẹp của sự tái sinh lẽ ra phải có, nay lại được phản chiếu bằng những mảnh vụn của trận mạc—huy hoàng hóa thành đổ nát, trang sức hóa thành chứng tích của hủy diệt.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse conveys the moral irony of war: objects of royal power and martial pride—harness, yokes, reins—lie scattered like spring blossoms. Beauty becomes a metaphor for devastation, reminding the listener that worldly splendor is fragile and that violence converts ornament into debris.
Sanjaya reports to the king the दृश्य of the battlefield after intense fighting: the ground is covered with chariot-gear such as traces, yokes, and reins, making the earth appear as if strewn with flowers in spring.