Shloka 23
Adhyāya 70: Sātyaki’s Arrow-Display and the Bhūriśravas Engagement; Twilight Withdrawal
इस प्रकार इन भगवान् गोविन्दको तुम आचार्य, पिता और गुरु समझो। भगवान् श्रीकृष्ण जिसके ऊपर प्रसन्न हो जाय, वह अक्षय लोकोंपर विजय पा जाता है ।।
bhīṣma uvāca | evaṃ prakāreṇa imaṃ bhagavantaṃ govindaṃ tvam ācārya-pitṛ-guru-saṃjñaṃ manyasva | bhagavān śrīkṛṣṇo yasya upari prasanno bhavati sa akṣayān lokān jitvā vijayī bhavati || yaś caiva enaṃ bhaya-sthāne keśavaṃ śaraṇaṃ vrajet | sadā naraḥ paṭhan stotram idaṃ svastimān sa sukhī bhavet ||
Bhīṣma nói: «Vì vậy, hãy tôn kính Đấng Govinda chí phúc này như thầy của ngươi, như cha của ngươi, như bậc đạo sư dẫn đường. Người nào được Đức Śrī Kṛṣṇa hoan hỷ sẽ đạt chiến thắng không suy hoại trên các cõi bất diệt. Và ai, trong lúc kinh sợ, nương tựa Keshava và luôn tụng đọc bài tán thán này—người ấy sẽ được an lạc và hưởng phúc lành.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches śaraṇāgati (taking refuge) in Krishna: treat Govinda as the highest guide—teacher, father, and guru. Divine grace (prasāda) is presented as the decisive source of safety, well-being, and even ‘unfailing victory’; regular remembrance and recitation of praise are framed as ethical-spiritual disciplines that steady the mind in fear.
Bhishma, speaking within the Bhishma Parva context of the Kurukshetra war, commends Krishna’s supreme status and protective power. He concludes by prescribing a practical response for crisis: in fearful situations one should take refuge in Keshava and recite this hymn, which Bhishma declares brings happiness and auspiciousness.