Shloka 71
यथागुणबल चापि त्रिवर्गस्य महाफलम् । दुह्त धेनु: कामधुग् भूमि: सम्यगनुछिता,अपने गुण और बलके अनुसार यदि अच्छी तरह इस भूमिका पालन किया जाय तो यह कामनाओंकी पूर्ति करनेवाली कामधेनु बनकर धर्म, अर्थ और काम तीनोंके महान् फलकी प्राप्ति कराती है
yathā-guṇa-balaṃ cāpi trivargasya mahā-phalam | duhā dhenuḥ kāmadhug bhūmiḥ samyag-anuṣṭhitā |
Sañjaya thưa: “Khi bổn phận ấy được thực hành đúng đắn, phù hợp với phẩm chất và sức lực của mỗi người, thì chính mảnh đất của địa vị chính đáng ấy trở nên như bò thần ban ước (Kāmadhenu), trao cho quả lớn của ba mục đích đời người: dharma, artha và kāma.”
संजय उवाच
Educational Q&A
One should perform one’s rightful duty in a manner suited to one’s own nature (guṇa) and capacity (bala). When done correctly, that very role becomes a source of abundant outcomes, bringing the major fruits of dharma, artha, and kāma—like a kāmadhenu that yields what is sought.
Sañjaya is describing a general principle of conduct within the larger war narrative: even amid the pressures of Kurukṣetra, the proper observance of one’s ordained responsibilities—matched to personal capability—produces comprehensive worldly and moral benefits.