Shloka 21
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
निकृतानीह पाण्डूनां नीचैरिव यथा नरै: । सर्व च तदनादृत्य पुत्राणां तव किल्बिषम्
sañjaya uvāca |
nikṛtānīha pāṇḍūnāṁ nīcair iva yathā naraiḥ |
sarvaṁ ca tad anādṛtya putrāṇāṁ tava kilbiṣam, janeśvara |
Sañjaya nói: “Tại đây, các con của bệ hạ đã gây bao điều tàn bạo và mưu trá đối với các Pāṇḍava—như hạng người hèn mạt vẫn làm. Nhưng các Pāṇḍava đã gác lại mọi tội lỗi ấy của con bệ hạ, từ lâu chịu đựng và còn che đậy những lỗi lầm đó. Dẫu vậy, tâu chúa tể loài người, các con của bệ hạ vẫn chẳng dành cho các Pāṇḍava sự kính trọng xứng đáng.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Wrongdoing (kilbiṣa/nikṛta) does not become harmless merely because the injured party endures it. The verse highlights ethical accountability: the Pāṇḍavas’ forbearance and willingness to overlook offenses should have led to reconciliation and respect, but continued disrespect deepens adharma and moral culpability.
Sañjaya addresses Dhṛtarāṣṭra, reminding him that the Kauravas have repeatedly harmed the Pāṇḍavas through deceit and harsh conduct. Despite this, the Pāṇḍavas have often ignored or concealed those offenses; yet Dhṛtarāṣṭra’s sons still fail to honor them properly—an implicit critique of the Kauravas’ attitude and the king’s failure to restrain them.