Shloka 38
Adhyāya 74 (Book 6, Bhīṣma-parva): Bhīma–Duryodhana re-engagement and afternoon escalation
Devanagari script
संनिपाते बलौघानां प्रेषितैर्वरवारणै: । निपेतुर्युधि सम्भग्ना: सयोधा: सध्वजा गजा:,सैन्यसमूहोंके उस भीषण संघर्षमें आगे बढ़ाये हुए बड़े-बड़े हाथियोंसे टकराकर युद्धमें कितने ही छोटे-छोटे हाथी अंग-भंग हो जानेके कारण सवारों और ध्वजोंसहित गिर जाते थे
Transliteration
sannipāte balaughānāṁ preṣitair varavāraṇaiḥ | nipetur yudhi sambhagnāḥ sayodhāḥ sadhvajā gajāḥ ||
Translation
Sañjaya thưa: Trong cuộc va chạm dày đặc của những khối quân trùng điệp, khi các chiến tượng lớn ở tuyến đầu bị thúc tiến, biết bao chiến tượng nhỏ hơn bị nghiền nát, gãy rời trong giao tranh, rồi ngã quỵ xuống đất—cùng với kỵ tượng và cờ hiệu của chúng.
Word by Word
संनिपातेin the clash/encounter
संनिपाते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंनिपात
FormMasculine, Locative, Singular
बलौघानाम्of the masses of forces
बलौघानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबल-ओघ
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रेषितैःdriven/urged forward
प्रेषितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootप्रेषित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
वरexcellent, great
वर:
Karana
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Instrumental, Plural
वारणैःby elephants
वारणैः:
Karana
TypeNoun
Rootवारण
FormMasculine, Instrumental, Plural
निपेतुःfell down
निपेतुः:
Karta
TypeVerb
Rootपत्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
सम्भग्नाःbroken, shattered
सम्भग्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्भग्न
FormMasculine, Nominative, Plural
सयोधाःwith riders/warriors
सयोधाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस-योध
FormMasculine, Nominative, Plural
सध्वजाःwith banners/standards
सध्वजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस-ध्वज
FormMasculine, Nominative, Plural
गजाःelephants
गजाः:
Karta
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaW
war-elephants (gaja, vāraṇa)R
riders/warriors (yodha)B
banners/standards (dhvaja)A
armies/hosts (balaugha)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes