Shloka 39

पाण्डवानां रथाश्नापि नदन्तो भैरवं स्वनम्‌ । अभ्यद्रवन्त संयत्ता धृष्टद्युम्नपुरोगमा:,उस समय धृष्टद्युम्न आदि पाण्डव महारथी भी भयंकर नाद करते हुए युद्धके लिये संनद्ध होकर उनका सामना करनेको दौड़े

sañjaya uvāca | pāṇḍavānāṃ rathāś cāpi nadanto bhairavaṃ svanam | abhyadravanta saṃyattā dhṛṣṭadyumnapurogamāḥ ||

Sañjaya nói: Khi ấy, những chiến xa của phe Pāṇḍava cũng gầm lên tiếng động ghê rợn; các dũng sĩ đã trang bị đầy đủ, một lòng hướng về chiến trận, lao ra nghênh chiến—Dhṛṣṭadyumna dẫn đầu đội hình.

पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
रथाःchariots
रथाः:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
नदन्तःroaring/sounding
नदन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootनद्
FormMasculine, Nominative, Plural, शतृ (present active participle)
भैरवम्terrible
भैरवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभैरव
FormMasculine, Accusative, Singular
स्वनम्sound/roar
स्वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वन
FormMasculine, Accusative, Singular
अभ्यद्रवन्तran towards/charged
अभ्यद्रवन्त:
TypeVerb
Rootद्रु (द्रव्)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Plural, Parasmaipada
संयत्ताःprepared/arrayed
संयत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंयत
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
धृष्टद्युम्नपुरोगमाःhaving Dhrishtadyumna in front/led by Dhrishtadyumna
धृष्टद्युम्नपुरोगमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootधृष्टद्युम्न-पुरोगम
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāṇḍavas
D
Dhṛṣṭadyumna
C
chariots (ratha)

Educational Q&A

In the immediate context of Kurukṣetra, the verse highlights kṣatriya-dharma as disciplined readiness and coordinated response under leadership. Ethically, it shows how conflict escalates through mirrored action—each side answering the other’s advance—making restraint difficult once armies are fully committed.

As the battle intensifies, the Pāṇḍava forces—mounted on chariots sounding a fearsome roar—charge forward to meet the opposing side, with Dhṛṣṭadyumna at the forefront leading the advance.