Shloka 15
Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam
Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants
शतद्रू चन्द्रभागां च यमुनां च महानदीम् । दृषद्वतीं विपाशां च विपापां स्थूलवालुकाम्
sañjaya uvāca |
śatadrūṃ candrabhāgāṃ ca yamunāṃ ca mahānadīm |
dṛṣadvatīṃ vipāśāṃ ca vipāpāṃ sthūlavālukām ||
Sañjaya nói: “Trong xứ Bhārata cũng có các sông Śatadrū và Candrabhāgā, sông Yamunā và đại hà Mahānadī; lại có Dṛṣadvatī và Vipāśā, cùng cả Vipāpā và Sthūlavālukā.” Trong bản liệt kê các dòng sông này, trường ca đặt cuộc chiến Kurukṣetra vào trong địa lý thiêng rộng lớn của Bhārata—nhắc người nghe rằng cuộc xung đột diễn ra ngay trong một miền đất được nuôi dưỡng bởi những dòng nước ban sự sống, được nhiều cộng đồng cùng chia sẻ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse’s main value is contextual: it frames the Kurukṣetra narrative within the larger, life-sustaining landscape of Bhārata. By naming rivers, the text evokes shared resources and a common civilizational space, implicitly reminding rulers that power and war occur within a broader moral and ecological order that supports all communities.
Sanjaya continues a geographical catalogue, listing major rivers of Bhārata. This occurs as part of a wider description that situates the impending/ongoing war in a detailed map-like account of lands, peoples, and waterways.