Shloka 6
Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava
प्रावर्तत ततो युद्ध तुमुलं लोमहर्षणम् । अस्माकं पाण्डवै: सार्थमनयात् तव भारत,भारत! तदनन्तर आपके अन्यायसे हमलोगोंका पाण्डवोंके साथ रोमांचकारी भयंकर संग्राम होने लगा
prāvartata tato yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam | asmākaṃ pāṇḍavaiḥ sārtham anayāt tava bhārata bhārata ||
Sañjaya nói: Rồi một trận chiến hỗn loạn, dựng tóc gáy đã bùng lên giữa quân ta và quân Pāṇḍava—một cuộc đụng độ, hỡi Bhārata, phát sinh như hệ quả từ đường lối ngài đã theo. Chiến tranh giờ đây rời khỏi lời bàn và sự tranh đoạt quyền lợi để trở thành xung đột trực diện, ghê rợn, mang theo gánh nặng đạo lý của trách nhiệm đối với bất công đã dẫn đến nó.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores moral causality in epic history: when rightful claims are denied and injustice is sustained, conflict escalates into destructive war. Sanjaya’s wording implicitly places ethical responsibility on Dhṛtarāṣṭra’s choices, showing that war is not merely fate but also the outcome of human decisions.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the battle has truly commenced—fierce, chaotic, and terrifying—between the Kaurava host (“our side”) and the Pāṇḍavas. The scene marks a transition from preparations and formations to active, violent engagement.