Shloka 61
Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya-saṃvādaḥ; madhyāhna-saṅgrāma-pravṛttiḥ
Dhritarashtra–Sanjaya dialogue and the midday battle escalation
हताश्वश्व ततस्तूर्ण वृषकस्य रथं ययौ । श्यालस्य ते महाराज तव पुत्रस्य पश्यत:,महाराज! तब घोड़ोंके मारे जानेपर कृतवर्मा आपके पुत्रके देखते-देखते तुरंत ही आपके साले वृषकके रथपर सवार हो गया
hatāśvaśvaḥ tataḥ tūrṇaṁ vṛṣakasya rathaṁ yayau | śyālasya te mahārāja tava putrasya paśyataḥ ||
Sañjaya nói: Khi ngựa đã bị giết, Kṛtavarman lập tức chạy đến chiến xa của Vṛṣaka—em rể của bệ hạ, tâu Đại vương—và lên xe ngay trước mắt hoàng tử. Khoảnh khắc ấy nêu bật tính thực dụng của chiến trường: để giữ năng lực chiến đấu, một chiến binh phải lập tức tìm phương tiện, trong khi mối dây thân tộc và ánh nhìn chứng kiến của vị vương tử càng làm sức nặng đạo lý thêm gay gắt.
संजय उवाच
Educational Q&A
In war-narrative terms, the verse highlights the duty to remain effective in one’s role: when a chariot is disabled (horses killed), a warrior must promptly restore mobility. Ethically, it also frames action under scrutiny—choices made ‘in the presence’ of a prince carry added responsibility and reflect on loyalty and composure amid crisis.
Kṛtavarman’s chariot becomes unusable because its horses are killed. He immediately goes to and mounts the chariot of Vṛṣaka, identified as Dhṛtarāṣṭra’s brother-in-law, and this occurs while Dhṛtarāṣṭra’s son is watching.