Shloka 64
Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)
Devanagari script
एष युध्यति संग्रामे हैडिम्बेन दुरात्मना | भगदत्तो महेष्वास: कृच्छे च परिवर्तते,“ये महाधनुर्धर राजा भगदत्त युद्धमें दुरात्मा घटोत्कचके साथ जूझ रहे हैं और संकटमें पड़ गये हैं इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि चतुर्थदिवसावहारे चतु:षष्टितमो5ध्याय:
Translation
Bhīṣma nói: “Kìa—vua Bhagadatta, bậc đại cung thủ, đang giao chiến trong trận này với kẻ ác tâm Haidimba, và đang lâm vào thế nguy khốn.”
Word by Word
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
युध्यतिfights
युध्यति:
TypeVerb
Rootयुध्
FormPresent Indicative, Third, Singular, Atmanepada
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Locative, Singular
हैडिम्बेनwith (the) Haidimba (Ghaṭotkaca)
हैडिम्बेन:
Karana
TypeNoun
Rootहैडिम्ब
FormMasculine, Instrumental, Singular
दुरात्मनाwith the evil-souled (one)
दुरात्मना:
Karana
TypeAdjective
Rootदुरात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
भगदत्तःBhagadatta
भगदत्तः:
Karta
TypeNoun
Rootभगदत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
महेष्वासःgreat archer
महेष्वासः:
TypeAdjective
Rootमहेष्वास
FormMasculine, Nominative, Singular
कृच्छेin distress/difficulty
कृच्छे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृच्छ्र
FormNeuter, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
परिवर्ततेis hard-pressed / is in a predicament
परिवर्तते:
TypeVerb
Rootपरि+वृत्
FormPresent Indicative, Third, Singular, Atmanepada
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes