Shloka 23
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
एत्तिसड्घा हयारोहै: सादिसड्घाश्न पत्तिभि: । पात्यमाना व्यदृश्यन्त शतशो5थ सहसत्रश:
ettisaṅghā hayārohaiḥ sādisāṅghāś ca pattibhiḥ | pātyamānā vyadṛśyanta śataśo 'tha sahasraśaḥ ||
Sañjaya nói: Từng toán bộ binh bị kỵ binh đánh ngã, và từng toán kỵ binh lại bị bộ binh quật đổ—ngã xuống hàng trăm, hàng nghìn. Cảnh ấy nhấn mạnh sự tương báo nghiệt ngã của chiến địa: tài nghệ và vị thế không đem lại miễn trừ đạo lý, và cái giá của bạo lực nhân lên không sao lường được.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the indiscriminate, multiplying nature of warfare: opposing arms neutralize each other, and death spreads in vast numbers. Ethically, it points to the heavy human cost that accompanies kṣatriya conflict, reminding the listener that victory is purchased through widespread suffering.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the battlefield spectacle at Kurukṣetra: horsemen are felling masses of infantry, while infantry in turn bring down masses of horsemen, with casualties occurring in the hundreds and thousands.