Shloka 51
Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya-saṃvādaḥ; madhyāhna-saṅgrāma-pravṛttiḥ
Dhritarashtra–Sanjaya dialogue and the midday battle escalation
षष्ट्या च त्रिंशता चैव तदद्भुतमिवा भवत् । भरतनन्दन! राजेन्द्र! जनेश्वर! धृष्टद्युम्नके बाणोंसे आच्छादित होनेपर भी आपके पुत्र दुर्योधनके मनमें व्यथा नहीं हुई। उसने युद्धस्थलमें धृष्टद्युम्नको तुरंत ही नब्बे बाणोंसे घायल कर दिया। वह एक अद्भुत-सी बात थी || ४९-५० ह ।।
ṣaṣṭyā ca triṃśatā caiva tad adbhutam ivābhavat | bharatanandana rājendra janeśvara dhṛṣṭadyumnake bāṇair ācchādite 'pi tava putrasya duryodhanasya manasi vyathā nābhavat | sa yuddhasthale dhṛṣṭadyumnam āśu navatyā bāṇair viddhavān | tad adbhutam iva || tasya senāpatiḥ kruddho dhanuś ciccheda māriṣa ||
Sañjaya nói: “Với sáu mươi rồi thêm ba mươi nữa—trọn chín mươi—thật như điều kỳ diệu. Hỡi niềm vui của dòng Bharata, hỡi bậc vương trong các vua, hỡi chúa tể loài người: dẫu Dhṛṣṭadyumna bị tên phủ kín, trong lòng con trai ngài Duryodhana vẫn không dấy lên một mảy đau đớn. Ngay trên chiến địa, chàng lập tức bắn chín mươi mũi tên làm Dhṛṣṭadyumna trọng thương. Tựa như một việc phi thường. Rồi vị thống soái của Dhṛṣṭadyumna, nổi giận, đã chém đứt cây cung của chàng, thưa bậc đáng kính.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights battlefield steadfastness and the warrior ideal of remaining unshaken under pressure. Ethically, it also shows how epic narration can frame martial ferocity as ‘wondrous,’ inviting readers to reflect on the tension between valor and the destructive momentum of war.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana, undistressed even while Dhṛṣṭadyumna is showered with arrows, quickly wounds Dhṛṣṭadyumna with ninety arrows. Immediately after, an enraged commander (contextually tied to Dhṛṣṭadyumna’s side) cuts the bow, escalating the duel.